Τουσκ: «Ενεργοποιούμε το άρθρο 4 του ΝΑΤΟ - Πιο κοντά από ποτέ σε μια μεγάλη στρατιωτική σύγκρουση»

Ανησυχία προκαλούν οι εξελίξεις μετά την παραβίαση από τη Ρωσία του πολωνικού εναέριου χώρου.

Ο Πολωνός πρωθυπουργός ανακοίνωσε πως η χώρα του προχωρά στην ενεργοποίηση του άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, κάτι που έχει συμβεί μόλις επτά φορές από την ίδρυση της βορειοατλαντικής συμμαχίας. Ο Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε ότι συνολικά έγιναν 19 παραβιάσεις του εναέριου χώρου από τα ρωσικά drones.

Το άρθρο 4 προβλέπει ότι ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ μπορεί να ξεκινήσει επίσημες διαβουλεύσεις με τη συμμαχία «όποτε κρίνει ότι η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια απειλείται».

Σύμφωνα με τον κ. Τουσκ, οι παραβιάσεις το βράδυ της Τρίτης 9 Σεπτεμβρίου, «είναι μόνο ένα μέρος του ευρύτερου πλαισίου ασφάλειας, με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία να προγραμματίζουν να πραγματοποιήσουν "επιθετικές" στρατιωτικές ασκήσεις αργότερα αυτή την εβδομάδα».

«Δεν υπάρχει λόγος να ισχυριστούμε ότι βρισκόμαστε σε κατάσταση πολέμου... αλλά η κατάσταση είναι σημαντικά πιο επικίνδυνη από όλες τις προηγούμενες. Η προοπτική όμως μιας μεγάλης στρατιωτικής διαμάχης είναι πιο κοντά από ποτέ από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», τόνισε ο Πολωνός πρωθυπουργός. 

Κομμάτια από πύραυλο στο πολωνικό έδαφος

Λίγες ώρες μετά, η υπουργός Εσωτερικών έκανε γνωστό ότι στο έδαφος της Πολωνίας βρέθηκαν και τμήματα πυραύλου. Συγκεκριμένα, η Καρολίνα Γκαλέτσκα δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου: «Βρέθηκαν επτά drones και συντρίμμια ενός πυραύλου άγνωστης προέλευσης».

Αυτή είναι η πρώτη φορά που ακούμε για πύραυλο που εισέρχεται στον εναέριο χώρο της Πολωνίας.

Τι είναι το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ

Όπως ορίζει το άρθρο 4 της Ιδρυτικής Συνθήκης της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, τα κράτη μέλη μπορούν να φέρουν ένα θέμα υπόψη του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου (Συμβούλιο ή NAC – το κύριο όργανο λήψης πολιτικών αποφάσεων του ΝΑΤΟ) και να το συζητήσουν με τους Συμμάχους. Το κύριο φόρουμ για πολιτικές διαβουλεύσεις είναι το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο. Το NAC είναι η κύρια επιτροπή λήψης πολιτικών αποφάσεων του ΝΑΤΟ. Ο Γενικός Γραμματέας, λόγω της προεδρίας του, διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία. Οι διαβουλεύσεις πραγματοποιούνται επίσης σε τακτική βάση σε άλλα φόρουμ, συμπεριλαμβανομένων των επιτροπών και των ομάδων εργασίας του ΝΑΤΟ. Όλα αυτά τα όργανα αντλούν την εξουσία τους από το Συμβούλιο.

Οποιαδήποτε χώρα μέλος μπορεί να επικαλεστεί επίσημα το Άρθρο 4 της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού. Μόλις γίνει επίκληση, το θέμα συζητείται και μπορεί ενδεχομένως να οδηγήσει σε κάποια μορφή κοινής απόφασης ή δράσης εκ μέρους της Συμμαχίας. Όποιο και αν είναι το σενάριο, οι συνάδελφοι που κάθονται γύρω από το τραπέζι του Συμβουλίου ενθαρρύνονται να αντιδράσουν σε μια κατάσταση που τους γνωστοποίησε μια χώρα μέλος.

Από τη δημιουργία της Συμμαχίας το 1949, έχει γίνει επίκληση του άρθρου 4 επτά φορές. Στις 24 Φεβρουαρίου 2022, η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία, η Ρουμανία και η Σλοβακία ζήτησαν να πραγματοποιήσουν διαβουλεύσεις βάσει του άρθρου 4 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Πυρετώδεις διαβουλεύσεις

Εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ ανέφερε σε ανάρτηση στην πλατφόρμα Χ, ότι το ΝΑΤΟ διαβουλεύεται στενά με την Πολωνία μετά την κατάρριψη drones που εισήλθαν στον εναέριο χώρο της στη διάρκεια ρωσικής επίθεσης στη δυτική Ουκρανία.

«Πολυάριθμα drones διείσδυσαν στον πολωνικό εναέριο χώρο στη διάρκεια της νύχτας και αντιμετωπίστηκαν από την αντιαεροπορική άμυνα της Πολωνίας και του ΝΑΤΟ», έγραψε η Άλισον Χαρτ. Η ίδια πρόσθεσε ότι ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, είναι «σε επαφή με την πολωνική ηγεσία».

Την ίδια ώρα, πηγή από το ΝΑΤΟ δήλωσε στο Reuters ότι η διείσδυση drones στο πολωνικό έδαφος δεν αντιμετωπίζεται ως επίθεση, προσθέτοντας ότι με βάση τις πρώτες ενδείξεις υπήρξε εσκεμμένη διείσδυση έξι έως δέκα ρωσικών drones.

«Ήταν η πρώτη φορά που αεροσκάφη του ΝΑΤΟ αντιμετώπισαν πιθανές απειλές σε συμμαχικό εναέριο χώρο», δήλωσε η πηγή, συμπληρώνοντας ότι τα αντιαεροπορικά συστήματα Patriot του ΝΑΤΟ στην περιοχή είχαν εντοπίσει τα drones με τα ραντάρ τους, αλλά δεν ενεπλάκησαν.

Πολωνικά μαχητικά αεροσκάφη F-16, ολλανδικά F-35, ιταλικά αεροσκάφη επιτήρησης AWACS και αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού υπό κοινή διαχείριση με το ΝΑΤΟ συμμετείχαν στη νυχτερινή επιχείρηση, σύμφωνα με την πηγή.