Το λεξικό Cambridge ανακήρυξε «λέξη της χρονιάς» έναν ξεχασμένο όρο του 1956 που έγινε trend το 2025
Κάθε χρόνο, τα κορυφαία λεξικά αναδεικνύουν τη λέξη που χρησιμοποιήθηκε περισσότερο τόσο στην καθομιλουμένη όσο και σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Πόσες φορές δεν έχετε ταυτιστεί με κάποια προσωπικότητα που νιώθετε ότι ταιριάζετε σε όλα αλλά ούτε γνωρίζεστε; Το λεξικό Cambridge έρχεται για να σας εξηγήσει τι σημαίνει αυτό το συναίσθημα αφού την Τρίτη 18 Νοεμβρίου ανακήρυξε την εν λόγω ορολογία «λέξη της χρονιάς 2025».
Πρόκειται για τον όρο «parasocial» που σημαίνει: η σύνδεση που αισθάνεται κάποιος με ένα διάσημο πρόσωπο που στην πραγματικότητα δεν γνωρίζει.
Τι σημαίνει αυτό το φαινόμενο
Οι ψυχολόγοι έχουν μελετήσει πώς η άνοδος αυτών των μονόπλευρων παρακοινωνικών σχέσεων έχει αναδιαμορφώσει την έννοια της φήμης, του θαυμασμού και της διασημότητας. Για παράδειγμα, όταν η ποπ σταρ Τέιλορ Σουίφτ και ο Αμερικανός παίκτης του αμερικανικού ποδοσφαίρου Τράβις Κέλσι ανακοίνωσαν τον αρραβώνα τους, πολλοί θαυμαστές αισθάνθηκαν μια έντονη σύνδεση μαζί τους, παρόλο που στην πλειονότητά τους δεν τους είχαν γνωρίσει ποτέ.
Οι παρακοινωνικές σχέσεις μεταξύ ανθρώπων και διαδικτυακών influencers ή ακόμη και chatbots τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν πλέον αυξανόμενο φαινόμενο. Πολλοί άνθρωποι μάλιστα τείνουν να εκτιμούν αυτές τις σχέσεις περισσότερο από ορισμένες πραγματικές.
Μια μελέτη του 2024 έδειξε ότι, παρότι οι συναισθηματικές ανάγκες των ανθρώπων καλύπτονταν καλύτερα από φίλους και συγγενείς, οι παρακοινωνικές σχέσεις με YouTubers εκτιμούνταν περισσότερο από τις σχέσεις με «πραγματικούς» γνωστούς ή συναδέλφους.
Σύμφωνα με τη διοίκηση του λεξικού Cambridge «Αυτός που κάποτε ήταν ένας εξειδικευμένος ακαδημαϊκός όρος έχει πλέον περάσει στο ευρύ κοινό. Εκατομμύρια άνθρωποι εμπλέκονται σε παρακοινωνικές σχέσεις, και ακόμη περισσότεροι ενδιαφέρονται για την αυξανόμενη διάδοσή τους». Πρόσθεσε ότι ο ιστότοπος του Λεξικού έχει παρατηρήσει απότομη αύξηση στις αναζητήσεις για τη λέξη «parasocial».
Η άνοδος των εν λόγω σχέσεων
Ο όρος «parasocial» εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1956, όταν δύο κοινωνιολόγοι από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο παρατήρησαν πως οι τηλεθεατές ανέπτυσσαν σχέσεις με τηλεοπτικές προσωπικότητες όμοιες με εκείνες που σχημάτιζαν με μέλη της οικογένειας ή φίλους. Επισήμαναν ότι η ακμάζουσα τότε τηλεοπτική βιομηχανία έφερνε τις προσωπικότητες της οθόνης μέσα στα σπίτια των θεατών, δημιουργώντας μια πρωτόγνωρη μορφή οικειότητας.
Η Simone Schnall, καθηγήτρια πειραματικής κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, δήλωσε: «Έχουμε πλέον εισέλθει σε μια εποχή όπου πολλοί άνθρωποι δημιουργούν ανθυγιεινές και έντονες παρακοινωνικές σχέσεις με influencers. Αυτό οδηγεί στο αίσθημα ότι “γνωρίζουν” τα πρόσωπα αυτά, ότι μπορούν να τα εμπιστευτούν, ακόμη και σε βαθμό υπερβολικής ή άκριτης αφοσίωσης. Ωστόσο, πρόκειται για σχέσεις εντελώς μονόπλευρες».
Συνέχισε εξηγώντας ότι, όσο η εμπιστοσύνη στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης φθίνει, οι άνθρωποι στρέφονται σε μεμονωμένες διαδικτυακές προσωπικότητες ως πηγές αυθεντίας. Έπειτα από πολλές ώρες κατανάλωσης περιεχομένου από συγκεκριμένα πρόσωπα, δημιουργούνται ισχυροί παρακοινωνικοί δεσμοί, με τους καταναλωτές να τους αντιλαμβάνονται σχεδόν σαν φίλους, οικογένεια ή ακόμη και ηγέτες με χαρακτηριστικά αίρεσης.
Πρόσθεσε επίσης ότι εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, το οποίο πολλοί αντιμετωπίζουν σαν φίλο, εισάγουν μια νέα διάσταση στο φαινόμενο των παρακοινωνικών σχέσεων. Προειδοποίησε ότι «αυτό αποτελεί μια ψευδαίσθηση σχέσης και μορφή ομαδικής σκέψης, και γνωρίζουμε ότι οι νέοι μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε αυτήν».
Οι παρακοινωνικές σχέσεις ενέχουν και άλλους κινδύνους. Η καθημερινή παρακολούθηση της ζωής κάποιου άλλου οδηγεί αναπόφευκτα σε κοινωνική σύγκριση, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει ανθυγιεινά ιδανικά ή μη ρεαλιστικές προσδοκίες.
Άλλες νέες λέξεις της χρονιάς
Άλλες λέξεις που εισήχθησαν φέτος στο Λεξικό του Cambridge είναι η «delulu» (λογοπαίγνιο της λέξης «delusional»), η ασυνάρτητη λέξη «skibidi» και ο όρος «tradwife», συντομογραφία του «traditional wife».
Σημαντικές λέξεις που ξεχώρισαν φέτος είναι επίσης η «slop», που περιγράφει κακής ποιότητας διαδικτυακό περιεχόμενο, ιδίως εκείνο που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη, και το «memeify», που σημαίνει «μετατρέπω κάτι σε meme».
