Τι πληρώνουμε στο ράφι; Στο μικροσκόπιο όλη η αλυσίδα τροφίμων από την Επιτροπή Ανταγωνισμού

Σε μια περίοδο πληθωριστικών πιέσεων, διαταραχών στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, γεωπολιτικής αστάθειας και έντονης κλιματικής αβεβαιότητας, η λειτουργία του ανταγωνισμού στα τρόφιμα αποκτά στρατηγική σημασία.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού  θέτει ως προτεραιότητα τη διερεύνηση των συνθηκών ανταγωνισμού σε ολόκληρη την αγροδιατροφική αλυσίδα. Από τις εισροές της πρωτογενούς παραγωγής – ζωοτροφές και φάρμακα – έως τη μεταποίηση και τη λιανική πώληση, επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει πώς διαμορφώνονται οι τιμές και ποιοι παράγοντες τις επηρεάζουν.
Στόχος: να εντοπιστούν οι πραγματικές αιτίες που «φουσκώνουν» το τελικό κόστος για τον καταναλωτή.

Τα τρία εργαλεία παρέμβασης

Η δράση της Αρχής αναπτύσσεται σε τρεις άξονες:

• Συστηματική έρευνα και χαρτογράφηση αγορών, με κλαδικές μελέτες σε κρίσιμους τομείς.
• Προώθηση πολιτικών ανταγωνισμού, ώστε να ενισχυθεί η διαφάνεια και η ομαλή λειτουργία της αγοράς.
• Εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού, με επιβολή κυρώσεων σε καρτέλ, αντι-ανταγωνιστικές συμπράξεις και καταχρηστικές πρακτικές επιχειρήσεων με δεσπόζουσα θέση, καθώς και προληπτικό έλεγχο συγκεντρώσεων.

Η άσκηση αυτών των αρμοδιοτήτων στηρίζεται στο θεσμικό πλαίσιο του Ν. 3959/2011 και στα άρθρα 101 και 102 της ΣΛΕΕ, που αφορούν συμπράξεις και κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης.
Με απλά λόγια: όπου εντοπίζεται στρέβλωση που οδηγεί σε υψηλές τιμές, χαμηλότερη ποιότητα ή μειωμένη καινοτομία, η παρέμβαση είναι στο τραπέζι.

State of Competition: Έρευνα σε βάθος

Τον Δεκέμβριο του 2025 αποφασίστηκε η εκκίνηση ευρείας έρευνας για την κατάσταση του ανταγωνισμού (State of Competition) σε κάθε στάδιο της αλυσίδας αξίας: παραγωγή, μεταποίηση και εμπόριο τροφίμων.  Η συγκεκριμένη διαδικασία φιλοδοξεί να εντοπίσει όχι μόνο τυχόν περιορισμούς του ανταγωνισμού, αλλά και βαθύτερα διαρθρωτικά ή ρυθμιστικά προβλήματα που επηρεάζουν τη λειτουργία της αγοράς. Τα συγκεντρωτικά πορίσματα των πρόσφατων ερευνητικών δράσεων δημοσιεύονται, με σημαντικές διαπιστώσεις για:

• τη δομή επιμέρους αγορών,
• τα επίπεδα συγκέντρωσης,
• τα συμπεριφορικά μοτίβα επιχειρήσεων,
• τις πιθανές αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.

Στοιχεία που μπορούν να τροφοδοτήσουν τον δημόσιο διάλογο και να οδηγήσουν σε στοχευμένες ρυθμιστικές παρεμβάσεις.

Οδηγός Ανταγωνισμού για τους αγρότες

Παράλληλα, έχει δημοσιευθεί Οδηγός Ανταγωνισμού για τον Αγροτικό Κλάδο, με πρακτικές οδηγίες για τους παραγωγούς. Ο οδηγός εξηγεί:

• τι επιτρέπεται και τι όχι στις συνεργασίες,
• πώς εφαρμόζεται η νομοθεσία περί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών,
• πώς μπορούν οι αγρότες να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση χωρίς να παραβιάζουν τους κανόνες.

Σε μια αγορά όπου ο παραγωγός συχνά βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο της αλυσίδας, η ενημέρωση δεν είναι πολυτέλεια, είναι εργαλείο επιβίωσης.

Πάνω από 20 κρίσιμες αγορές στο στόχαστρο

Τα τελευταία χρόνια, η Επιτροπή έχει προχωρήσει σε ελέγχους και αποφάσεις σε περισσότερες από 20 αγορές τροφίμων και αγροτικών προϊόντων, καλύπτοντας όλη την αλυσίδα αξίας: από τις πρώτες ύλες μέχρι τα τελικά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης.
Στο μικροσκόπιο μπαίνει το ερώτημα αν ο ανταγωνισμός δεν λειτουργεί σωστά σε έναν μόνο κρίκο, το κόστος μεταφέρεται στον επόμενο – και τελικά καταλήγει στο ράφι. Και εκεί, ο λογαριασμός δεν είναι θεωρητικός. Είναι αυτός που πληρώνει κάθε νοικοκυριό.