Short videos: O νέος «δολοφόνος» του εγκεφάλου – Ζημιά 5 φορές χειρότερη από το αλκοόλ
Η τεχνολογία μπορεί να μας βοηθά , αλλά χωρίς μέτρο, γίνεται δηλητήριο. Όπως αποκαλύπτουν διεθνείς έρευνες η συνεχής παρακολούθηση μικρών βίντεο «καίει» τον εγκέφαλο μας.
Ζούμε στην εποχή της οθόνης: η πληροφορία μάς βομβαρδίζει καθημερινά, τόσο γρήγορα κι ανελέητα, που στο τέλος της ημέρας… καταστρέφει τον εγκέφαλό μας. Ο εθισμός στην online καθημερινότητα ή πιο σωστά, στα short videos μάλλον είναι ο νέος ύπουλος κίνδυνος για την ψυχική και νοητική μας υγεία.
Ξυπνάμε, κλείνουμε το ξυπνητήρι και ποια είναι η πρώτη μας κίνηση; Instagram και TikTok. Ακολουθεί μια αδιάκοπη ροή βίντεο που μας τραβάει απ’ το χέρι, μας παρασύρει στον αυτόματο πιλότο. Πότε ήταν, άραγε, η τελευταία μέρα που δεν χαζέψαμε ούτε ένα TikTok, Instagram Reel ή YouTube Short; Στοιχηματίζω: πολύ καιρό πριν.
Η καθημερινότητά μας έχει πια δύο όψεις , τον πραγματικό και τον διαδικτυακό κόσμο. Τα Social Media μάς αιχμαλωτίζουν χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Το δάχτυλο πατάει αυθόρμητα «ταπ» ξανά και ξανά, ώσπου ο εγκέφαλος κουρδίζεται σε χτυπήματα λίγων δευτερολέπτων, έτοιμος να σκρολάρει ξανά, ξανά, ξανά. Και όσο απολαμβάνουμε αυτό το endless scroll… τόσο φθείρουμε τη μνήμη, τη συγκέντρωση, την ικανότητα συγκέντρωσης και βαθιάς σκέψης. Θα συνεχίσουμε έτσι, ή μήπως ήρθε η στιγμή να ανησυχήσουμε σοβαρά για την υγεία μας;
Ο τιτάνας των short videos... και της ζημιάς
Νευροεπιστήμονες τεκμηριώνουν ήδη ότι η κατάχρηση των μικρών βιντεο-φόρων δεν είναι αθώα. Νέα έρευνα δείχνει ότι η υπερβολική χρήση TikTok, Instagram Reels κ. ά. αλλάζει τον εγκέφαλό μας: μειώνει την ευαισθησία μας στις απώλειες και κάνει τις αποφάσεις μας πιο παρορμητικές, με πιο γρήγορα αντανακλαστικά. Μια ακόμη μελέτη καταγράφει δομικές αλλαγές σε βασικές περιοχές του εγκεφάλου, όπως τον φλοιό της ηθικής κρίσης (orbitofrontal cortex) και τον παρεγκεφαλικό (cerebellum), συνδέοντας την υπερ-κατανάλωση short videos με αλλαγές στη συναισθηματική ρύθμιση και την ανταμοιβή.
Αντίστοιχα, η συνεχής εναλλαγή στην προσοχ, μια καθημερινή φαινομενικά μικρή συνήθεια, επηρεάζει αρνητικά τη μνήμη πρόθεσης (prospective memory).
Μια ακόμα μελέτη, αυτή τη φορά σε φοιτητές, δείχνει ότι η υπερβολική χρήση short-form βίντεο συνδέεται με ακαδημαϊκή αναβλητικότητα, μέσω προβλημάτων συγκέντρωσης και αυτοέλεγχου. Άλλες έρευνες συσχετίζουν το φαινόμενο με συνολικό μειωμένο χρόνο αντίδρασης και μειωμένη ικανότητα μνήμης.
Η διάβρωση της σκέψης: Ένα σύγχρονο φαινόμενο
Μιλάμε πλέον για «brain rot» τον φθόνο του μυαλού , όπως επισημαίνουν Oxford University Press και ειδικοί της δημόσιας υγείας. Το συνεχές doom-scrolling και η επιφανειακή πληροφόρηση φθείρουν τις γνωστικές μας ικανότητες, τονίζουν οι νευροεπιστήμονες – και αφήνουν πίσω τους μείωση της συγκέντρωσης, της μνήμης και της δυνατότητας βαθιάς σκέψης. Η τεχνολογία μπορεί να μας βοηθά – αλλά χωρίς μέτρο, γίνεται δηλητήριο.
