Υβριδικές επιθέσεις με AI: Ποιοι διάσημοι πολιτικοί έπεσαν θύματα της Τεχνητής Νοημοσύνης

Τα Deepfake βίντεο που «παγιδεύουν» απλούς πολίτες, συνήθως για να αδειάζουν τραπεζικούς λογαριασμούς, είναι η μια όψη του νομίσματος. Επώδυνη σίγουρα, αλλά επικίνδυνη σε τέτοιο βαθμό που πλήττει το εκάστοτε θύμα.

Η άλλη όψη, είναι οι υβριδικές επιθέσεις στα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν στον πολιτικό στίβο. Πρόσωπα που κατέχουν σημαντικότατους θώκους αλλά και άλλα που τα πλαισιώνουν, γίνονται ολοένα και περισσότερο στόχοι με σκοπό την εξαπάτηση, τη χειραγώγηση του κόσμου, ενός εκλογικού αποτελέσματος, όπως μας διδάσκει το παρελθόν…

Υβριδικές επιθέσεις σε πολιτικούς

2024 Αμερική, Τζο Μπάιντεν: Αυτοματοποιημένη τηλεφωνική κλήση που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη, μιμήθηκε τη φωνή του Μπάιντεν που -δήθεν- καλούσε Δημοκρατικούς ψηφοφόρους στο Νιου Χάμσαϊρ να μην πάνε να ψηφίσουν. Ακολούθησαν ομοσπονδιακές έρευνες.

2023 Βρετανία, Κιρ Στάρμερ: Κυκλοφόρησε ψεύτικο ηχητικό που εμφάνιζε τον Ηγέτη του Εργατικού κόμματος -και Πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου από τον Ιούλιο του 2024- να βρίζει συνεργάτες του. Αν και δεν υπήρξε απόδειξη ότι επηρέασε το εκλογικό αποτέλεσμα, αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τους κινδύνους της ψηφιακής κλωνοποίησης φωνής στην πολιτική.

2023 Σλοβακία, Μικαλ Σιμέτσκα: Δύο ημέρες πριν από τις εκλογές κυκλοφόρησε AI-generated ηχητικό που εμφάνιζε τον ιδρυτή και ηγέτη του φιλελεύθερου κόμματος Προοδευτική Σλοβακία, να συζητά νοθεία και εξαγορά ψήφων. Η υπόθεση θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα παραδείγματα πολιτικού ηχητικού deepfake στην Ευρώπη.

2022 Ουκρανία, Βολοντίμιρ Ζελένσκι: Deepfake βίντεο εμφάνιζε τον Ζελένσκι να καλεί τον ουκρανικό στρατό να παραδοθεί. Το βίντεο αναρτήθηκε ακόμη και σε ουκρανική ενημερωτική ιστοσελίδα που είχε παραβιαστεί, αποτελώντας τμήμα ευρύτερης επιχείρησης παραπληροφόρησης κατά τη διάρκεια του πολέμου.

2019 Αμερική, Νάνσι Πελόζι: Δεν ήταν ακριβώς AI deepfake βίντεο, αλλά ήταν ένα βίντεο σε πιο αργή κίνηση που εμφάνιζε την πρώτη γυναίκα που διετέλεσε Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, να μιλά σαν μεθυσμένη. Η περίπτωση αυτή αναφέρεται συχνά ως ο πρόδρομος της σημερινής εποχής των πολιτικών deepfakes.

Και φυσικά 2026, Ελλάδα. Το βίντεο που εμφανίζει τον Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας του πρωθυπουργού, Θάνο Ντόκο, τη στιγμή που πιστεύει ότι συνομιλεί με Ουκρανό αξιωματούχο, ενώ στην πραγματικότητα συνομιλεί με Ρώσους φαρσέρ, ξυπνά μνήμες από τις παλαιότερες επιθέσεις σε πολιτικά πρόσωπα, ενώ καταδεικνύει το πρόβλημα. Πρέπει να λαμβάνονται μέτρα, σημαντικές δικλείδες ασφαλείας, που δεν «σπάνε» κάτω από οποιαδήποτε ψηφιακή απειλή, δηλώνει στον FLASH o κύριος Βασίλης Ζωγράφος, υποψήφιος Διδάκτωρ Πληροφορικής και Επιστήμης Δεδομένων. Όπως τονίζει, η συγκεκριμένη περίπτωση ανέδειξε ότι η ασφάλεια ενός κράτους δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την προστασία των πληροφοριακών συστημάτων, αλλά κυρίως από την ύπαρξη θεσμοθετημένων διαδικασιών εμπιστοσύνης για κάθε μορφή επικοινωνίας…

«Η προστασία δεν επιτυγχάνεται με την προσοχή των εμπλεκομένων προσώπων ούτε με την εμπειρία των κρατικών λειτουργών. Απαιτεί τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος ψηφιακής εμπιστοσύνης, που κάθε επικοινωνία υψηλής σημασίας υπόκειται σε προκαθορισμένους κανόνες ταυτοποίησης, τεχνικής επαλήθευσης και θεσμικού ελέγχου. Η κλασική κυβερνοεπίθεση είχε ως αντικείμενο τα πληροφοριακά συστήματα. Οι σύγχρονες επιθέσεις στοχεύουν τον ανθρώπινο παράγοντα. Ο επιτιθέμενος δεν επιχειρεί πλέον να παραβιάσει έναν εξυπηρετητή ή ένα δίκτυο αλλά την προσωπική εμπιστοσύνη. Στο νέο επιχειρησιακό περιβάλλον, τα κυριότερα εργαλεία είναι:

• κοινωνική μηχανική,
• τεχνητή νοημοσύνη,
• συνθετική φωνή,
• συνθετική εικόνα,
• παραποιημένο βίντεο,
• ψευδείς λογαριασμοί,
• πλαστογραφημένα μηνύματα,
• επιχειρήσεις πληροφοριακής επιρροής,
• ψυχολογικές επιχειρήσεις.»

Τα πρωτόκολλα ασφαλείας που ήδη ακολουθούνται σε χώρες του εξωτερικού

Η κυβερνοασφάλεια μετατρέπεται σε εργαλείο διαχείρισης εμπιστοσύνης, συμπληρώνει ο κύριος Ζωγράφος και μας αναλύει τους θεμελιώδεις άξονες προστασίας ενός κράτους, όπως αυτοί εφαρμόζονται σε χώρες του εξωτερικού. Αμερική, Αγγλία αλλά και χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μας λέει, ακολουθούν στις μέρες μας πρωτόκολλα ασφαλείας τέτοια, που τους επιτρέπουν ν’ αντιμετωπίζουν με επιτυχία ανάλογες υβριδικές επιθέσεις…

Θεσμοθέτηση Εθνικού Πρωτοκόλλου Ασφαλών Επικοινωνιών

Κάθε επικοινωνία μεταξύ ανώτατων κρατικών αξιωματούχων πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω θεσμοθετημένης διαδικασίας, που προβλέπει υποχρεωτικά στάδια ταυτοποίησης, επιβεβαίωσης, έγκρισης και τεκμηρίωσης. Η αυθεντικότητα της επικοινωνίας δεν μπορεί να βασίζεται στην αναγνώριση μιας φωνής ή ενός αριθμού τηλεφώνου, αλλά σε ένα πολυπαραγοντικό σύστημα επαλήθευσης της ταυτότητας και της νομιμότητας του αιτήματος.

Υποχρεωτική αμοιβαία ψηφιακή ταυτοποίηση όλων των κρατικών αξιωματούχων

Όλοι οι ανώτατοι κρατικοί λειτουργοί διαθέτουν πιστοποιημένη ψηφιακή ταυτότητα, βασισμένη σε δημόσια κρυπτογραφική υποδομή, ψηφιακά πιστοποιητικά και υλικές διατάξεις ασφαλείας. Κάθε επικοινωνία συνοδεύεται από αμοιβαία ηλεκτρονική επαλήθευση της ταυτότητας και των δικαιωμάτων του συνομιλητή.

Υιοθέτηση αρχιτεκτονικής μηδενικής εμπιστοσύνης

Το κράτος οφείλει να εγκαταλείψει την παραδοχή ότι οποιαδήποτε επικοινωνία είναι εξ ορισμού αξιόπιστη. Η αρχή της μηδενικής εμπιστοσύνης επιβάλλει συνεχή επαλήθευση κάθε χρήστη, κάθε συσκευής, κάθε εφαρμογής και κάθε αιτήματος πρόσβασης, ανεξαρτήτως της προέλευσής τους.

Θεσμοθέτηση διαδικασίας διπλής επιβεβαίωσης

Καμία κρίσιμη επικοινωνία δεν ολοκληρώνεται χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση μέσω δεύτερου θεσμικά εγκεκριμένου διαύλου επικοινωνίας. Η διασταύρωση της ταυτότητας και του περιεχομένου του αιτήματος αποτελεί υποχρεωτική προϋπόθεση πριν από οποιαδήποτε συζήτηση ή λήψη απόφασης.

Δημιουργία Εθνικού Κέντρου Αντιμετώπισης Επιχειρήσεων Πλαστοπροσωπίας

Απαιτείται εξειδικευμένος εθνικός φορέας με αποκλειστική αποστολή την ανίχνευση, αξιολόγηση και αντιμετώπιση περιστατικών κοινωνικής μηχανικής, συνθετικών πολυμέσων, πλαστοπροσωπίας και επιχειρήσεων πληροφοριακής επιρροής, λειτουργώντας ως κεντρικός μηχανισμός συντονισμού όλων των εμπλεκόμενων κρατικών υπηρεσιών.

Υποχρεωτική παρουσία δεύτερου κρατικού λειτουργού

Οι επικοινωνίες υψηλής διαβάθμισης πρέπει να διεξάγονται πάντοτε παρουσία δεύτερου πιστοποιημένου κρατικού λειτουργού. Η αρχή των πολλαπλών μαρτύρων περιορίζει δραστικά την πιθανότητα επιτυχούς εξαπάτησης και ενισχύει τη θεσμική λογοδοσία.

Υποχρεωτική καταγραφή και διασφάλιση ακεραιότητας όλων των κρίσιμων επικοινωνιών

Οι επικοινωνίες στρατηγικής σημασίας πρέπει να συνοδεύονται από ασφαλή καταγραφή, χρονοσήμανση, ψηφιακή υπογραφή, έλεγχο ακεραιότητας και προστατευμένη αποθήκευση των σχετικών μεταδεδομένων, ώστε να διασφαλίζεται η δυνατότητα μεταγενέστερης διερεύνησης και απόδειξης της αυθεντικότητάς τους.

Ενσωμάτωση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης ανίχνευσης συνθετικών πολυμέσων

Το κράτος αξιοποιεί εξειδικευμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για την ανίχνευση συνθετικών φωνών, αλλοιωμένων εικόνων, παραποιημένων βίντεο και άλλων μορφών ψηφιακής παραποίησης που χρησιμοποιούνται σε επιχειρήσεις πλαστοπροσωπίας.

Συνεχής επιχειρησιακή εκπαίδευση, προσομοιώσεις επιθέσεων και αξιολόγηση

Η κυβερνοασφάλεια δεν περιορίζεται σε θεωρητική κατάρτιση. Οι κρατικοί λειτουργοί συμμετέχουν σε τακτικές ασκήσεις προσομοίωσης επιθέσεων κοινωνικής μηχανικής, πλαστοπροσωπίας, παραπληροφόρησης και υβριδικών επιχειρήσεων, ώστε να ενισχύεται η επιχειρησιακή τους ετοιμότητα. Η ανθρώπινη συμπεριφορά αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου. Απαιτείται συνεχής αξιολόγηση του επιπέδου ετοιμότητας των κρατικών λειτουργών μέσω δοκιμών, εκπαιδευτικών παρεμβάσεων, ελεγχόμενων προσομοιώσεων και περιοδικής πιστοποίησης των γνώσεων τους.

Εθνικό Μητρώο Εγκεκριμένων Καναλιών Επικοινωνίας

Όλοι οι επίσημοι δίαυλοι επικοινωνίας των κρατικών λειτουργών καταγράφονται σε κεντρικό μητρώο, με προκαθορισμένες διαδικασίες πιστοποίησης και τακτικού ελέγχου. Οποιαδήποτε επικοινωνία εκτός εγκεκριμένου διαύλου θεωρείται εξ ορισμού ύποπτη μέχρι την πλήρη επαλήθευσή της. Η αποδοχή εισερχόμενων επικοινωνιών δεν θεωρείται επαρκής διαδικασία ταυτοποίησης. Για κάθε κρίσιμη συνομιλία απαιτείται υποχρεωτική επιστροφή της κλήσης προς αριθμούς που έχουν προηγουμένως καταχωρηθεί και επαληθευθεί από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, αποκλείοντας κάθε χρήση στοιχείων επικοινωνίας που παρέχονται από τον αιτούντα.

Κεντρικό σύστημα συλλογής και ανάλυσης πληροφοριών απειλών

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση απαιτεί μηχανισμό συνεχούς συλλογής, συσχέτισης και ανάλυσης πληροφοριών σχετικά με νέες τεχνικές κοινωνικής μηχανικής, επιχειρήσεις παραπληροφόρησης, ομάδες πλαστοπροσωπίας και εξελισσόμενες υβριδικές απειλές, με στόχο την έγκαιρη προειδοποίηση όλων των κρατικών φορέων.

Θεσμοθέτηση τακτικών ελέγχων ανθεκτικότητας

Οι διαδικασίες επικοινωνίας και λήψης αποφάσεων υποβάλλονται σε περιοδικούς ελέγχους ανθεκτικότητας, που θα αξιολογούν την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μέτρων προστασίας, θα εντοπίζουν οργανωτικές αδυναμίες και θα προτείνουν διορθωτικές παρεμβάσεις πριν αυτές αξιοποιηθούν από κακόβουλους δρώντες.

Εθνική στρατηγική διακυβέρνησης της ψηφιακής εμπιστοσύνης

Η προστασία των κρατικών επικοινωνιών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εθνικής στρατηγικής ασφάλειας. Η διακυβέρνηση της ψηφιακής εμπιστοσύνης οφείλει να ενοποιεί την κυβερνοασφάλεια, τη διαχείριση ταυτοτήτων, την προστασία κρίσιμων πληροφοριών, την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την επιχειρησιακή ανθεκτικότητα σε ένα ενιαίο θεσμικό πλαίσιο.

Θεσμοθέτηση διαδικασίας αξιολόγησης μετά από κάθε κρίσιμη επικοινωνία

Κάθε επικοινωνία στρατηγικής σημασίας ακολουθείται από διαδικασία επιχειρησιακής αποτίμησης, κατά την οποία εξετάζονται η τήρηση των πρωτοκόλλων ασφαλείας, η επάρκεια των διαδικασιών ταυτοποίησης, τυχόν αποκλίσεις από τα προβλεπόμενα πρότυπα και οι αναγκαίες βελτιώσεις. Η συστηματική αυτή ανατροφοδότηση επιτρέπει τη συνεχή εξέλιξη του συστήματος ασφαλείας και την προσαρμογή του στις διαρκώς μεταβαλλόμενες μορφές υβριδικών απειλών.

Προκαθορισμένη Διαβάθμιση Θεμάτων και Πρωτόκολλα Επικοινωνιακής Πειθαρχίας

Σαφής καθορισμός πλαισίου των θεματικών πεδίων και ευαίσθητων πληροφοριών που επιτρέπεται να συζητηθούν στην εκάστοτε σύσκεψη για την αποφυγή αποκάλυψης διαβαθμισμένων πληροφοριών μέσω τεχνικών σταδιακής αποκόμισης αποτελώντας βασικό εργαλείο των επιχειρήσεων κοινωνικής μηχανικής.