Τι φέρνει η κατάρρευση Όρμπαν σε ΕΕ, Τραμπ και Πούτιν: Νικητές και ηττημένοι στις ουγγρικές εκλογές

Μία νέα εποχή ξεκινά για την Ουγγαρία, μετά τη σαρωτική νίκη του Πέτερ Μάγιαρ, ηγέτη του νεοανερχόμενου δεξιού φιλοευρωπαϊκού κόμματος Tisza, έναντι του ακροδεξιού Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος βρισκόταν στην κυβέρνηση για 16 συνεχή χρόνια.

Το συντριπτικό αποτέλεσμα υπέρ του Μάγιαρ – κέρδισε 138 από τις 199 έδρες του ουγγρικού κοινοβουλίου- δεν άφησε πολλά περιθώρια στον Όρμπαν, ο οποίος έσπευσε αμέσως νωρίς το βράδυ της Κυριακής του Πάσχα (12/4) να παραδεχτεί την ήττα του και να συγχαρεί τον αντίπαλό του.

Μάλιστα, η υπερπλειοψηφία που εξασφάλισε στη βουλή της χώρας ο 45χρονος Μάγιαρ, του δίνει θεσμικές δυνατότητες να προχωρήσει σε ριζικές αλλαγές απέναντι σε αυτό που πολλοί, εντός και εκτός Ουγγαρίας, είχαν χαρακτηρίσει αυταρχικό καθεστώς Όρμπαν.

«Οι Ούγγροι είπαν σήμερα ναι στην Ευρώπη, είπαν ναι σε μια ελεύθερη Ουγγαρία», δήλωσε ο Μάγιαρ μπροστά σε ένα ενθουσιώδες πλήθος στις όχθες του Δούναβη στη Βουδαπέστη, χθες το βράδυ. Παράλληλα, κάλεσε τους πιστούς του Όρμπαν σε κρατικούς θεσμούς να παραιτηθούν.

Ο Όρμπαν αποδέχτηκε τα αποτελέσματα στη δική του ομιλία, λέγοντας ότι το κόμμα του, Fidesz, θα «υπηρετήσει τη χώρα μας και το ουγγρικό έθνος από την αντιπολίτευση».

Οι συνέπειες των εκλογών αυτών εκτείνονται πολύ πέρα από τα σύνορα της Ουγγαρίας και πιθανότατα και πέρα από τα σύνορα της Ευρώπης. Το περιοδικό Politico σκιαγραφεί τους μεγάλους νικητές και τους ηττημένους της χθεσινής εξέλιξης στην Ουγγαρία, οι οποίες ενδεχομένως αποτελούν το σημαντικότερο εκλογικό γεγονός της χρονιάς στην Ευρώπη.

Οι κερδισμένοι

• Ευρωπαϊκή Ένωση

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα μπορούν ασφαλώς με αποχαιρετήσουν με χαρά και ανακούφιση έναν από τους πιο σταθερούς ηγέτες της ΕΕ, ο οποίος είχε μόνιμα εχθρική στάση απέναντι σε κυρίαρχες πολιτικές των Βρυξελλών.

Χρησιμοποιούσε δε συχνά το δικαίωμα βέτο σε κρίσιμες αποφάσεις της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής στήριξης προς την Ουκρανία.

Ο Όρμπαν υπήρξε μάλλον ο αρχηγός κράτους της ΕΕ που ήταν ο πιο έντονος επικριτής των Βρυξελλών, τροφοδοτώντας τον ευρωσκεπτικισμό, υπονομεύοντας το κράτος δικαίου στο εσωτερικό της χώρας του και αντιστεκόμενος επανειλημμένα στη νομοθεσία της ΕΕ, γεγονός που αποτελούσε άμεση πρόκληση για την ικανότητα της Επιτροπής να επιβάλλει τους κανόνες της. Για αυτό το λόγο, η Ουγγαρία συστηματικά τελούσε υπό καθεστώς κυρώσεων και αποκλεισμού από ευρωπαϊκά κονδύλια.

«Η Ουγγαρία επέλεξε την Ευρώπη. Η Ευρώπη πάντα επέλεγε την Ουγγαρία. Μια χώρα ξαναβρίσκει την ευρωπαϊκή της πορεία. Η Ένωση γίνεται ισχυρότερη», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, λίγα λεπτά μετά την παραδοχή της ήττας από τον Όρμπαν.

• Ουκρανία (με επιφύλαξη)

Φέτος, ο Όρμπαν άσκησε βέτο σε δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, το οποίο είχε συμφωνηθεί από τους ηγέτες -συμπεριλαμβανομένου και του ιδίου- τον Δεκέμβριο του 2025.

Η Ουγγαρία υπαναχώρησε από την έγκρισή της μετά τη διακοπή της ροής ρωσικού πετρελαίου μέσω του αγωγού Druzhba που διέρχεται από την Ουκρανία, κάτι που ο Όρμπαν χαρακτήρισε ως σκόπιμη κίνηση του Κιέβου για να επηρεάσει τις εκλογές αποδυναμώνοντας την ουγγρική οικονομία.

Η Ουκρανία χρειάζεται τη χρηματοδότηση για να συνεχίσει να αποκρούει την ρωσική εισβολή στο έδαφός της, πριν από το καλοκαίρι, όταν αναμένεται να εξαντληθούν τα ταμειακά της διαθέσιμα.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι συνεχάρη τον Μάγιαρ το βράδυ της Κυριακής (12/4). «Η Ουκρανία επιδίωκε πάντα καλές σχέσεις γειτονίας με όλους στην Ευρώπη και είμαστε έτοιμοι να προωθήσουμε τη συνεργασία μας με την Ουγγαρία», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το Κίεβο είναι έτοιμο για «συναντήσεις και κοινή εποικοδομητική εργασία προς όφελος και των δύο εθνών».

Ο Μάγιαρ στοχεύσει σε καλές σχέσεις με τις Βρυξέλλες και πιθανότατα θα άρει το βέτο στο δάνειο. Ωστόσο, πρόκειται για μια «γλυκόπικρη» νίκη για τον Ζελένσκι, καθώς ο νέος πρωθυπουργός δεν είναι τόσο... φανατικά υπέρ του Κιέβου. Έχει δηλώσει ότι αντιτίθεται στην αποστολή ουγγρικών όπλων ή χρημάτων στο Κίεβο, καθώς και στην επιτάχυνση της ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ.

Ο Μάγιαρ υποσχέθηκε να θέσει το ζήτημα σε δημοψήφισμα, κάτι που ουσιαστικά θα καθυστερούσε τη διαδικασία, δεδομένου του ισχυρού αντι-ουκρανικού αισθήματος στην ουγγρική κοινωνία, το οποίο χρειάζεται να λαμβάνει σοβαρά υπόψη.

• Η νεολαία στην Ουγγαρία

Οι δημοσκοπήσεις πριν από την ψηφοφορία έδειχναν ότι έως και τα δύο τρίτα των Ούγγρων κάτω των 30 ετών, επιδίωκαν την αποχώρηση του Όρμπαν.

Τεράστιες συναυλίες-διαμαρτυρίες διοργανώθηκαν στη Βουδαπέστη πριν από τις εκλογές και προσέλκυσαν εκατοντάδες χιλιάδες νέους, πολλοί από τους οποίους δήλωσαν σε διεθνή μέσα ότι θα εγκατέλειπαν τη χώρα αν ο Όρμπαν κέρδιζε ξανά.

Ο Μάγιαρ ευχαρίστησε τη νεολαία της Ουγγαρίας στην νικητήρια ομιλία του, καθώς πλήθη νέων κατέκλυσαν τους δρόμους της Βουδαπέστης για να γιορτάσουν το αποτέλεσμα. «Σας ευχαριστώ που επαναφέρατε την ελπίδα, την ελπίδα για αλλαγή», είπε.

• Δημοσιογράφοι και γιατροί

Οι δημοσιογράφοι αντιμετώπισαν μεγάλες δυσκολίες στην Ουγγαρία, καθώς ο Όρμπαν απέκτησε τον έλεγχο του 80% των μέσων ενημέρωσης της χώρας. Παρ’ όλα αυτά, οι ανεξάρτητοι ρεπόρτερ διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα.

Αποκάλυψαν πως η κυβέρνηση Όρμπαν επιχείρησε να υπονομεύσει την αντιπολίτευση μέσω των μυστικών υπηρεσιών της χώρας και δημοσίευσαν λεπτομέρειες τηλεφωνικών συνομιλιών μεταξύ Βουδαπέστης και Κρεμλίνου, σχετικά με ευαίσθητα ζητήματα της ΕΕ.

Οι γιατροί αναμένεται επίσης να ωφεληθούν, καθώς ο Μάγιαρ έχει δεσμευτεί για αύξηση των δημόσιων επενδύσεων κατά 1 δισεκατομμύριο ευρώ ετησίως. Η δέσμευση αυτή έρχεται μετά από μια δεκαετία υποχρηματοδότησης στον τομέα της υγείας, που οδήγησε σε μεγάλες λίστες αναμονής, υποβαθμισμένα νοσοκομεία, έλλειψη εξοπλισμού και τελικά σε φυγή επιστημόνων στο εξωτερικό, όπως δήλωσε ο πρόεδρος του Ουγγρικού Ιατρικού Συλλόγου Πέτερ Άλμος στο Politico.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η κυβέρνηση Όρμπαν στο παρελθόν είχε οργανώσει καμπάνιες με αφίσες που κατηγορούσαν τους γιατρούς για τις αδυναμίες του συστήματος.

Οι ηττημένοι

• Ντόναλντ Τραμπ

Είναι κοινή ομολογία ότι ο Βίκτορ Όρμπαν ήταν ο πιο πιστός σύμμαχος του Ντόναλντ Τραμπ σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και λειτουργούσε ως αντιπρόσωπος των ιδεών του Αμερικανού προέδρου και του κινήματος MAGA στην ευρωπαϊκή ηγεσία.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς επισκέφτηκε τον Όρμπαν στη Βουδαπέστη στις 7 Απριλίου για να στηρίξει την επανεκλογή του, δηλώνοντας με βεβαιότητα ότι θα κερδίσει και κατηγορώντας την ΕΕ για παρέμβαση στις εκλογές.

Ο Τραμπ στήριξε δημόσια τον Όρμπαν πέντε φορές τους τελευταίους έξι μήνες και υποσχέθηκε ότι η Ουάσιγκτον θα προσφέρει οικονομική υποστήριξη στην Ουγγαρία.

«Πρέπει να επανεκλέξουμε τον Όρμπαν ως πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, έτσι δεν είναι;» είπε ο Βανς σε υποστηρικτές του Fidesz, αποσπώντας θερμό χειροκρότημα σε συγκέντρωση σε γήπεδο ποδοσφαίρου. Ωστόσο, τα λόγια στήριξης αποδείχτηκαν μάταια, αποτελώντας πλήγμα για τον Λευκό Οίκο, ο οποίος χάνει έναν στενό «φίλο» στην Ευρώπη, σε περίοδο επιδείνωσης των διατλαντικών σχέσεων.

• Επιχειρηματίες και think tanks συνδεδεμένα με το κόμμα Όρμπαν

Το δίκτυο συντηρητικών think tanks που χρηματοδοτεί η κυβέρνηση Όρμπαν αναμένεται να χάσει σημαντικούς πόρους λειτουργίας.

Σε αυτά περιλαμβάνεται το Mathias Corvinus Collegium, το think tank του οποίου ηγείται στενός συνεργάτης του Όρμπαν και το οποίο ασκεί επιρροή στα θεσμικά όργανα της ΕΕ στις Βρυξέλλες.

Ούγγροι επιχειρηματίες κοντά στο Fidesz που κυριαρχούν στον ιδιωτικό τομέα της χώρας, μεταξύ αυτών ο παιδικός φίλος του

Όρμπαν, Λόριντς Μέσαρος, και ο γαμπρός του, Ίστβαν Τίμπορτς, κινδυνεύουν να χάσουν την προνομιακή πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια και δημόσιες συμβάσεις.

Στην ομιλία νίκης του, ο Μάγιαρ δήλωσε ότι θα δημιουργήσει ένα «γραφείο αποκατάστασης του εθνικού πλούτου», στο οποίο δικηγόροι και αστυνομία θα ερευνούν για την ανάκτηση κρατικών περιουσιακών στοιχείων και θα οδηγούν στη δικαιοσύνη όσους συμμετείχαν σε πράξεις διαφθοράς. «Δεν θα είμαστε ποτέ ξανά μια χώρα χωρίς συνέπειες», είπε.

• Βλαντίμιρ Πούτιν

Αλλά βέβαια και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν χάνει έναν πολύτιμο σύμμαχο και μια σημαντική πηγή εσωτερικής πληροφόρησης στην καρδιά της ΕΕ.

Τους τελευταίους μήνες, ουγγρικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης αποκάλυψαν στενές σχέσεις μεταξύ Βουδαπέστης και Μόσχας, συμπεριλαμβανομένων τηλεφωνικών επικοινωνιών μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών της Ουγγαρίας Πέτερ Σιγιάρτο και του Ρώσου ομολόγου του Σεργκέι Λαβρόφ.

Οι δύο πλευρές συζητούσαν εσωτερικές διαβουλεύσεις της ΕΕ για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, με τον Σιγιάρτο να υπόσχεται διαμοιρασμό εμπιστευτικών ευρωπαϊκών εγγράφων μέσω της ουγγρικής πρεσβείας.

• Η ευρωπαϊκή ακροδεξιά

Ο Όρμπαν, που συχνά υποσχόταν να «καταλάβει» τις Βρυξέλλες και να αλλάξει τους θεσμούς εκ των έσω, αποτελεί κεντρική μορφή του ακροδεξιού κόμματος Patriots for Europe στην ευρωβουλή, στο οποίο είναι μέλη εθνικιστικά κόμματα της ΕΕ, όπως το γαλλικό National Rally υπό τη Μαρίν Λεπέν και το ισπανικό Vox υπό τον Σαντιάγο Αμπασκάλ.

Η ήττα του Όρμπαν αποτελεί επίσης πλήγμα για άλλες υπερσυντηρητικές και ακροδεξιές προσωπικότητες στην Ευρώπη, όπως η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία χάνει έναν σύμμαχο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες.