Δεν είναι κρυφό ότι ακόμη και τα ζώα μπορούν να χαλαρώσουν με καλή μουσική. Μελέτες άλλωστε έχουν δείξει ότι διάφορα είδη προκαλούν ένα είδος ηρεμίας στα αγαπημένα μας τετράποδα μόνο και μόνο από τις νότες που ακούγονται.

Τα τελευταία χρόνια, αυτή η πρακτική έχει βρει ιδιαίτερη ανταπόκριση από φροντιστές που αποθηκεύουν μουσικές λίστες αναπαραγωγής και ειδικά σχεδιασμένες συνθέσεις για σκύλους και γάτες. Οι περισσότερες υπόσχονται να μειώσουν το άγχος, να περιορίσουν ανεπιθύμητες συμπεριφορές και να βελτιώσουν τη συνολική ευημερία τους.

Ωστόσο, το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο αυτή η πρακτική έχει επιστημονική βάση ή αν πρόκειται απλώς για μια ανθρώπινη προβολή αναγκών στα ζώα.

Έρευνες και συστηματικές παρατηρήσεις δείχνουν ότι ορισμένα είδη μουσικής μπορούν πράγματι να επηρεάσουν θετικά τη συμπεριφορά και τη φυσιολογία πολλών ζώων, ιδιαίτερα των σκύλων. Σε σπίτια, καταφύγια και κτηνιατρικά περιβάλλοντα, έχει παρατηρηθεί ότι η κατάλληλη μουσική μειώνει εμφανή σημάδια άγχους, όπως το νευρικό περπάτημα, το τρέμουλο, το έντονο λαχάνιασμα, το υπερβολικό γάβγισμα και τη συνεχή εγρήγορση. Τα ζώα φαίνεται να περνούν περισσότερο χρόνο ξαπλωμένα ή κοιμισμένα και λιγότερο σε κατάσταση έντασης.

Unsplash
Unsplash

Ποιο είναι το ιδανικό είδος μουσικής;

Ωστόσο, δεν είναι κάθε μουσική εξίσου αποτελεσματική. Οι περισσότερες μελέτες συγκλίνουν στο ότι οι απλές, αργές συνθέσεις προσφέρουν τα καλύτερα αποτελέσματα.

Για παράδειγμα ρυθμοί περίπου 50–60 παλμών το λεπτό ή και χαμηλότεροι, με ομαλή μελωδία, χαμηλή ένταση και ελάχιστα ή καθόλου ήχους κρουστών φαίνεται να έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση ως χαλαρωτικά. Αυτός ο τύπος μουσικής έχει συσχετιστεί με χαμηλότερα επίπεδα κορτιζόλης, δηλαδή της ορμόνης που συνδέεται με την αντίδραση στο στρες, γεγονός που δείχνει ότι η χαλάρωση δεν είναι μόνο συμπεριφορική αλλά και βιολογική.

Οι ερευνητές έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στην κλασική μουσική την οποία χαρακτήρισαν ως ένα είδος που παρουσιάζει σταθερά θετικά αποτελέσματα, ιδιαίτερα σε έντονα αγχωτικές καταστάσεις όπως η παραμονή σε καταφύγια, οι επισκέψεις στον κτηνίατρο ή οι μετακινήσεις με αυτοκίνητο. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι όλα τα κλασικά μουσικά έργα κατάλληλα. Συνθέσεις με γρήγορο τέμπο ή απότομες δυναμικές εναλλαγές μπορεί να αυξήσουν τη διέγερση αντί να την περιορίσουν.

Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι έργα συγκεκριμένων συνθετών, και ιδιαίτερα του Mozart, παρουσιάζουν έντονη ηρεμιστική επίδραση στα ζώα. Οι συνθέσεις του χαρακτηρίζονται από καθαρή δομή, ισορροπημένη αρμονία και προβλέψιμες μελωδικές γραμμές, στοιχεία που φαίνεται να ενισχύουν την αίσθηση ασφάλειας.

Σε παρατηρήσεις συμπεριφοράς, ζώα που εκτέθηκαν σε μουσικά κομμάτια του σπουδαίου αυστριακού συνθέτη παρουσίασαν πιο ήρεμη στάση σώματος, μειωμένη δραστηριότητα και αυξημένο χρόνο ανάπαυσης σε σύγκριση με άλλα μουσικά είδη.

Πρόσφατες μελέτες από το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης σε συνεργασία με τη Scottish SPCA έδειξαν ότι 38 σκύλοι που εκτέθηκαν σε διαφορετικά είδη μουσικής όπως το Soft Rock, τη Reggae, την Pop και το Motown περνούσαν περισσότερο χρόνο ξαπλωμένοι και λιγότερο όρθιοι, εμφανίζοντας σημάδια ηρεμίας.

Οι φυσιολογικές μετρήσεις, όπως η καρδιακή μεταβλητότητα, επιβεβαίωσαν τη μείωση του στρες, με την Reggae και το Soft Rock να δείχνουν τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Τι δεν πρέπει να κάνετε

Ένα κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα ζώα διαθέτουν διαφορετικές ακουστικές ικανότητες από τους ανθρώπους. Αντιλαμβάνονται ευρύτερο φάσμα συχνοτήτων, γεγονός που σημαίνει ότι ήχοι που ακούγονται ευχάριστοι στο ανθρώπινο αυτί μπορεί να είναι ενοχλητικοί για τα τετράποδα. Για τον λόγο αυτό έχουν δημιουργηθεί ειδικά προσαρμοσμένες μουσικές συνθέσεις που λαμβάνουν υπόψη τη βιολογία της ακοής τους.

Έτσι λοιπόν, παρότι μια ήρεμη ανθρώπινη φωνή μπορεί να ακούγεται καταπραϋντική για εμάς, πολλά ζώα παραμένουν σε εγρήγορση όταν ακούν ομιλία, εστιάζοντας στην πηγή του ήχου αντί να χαλαρώνουν.

Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι, αρκετά κατοικίδια εμφάνισαν το «Φαινόμενο της Συνήθειας» ή αλλιώς habituation, δηλαδή την υπερβολική έκθεση σε ένα είδος με αποτέλεσμα να μην έχει πλέον επίδραση σε αυτά. Επομένως, για να διατηρήσετε το ενδιαφέρον του σκύλου ή της γάτας σας, φροντίστε να εναλλάσσετε τα είδη μουσικής, καθώς η συνεχής έκθεση στον ίδιο ήχο μπορεί να οδηγήσει σε εξοικείωση, μειώνοντας την αποτελεσματικότητά του.

Παρότι τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, η μουσική δεν θα πρέπει να θεωρείται πανάκεια. Οι περισσότερες έρευνες είναι μικρής κλίμακας και επικεντρώνονται σε ιδιαίτερα αγχωτικά περιβάλλοντα και καταστάσεις τις οποίες βιώνει το ζώο εκείνη τη στιγμή.

Συνολικά, η σωστά επιλεγμένη μουσική μπορεί να αποτελέσει ένα απλό, ασφαλές και μη παρεμβατικό εργαλείο για τη μείωση του άγχους σε σκύλους και γάτες, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.