Ανάλυση Politico για Σύνοδο Κορυφής: Το θρίλερ των 16 ωρών και οι ηττημένοι Μερτς, φον ντερ Λάιεν

Ως μια συμφωνία που αποκαλύπτει τη διστακτικότητα της Ευρώπης να αναλάβει άμεσα το οικονομικό βάρος στήριξης της Ουκρανίας περιγράφει το Politico το δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, το οποίο ανακοίνωσαν οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετά την αποτυχία να υπάρξει συναίνεση για τη χρήση των «παγωμένων» ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων.

Σύμφωνα με το Politico, το αποτέλεσμα της μαραθώνιας διαπραγμάτευσης διάρκειας 16 ωρών, που ολοκληρώθηκε τα ξημερώματα της Παρασκευής, συνιστά «σημαντική πολιτική ήττα» τόσο για τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς όσο και για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Έκτακτο σχέδιο με κοινό χρέος και ρωγμές στην ενότητα

Η συμφωνία, όπως επισημαίνει το Politico, αποτελεί ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης που βασίζεται στο κοινό χρέος της ΕΕ, μια λύση που προωθούσε εδώ και εβδομάδες ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ ντε Βέβερ. Ωστόσο, το σχέδιο συνοδεύεται από νέα πλήγματα στην ευρωπαϊκή συνοχή, καθώς τρεις χώρες, η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία, επέλεξαν να μην συμμετάσχουν.

Παρά τις διαφωνίες, η συμφωνία προσφέρει άμεση οικονομική «ανάσα» στην Ουκρανία, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρό κίνδυνο κρίσης ρευστότητας ήδη από την επόμενη άνοιξη, με τον πόλεμο να εισέρχεται στο τέταρτο έτος του. Όπως σημειώνει το Politico, αν και η τελική απόφαση επιτρέπει στους Ευρωπαίους ηγέτες να εμφανιστούν ενωμένοι, δεν ήταν η λύση που είχαν αρχικά προωθήσει το Βερολίνο και η Κομισιόν.

Ο ρόλος-κλειδί του Βελγίου

«Κάποιοι ήθελαν να τιμωρήσουν τον Πούτιν παίρνοντας τα χρήματά του. Όμως η πολιτική δεν είναι συναισθηματική υπόθεση. Η λογική επικράτησε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μπαρτ ντε Βέβερ, εμφανιζόμενος ως ο πολιτικός κερδισμένος της αντιπαράθεσης.

Ο Βέλγος πρωθυπουργός είχε μπλοκάρει το σχέδιο χρήσης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων και στην προηγούμενη σύνοδο κορυφής του Οκτωβρίου, επικαλούμενος τον κίνδυνο νομικών προσφυγών και πιθανών αντιποίνων από τη Μόσχα. Αν και η προσέγγισή του προκάλεσε αντιδράσεις -ιδίως από χώρες του Νότου- τελικά επικράτησε, καθώς οι χώρες του Βορρά, με προεξάρχουσα τη Γερμανία, αντιτίθενται παραδοσιακά στην αμοιβαιοποίηση του χρέους.

Σε μια συμβιβαστική κίνηση προς το Βερολίνο, οι ηγέτες της ΕΕ άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία να χρησιμοποιηθούν στο μέλλον για την αποπληρωμή του δανείου προς την Ουκρανία — ζήτημα που, ωστόσο, παραπέμπεται σε μεταγενέστερη απόφαση.

Το Plan B και τα αναπάντητα ερωτήματα

Το Politico θέτει το ερώτημα τι είναι τελικά διατεθειμένοι να προσφέρουν οι 27 της ΕΕ για να στηρίξουν την Ουκρανία, απαντώντας σκωπτικά ότι «ιδανικά, προτιμούν τα χρήματα κάποιου άλλου».

Παρά τη συμφωνία, το ευρωπαϊκό μπλοκ παραμένει διχασμένο, καθώς εδώ και μήνες οι χώρες της ΕΕ διαφωνούν δημόσια και παρασκηνιακά για το ποιος θα επωμιστεί το κόστος. Ο Μερτς και η φον ντερ Λάιεν είχαν επενδύσει πολιτικά στη λύση της κατάσχεσης ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, τα οποία φυλάσσονται κυρίως σε βελγικές τράπεζες, όμως η αντίσταση του Βελγίου οδήγησε τελικά στην ενεργοποίηση του Plan B, δηλαδή του κοινού δανεισμού της ΕΕ.

Το δάνειο θα εγγυηθεί ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, ο οποίος χρηματοδοτείται από τα κράτη-μέλη, ενώ η πιθανή αξιοποίηση των ρωσικών κεφαλαίων για την αποπληρωμή του παραμένει ασαφής.

Οικονομική ισχύς και πολιτική κόπωση

Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Ουκρανία αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό ύψους 72 δισ. ευρώ το επόμενο έτος, γεγονός που καθιστά τη συμφωνία κρίσιμη σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο.

Ωστόσο, το Politico επισημαίνει ότι η ΕΕ, παρά το γεγονός ότι αποτελεί συλλογικά μια οικονομική υπερδύναμη με ΑΕΠ 18 τρισ. ευρώ έναντι 2 τρισ. της Ρωσίας, εμφανίζεται πολιτικά διστακτική. Το κλίμα επιβαρύνεται περαιτέρω από τη φθίνουσα στήριξη των ψηφοφόρων σε μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Γερμανία και η Γαλλία, όπου, σύμφωνα με δημοσκόπηση του Politico, η απροθυμία για περαιτέρω χρηματοδότηση της Ουκρανίας είναι μεγαλύτερη ακόμη και από ό,τι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αντιμέτωποι με αυτές τις εσωτερικές αντιφάσεις, οι Ευρωπαίοι ηγέτες επέλεξαν -κατά το Politico- τη λιγότερο επώδυνη λύση. Ακόμη κι αυτή, όμως, αποδείχθηκε πολιτικά δύσκολη.