Αισιοδοξία μετά τις συνομιλίες στη Γενεύη - Τι αναφέρεται στην κοινή ανακοίνωση ΗΠΑ, Ουκρανίας

Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και της Ουκρανίας υπογράμμισαν σε κοινή ανακοίνωση που δημοσιοποίησε ο Λευκός Οίκος το βράδυ της Κυριακής ότι οποιαδήποτε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία «πρέπει να σέβεται πλήρως την εθνική κυριαρχία» του Κιέβου. Η δήλωση εκδόθηκε μετά τις εντατικές συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στη Γενεύη, με τη συμμετοχή Αμερικανών, Ουκρανών και Ευρωπαίων αξιωματούχων.

Η αμερικανική προεδρία χαρακτήρισε τις συζητήσεις «σημαντικό βήμα προς τα εμπρός», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, εξέφρασε αισιοδοξία για την επίτευξη συμφωνίας «πολύ σύντομα». Οι διαβουλεύσεις βασίστηκαν στο αμερικανικό σχέδιο των 28 σημείων που παρουσίασε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ για την παύση των συγκρούσεων οι οποίες συνεχίζονται από τον Φεβρουάριο του 2022.

Σύμφωνα με το κοινό κείμενο, ΗΠΑ και Ουκρανία συνέταξαν μια «επικαιροποιημένη» εκδοχή του πλαισίου ειρήνης, ενώ συμφώνησαν ότι η τελική συμφωνία οφείλει να προστατεύει την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Ο επικεφαλής της ουκρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, Αντρίι Γέρμακ, έκανε λόγο για «πολύ καλή πρόοδο», σημειώνοντας ότι η νέα πρόταση αντανακλά πλέον «τις βασικές προτεραιότητες» του Κιέβου.

Η αρχική εκδοχή του αμερικανικού σχεδίου είχε προκαλέσει αντιδράσεις τόσο στην Ουκρανία όσο και σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με τις κυβερνήσεις της ΕΕ να παρουσιάζουν δική τους αναθεωρημένη εκδοχή – προτείνοντας αλλαγές σε επιμέρους σημεία, από τα όρια των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων έως την προοπτική μελλοντικής επανένταξης της Ρωσίας στην G8.

Ο πρόεδρος Τραμπ είχε ζητήσει αρχικά απάντηση από το Κίεβο έως τις 27 Νοεμβρίου, αλλά δήλωσε το Σάββατο ότι η πρότασή του «δεν αποτελεί τελική προσφορά», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω τροποποιήσεων.

Η αντιπρόταση της Ευρώπης στο σχέδιο Τραμπ

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στη Γενεύη, η Ευρώπη κατέθεσε την αντιπρότασή της ως απάντηση στο προσχέδιο του ειρηνευτικού σχεδίου ΗΠΑ-Ρωσίας για την Ουκρανία που εκπόνησε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Το έγγραφο -που συντάχθηκε από τη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία και αποκαλύπτει με σχετικό δημοσίευμα του το Reuters- χρησιμοποιεί ως βάση το σχέδιο 28 σημείων του Ντόναλντ Τραμπ και προτείνει σημείο προς σημείο συγκεκριμένες αλλαγές και διαγραφές. Αναλυτικά:

1. Επαναβεβαίωση της κυριαρχίας της Ουκρανίας.

2. Θα επιτευχθεί μια ολοκληρωμένη και ολοκληρωμένη συμφωνία μη επίθεσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας και του ΝΑΤΟ. Όλες οι ασάφειες των τελευταίων 30 ετών θα επιλυθούν.

3. (Το σημείο 3 του αμερικανικού σχεδίου διαγράφεται. Σύμφωνα με προσχέδιο που είδε το Reuters «Θα υπάρχει η προσδοκία ότι η Ρωσία δεν θα εισβάλει στους γείτονές της και το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί περαιτέρω».)

4. Μετά την υπογραφή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, θα πραγματοποιηθεί διάλογος μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ για να αντιμετωπιστούν όλα τα ζητήματα ασφαλείας και να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον αποκλιμάκωσης για να διασφαλιστεί η παγκόσμια ασφάλεια και να αυξηθεί η ευκαιρία για συνδεσιμότητα και μελλοντικές οικονομικές ευκαιρίες.

5. Η Ουκρανία θα λάβει ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας.

6. Το μέγεθος του ουκρανικού στρατού θα περιοριστεί στα 800.000 άτομα σε καιρό ειρήνης.

7. Η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ εξαρτάται από τη συναίνεση των μελών του ΝΑΤΟ, η οποία αυτή τη στιγμή δεν υφίσταται.

8. Το ΝΑΤΟ συμφωνεί να μη σταθμεύει μόνιμα στρατεύματα υπό τη διοίκησή του στην Ουκρανία σε καιρό ειρήνης.

9. Μαχητικά αεροσκάφη του ΝΑΤΟ θα σταθμεύουν στην Πολωνία.

10. Εγγύηση των ΗΠΑ που αντικατοπτρίζει το Άρθρο 5:

• α. Οι ΗΠΑ θα λάβουν αποζημίωση για την εγγύηση
• β. Εάν η Ουκρανία εισβάλει στη Ρωσία, χάνει την εγγύηση
• γ. Εάν η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία, εκτός από μια ισχυρή συντονισμένη στρατιωτική αντίδραση, όλες οι παγκόσμιες κυρώσεις θα αποκατασταθούν και κάθε είδους αναγνώριση για το νέο έδαφος και όλα τα άλλα οφέλη από αυτήν τη συμφωνία θα αποσυρθούν.

11. Η Ουκρανία είναι επιλέξιμη για ένταξη στην ΕΕ και θα λάβει βραχυπρόθεσμη προτιμησιακή πρόσβαση στην αγορά της Ευρώπης, ενώ αυτό αξιολογείται.

12. Θα δοθεί ισχυρό πακέτο ανασυγκρότησης για την Ουκρανία, που θα περιλαμβάνει ενδεικτικά:

• α. Δημιουργία Ταμείου Ανάπτυξης της Ουκρανίας για επενδύσεις σε βιομηχανίες υψηλής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένης της τεχνολογίας, των κέντρων δεδομένων και των προσπαθειών Τεχνητής Νοημοσύνης.
• β. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεργαστούν με την Ουκρανία για την από κοινού αποκατάσταση, ανάπτυξη, εκσυγχρονισμό και λειτουργία της υποδομής φυσικού αερίου της Ουκρανίας, η οποία περιλαμβάνει τους αγωγούς και τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης.
• γ. Κοινή προσπάθεια για την ανασυγκρότηση περιοχών που επλήγησαν από τον πόλεμο για την αποκατάσταση, την ανασυγκρότηση και τον εκσυγχρονισμό πόλεων και κατοικημένων περιοχών.
• δ. Ανάπτυξη υποδομών.
• ε. Εξόρυξη ορυκτών και φυσικών πόρων.
• στ. Ένα ειδικό πακέτο χρηματοδότησης θα αναπτυχθεί από την Παγκόσμια Τράπεζα για την παροχή χρηματοδότησης για την επιτάχυνση αυτών των προσπαθειών.

13. Η Ρωσία θα επανενταχθεί σταδιακά στην παγκόσμια οικονομία.

• α. Η άρση των κυρώσεων θα συζητηθεί και θα συμφωνηθεί σε φάσεις και κατά περίπτωση.
• β. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνάψουν μια μακροπρόθεσμη Συμφωνία Οικονομικής Συνεργασίας για την επιδίωξη αμοιβαίας ανάπτυξης στους τομείς της ενέργειας, των φυσικών πόρων, των υποδομών, της Τεχνητής Νοημοσύνης, των κέντρων δεδομένων, των σπάνιων γαιών, των κοινών έργων στην Αρκτική, καθώς και διαφόρων άλλων αμοιβαία επωφελών εταιρικών ευκαιριών.
• γ. Η Ρωσία θα προσκληθεί ξανά στην G8.

14. Η Ουκρανία θα ανοικοδομηθεί πλήρως και θα αποζημιωθεί οικονομικά, μεταξύ άλλων μέσω ρωσικών κυρίαρχων περιουσιακών στοιχείων που θα παραμείνουν παγωμένα μέχρι η Ρωσία να αποζημιώσει τη βλάβη στην Ουκρανία.

15. Θα συσταθεί μια κοινή ομάδα εργασίας ασφαλείας με τη συμμετοχή των ΗΠΑ, της Ουκρανίας, της Ρωσίας και των Ευρωπαίων για την προώθηση και την εφαρμογή όλων των διατάξεων αυτής της συμφωνίας.

16. Η Ρωσία θα κατοχυρώσει νομοθετικά μια πολιτική μη επιθετικότητας έναντι της Ευρώπης και της Ουκρανίας.

17. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία συμφωνούν να επεκτείνουν τις συνθήκες μη διάδοσης και ελέγχου των πυρηνικών όπλων, συμπεριλαμβανομένης της Δίκαιης Έναρξης.

18. Η Ουκρανία συμφωνεί να παραμείνει μη πυρηνικό κράτος, βάσει της NPT [Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων].

19. Ο πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής της Ζαπορίζια θα επανεκκινήσει υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) και η παραγόμενη ενέργεια θα κατανεμηθεί δίκαια σε αναλογία 50-50 μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.

20. Η Ουκρανία θα υιοθετήσει τους κανόνες της ΕΕ για τη θρησκευτική ανοχή και την προστασία των γλωσσικών μειονοτήτων.

21. Εδάφη: Η Ουκρανία δεσμεύεται να μην ανακτήσει τα κατεχόμενα κυρίαρχα εδάφη της με στρατιωτικά μέσα. Οι διαπραγματεύσεις για τις ανταλλαγές εδαφών θα ξεκινήσουν από τη Γραμμή Επαφής.

22. Μόλις συμφωνηθούν μελλοντικές εδαφικές ρυθμίσεις, τόσο η Ρωσική Ομοσπονδία όσο και η Ουκρανία δεσμεύονται να μην αλλάξουν αυτές τις ρυθμίσεις με τη βία. Οποιεσδήποτε εγγυήσεις ασφαλείας δεν θα ισχύουν εάν υπάρξει παραβίαση αυτής της υποχρέωσης.

23. Η Ρωσία δεν θα εμποδίσει τη χρήση του ποταμού Δνείπερου από την Ουκρανία για σκοπούς εμπορικών δραστηριοτήτων και θα επιτευχθούν συμφωνίες για την ελεύθερη κυκλοφορία των αποστολών σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας.

24. Θα συσταθεί ανθρωπιστική επιτροπή για την επίλυση ανοιχτών ζητημάτων:

• α. Όλοι οι υπόλοιποι κρατούμενοι και οι σοροί θα ανταλλαγούν με βάση την αρχή «Όλοι για Όλους».
• β. Όλοι οι άμαχοι κρατούμενοι και όμηροι θα επιστραφούν, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών.
• γ. Θα υπάρξει πρόγραμμα επανένωσης οικογενειών.
• δ. Θα ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπιση των δεινών των θυμάτων της σύγκρουσης.

25. Η Ουκρανία θα διεξαγάγει εκλογές το συντομότερο δυνατό μετά την υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας.

26. Θα ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπιση των δεινών των θυμάτων της σύγκρουσης.

27. Η παρούσα συμφωνία θα είναι νομικά δεσμευτική. Η εφαρμογή της θα παρακολουθείται και θα εγγυάται από ένα Συμβούλιο Ειρήνης, υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ. Θα υπάρχουν κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασης.

28. Μόλις όλες οι πλευρές συμφωνήσουν με το παρόν μνημόνιο, η κατάπαυση του πυρός θα τεθεί αμέσως σε ισχύ μόλις τα δύο μέρη αποσυρθούν από τα συμφωνηθέντα σημεία για την έναρξη της εφαρμογής της συμφωνίας. Οι λεπτομέρειες της κατάπαυσης του πυρός, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης, θα συμφωνηθούν και από τα δύο μέρη υπό την εποπτεία των ΗΠΑ