Οι πλατωνικές σχέσεις μπορεί να είναι πιο βαθιές από τις ερωτικές

Η γραμμή ανάμεσα στο «πλατωνικό» και το «σεξουαλικό» φαίνεται να είναι πολύ πιο δυσδιάκριτη, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Archives of Sexual Behavior. Ο τρόπος με τον οποίο ορίζουμε μια σχέση εξαρτάται λιγότερο από το αν υπάρχει σεξουαλική έλξη και περισσότερο από τους κοινωνικούς κανόνες που έχουμε μάθει να ακολουθούμε.

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Queen’s στον Καναδά πήραν συνεντεύξεις από 30 ανθρώπους που είχαν βιώσει στενές, αλλά μη σεξουαλικές σχέσεις — είτε τις θεωρούσαν ρομαντικές είτε όχι. Οι συμμετέχοντες μίλησαν για σχέσεις που είχαν διαρκέσει τουλάχιστον δύο χρόνια, περιγράφοντας δεσμούς που συχνά ξεπερνούσαν τα όρια της φιλίας, με κοινές ζωές, βαθιά συναισθηματική σύνδεση και δέσμευση.

Όταν η οικειότητα δεν χρειάζεται ερωτισμό

Η μελέτη έρχεται να αμφισβητήσει την παραδοσιακή αντίληψη πως το σεξ είναι αυτό που ξεχωρίζει μια ρομαντική σχέση από μια φιλική. Όπως εξηγούν οι υπεύθυνοι της έρευνας, υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που ζουν ρομαντικά χωρίς να υπάρχει σεξουαλική πράξη — είτε επειδή είναι άφυλοι, είτε λόγω θρησκευτικών πεποιθήσεων, είτε απλώς γιατί δεν το θεωρούν αναγκαίο μετά από χρόνια συνύπαρξης. Παρόλα αυτά, οι ίδιοι θεωρούν τις σχέσεις τους βαθιά ρομαντικές.

Από τις συνεντεύξεις προέκυψε πως οι ρομαντικοί δεσμοί συχνά συνδέονται με μεγαλύτερη συναισθηματική και σωματική οικειότητα, όπως το κράτημα χεριών ή οι αγκαλιές. Ωστόσο, ορισμένοι συμμετέχοντες περιέγραψαν μη ρομαντικές σχέσεις που ήταν εξίσου, αν όχι περισσότερο, τρυφερές. Αυτό δείχνει πως η οικειότητα δεν είναι αποκλειστικό γνώρισμα του ρομαντισμού — μπορεί να υπάρχει σε κάθε σχέση που βασίζεται στην αμοιβαία φροντίδα.

Ένα ακόμη εύρημα ήταν η αντίληψη πως ο ρομαντικός έρωτας έχει κάτι «άυλο», μια αίσθηση που δύσκολα περιγράφεται. Πολλοί ένιωθαν πως η διαφορά ανάμεσα στη φιλική και τη ρομαντική αγάπη δεν είναι τόσο συναισθηματική, όσο κοινωνική: απλώς έχουμε μάθει να θεωρούμε τη μία «κανονική» και την άλλη «δευτερεύουσα».

Η αλληλεξάρτηση ήταν επίσης ένα στοιχείο που διαφοροποιούσε τις σχέσεις. Στους ρομαντικούς δεσμούς, οι άνθρωποι μιλούσαν για κοινές αποφάσεις, σχέδια ζωής, συγκατοίκηση και φροντίδα του άλλου σαν προέκταση του εαυτού τους. Όμως και κάποιες μη ρομαντικές σχέσεις, όπως οι λεγόμενες «queerplatonic» (μια ενδιάμεση μορφή ανάμεσα στις αμιγώς ερωτικές και τις φιλικές σχέσεις), περιλάμβαναν κοινό σπίτι, οικονομικές ευθύνες και σταθερή συναισθηματική παρουσία.

Οι κοινωνικές προσδοκίες και η ανάγκη εξήγησης

Οι κοινωνικές προσδοκίες φάνηκε να επηρεάζουν καθοριστικά τον τρόπο που οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τις σχέσεις τους. Πολλοί ένιωθαν πως οι δεσμοί τους δεν γίνονταν αποδεκτοί από το περιβάλλον, επειδή δεν ταίριαζαν στα συνηθισμένα πρότυπα. Ακόμη κι εκείνοι που δεν είχαν σεξουαλική ζωή, συχνά ένιωθαν την ανάγκη να «εξηγήσουν» γιατί η σχέση τους παρέμενε ρομαντική χωρίς σεξ.

Οι ερευνητές σημειώνουν πως η ίδια η έννοια της «ρομαντικής έλξης» δεν είναι εύκολο να οριστεί. Κάποιοι τη συνέδεσαν με έντονη επιθυμία για συναισθηματική εγγύτητα, άλλοι με μια «μαγνητική έλξη» που δεν συνδέεται με το σεξ. Πολλοί ανέφεραν πως η πνευματική ή συναισθηματική συμβατότητα μπορεί να είναι εξίσου ισχυρή με τη σωματική επιθυμία.

Κοινό χαρακτηριστικό όλων των σχέσεων — είτε είχαν ερωτικό χαρακτήρα είτε όχι — ήταν η προσπάθεια και η δέσμευση. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες τόνισαν τη σημασία της επικοινωνίας, των κοινών συνηθειών και των μικρών καθημερινών πράξεων που κρατούν μια σχέση ζωντανή.