Απειλείται στ’ αλήθεια η Γροιλανδία από τη Ρωσία και την Κίνα, όπως ισχυρίζεται ο Τραμπ;

Το αφήγημα είναι γνωστό πλέον στην υφήλιο. Για τον Αμερικανό πρόεδρο, η απόκτηση του ελέγχου της Γροιλανδίας είναι «ζήτημα εθνικής ασφαλείας» έναντι των «ρωσικών και κινεζικών πολεμικών πλοίων» που πλέουν «παντού γύρω από το νησί». Είναι, όμως, στ’ αλήθεια, ειλικρινής όταν κατηγορεί τη Ρωσία και την Κίνα; Κατακλύζεται η Γροιλανδία από πλοία των δύο υπερδυνάμεων, όπως επαναλαμβάνει τις τελευταίες εβδομάδες ο Τραμπ;

Πεκίνο-Μόσχα-Ευρωπαίοι πάνω από το «παζλ» της Γροιλανδίας

Το Πεκίνο και η Μόσχα, από την πλευρά τους, απορρίπτουν κάθε ισχυρισμό πως έχουν επεκτατικές βλέψεις. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρέπει να χρησιμοποιούν ως πρόσχημα άλλες χώρες για την επιδίωξη των συμφερόντων τους», ήταν η κατηγορηματική απάντηση του κινεζικού ΥΠΕΞ υπογραμμίζοντας πως «οι δραστηριότητες της Κίνας στην Αρκτική στοχεύουν στην προώθηση της ειρήνης, της σταθερότητας και της βιώσιμης ανάπτυξης στην περιοχή». Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται η ρωσική διπλωματία. Με ανακοίνωσή της, κάνει λόγο για «την φερόμενη απειλή» που συνιστά «έναν μύθο», ο οποίος «προωθείται με ζέση εδώ και πολλά χρόνια από τη Δανία και άλλα μέλη της ΕΕ και του ΝΑΤΟ».

Όσο για τους Ευρωπαίους, φαίνεται πως μέχρι πολύ πρόσφατα υιοθετούσαν το αφήγημα της Ουάσιγκτον. Με αίτημα της Δανίας, αρκετές χώρες απέστειλαν στρατιώτες τους στη Γροιλανδία. Εν μέρει για να στείλουν ένα μήνυμα στον Ντόναλντ Τραμπ, όχι, όμως, αποκλειστικά γι’ αυτό. Σύμφωνα με την γερμανική κυβέρνηση, σκοπός της επιχείρησης είναι «η εκτίμηση των μέσων για την διατήρηση της ασφάλειας ενώπιον των ρωσικών και κινεζικών απειλών στην Αρκτική». Ίδια γραμμή και από τη Γαλλία η οποία διά στόματος της αρμόδιας για το στράτευμα υπουργού Αλίς Ρουφό δηλώνει πως «η παρουσία της Κίνας και της Ρωσίας στην περιοχή επιβεβαιώνεται καθημερινά» και πως απειλές «έχουν καταγραφεί εδώ και αρκετά χρόνια».

«Η Ουάσιγκτον υποδαυλίζει τη σύγχυση μεταξύ Γροιλανδίας και Αρκτικής»

Έκπληκτοι δηλώνουν ακαδημαϊκοί και αναλυτές, η άποψη των οποίων είναι περιζήτητη το τελευταίο διάστημα στα πάνελ των συζητήσεων σε όλα τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης.

Για τον Μάρκο Γιάκομπσεν, καθηγητή στο Βασιλικό Κολλέγιο Άμυνας της Δανίας, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως ο Τραμπ «υπερβάλλοντας σε ό,τι αφορά την απειλή, επιδιώκει να νομιμοποιήσει τον αμερικανικό έλεγχο στην περιοχή». Η Ρωσία «δεν υπήρξε ποτέ ενεργή στη Γροιλανδία και κανένα κινεζικό πλοίο δεν βρίσκεται στα ανοιχτά των ακτών της», δήλωσε ο καθηγητής στη γαλλική εφημερίδα Figaro.

Το ότι Ρωσία και Κίνα είναι παρούσες στην ευρύτερη περιοχή της Αρκτικής είναι, από την άλλη, αναμφισβήτητο. Το λιώσιμο των πάγων εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής ανοίγει οικονομικές προοπτικές εξαιρετικά ελκυστικές για τις δύο υπερδυνάμεις. Η περιοχή είναι πλούσια σε τεράστια κοιτάσματα πολύτιμων ορυκτών. Τα θαλάσσια περάσματα στα ΒΔ και ΒΑ που επιτρέπουν την σύνδεση του Ειρηνικού με τον Ατλαντικό Ωκεανό είναι στρατηγικής σημασίας.

Από στρατιωτικής άποψης, η Μόσχα είναι η πρώτη δύναμη στην Αρκτική ενώ το Πεκίνο έχει θέσει ως στόχο τη δημιουργία ενός στόλου πολεμικών πλοίων και υποβρυχίων σε ορίζοντα 5 έως 10 ετών, σύμφωνα με στοιχεία των υπηρεσιών πληροφοριών της Δανίας. Η Ουάσιγκτον όμως, εκούσια ή μη, «υποδαυλίζει τη σύγχυση μεταξύ Γροιλανδίας και Αρκτικής», εκτιμά ο Γιάκομπσεν.

Τα κινεζικά πλοία δεν πλέουν σε νερά της Γροιλανδίας

Η Κίνα επιδιώκει εδώ και πολλά χρόνια «να εμβαθύνει στην κατανόηση της περιοχής της Αρκτικής όσο το δυνατόν περισσότερο, είτε πρόκειται για τη θάλασσα είτε για τα εδάφη της», εξηγεί ο Μίκα Μπλιζόν Μερέντ, επικεφαλής στη Σχολή Πολέμου και ερευνητής με ειδίκευση στη Γροιλανδία και τους Πόλους στο Πανεπιστήμιο του Κεμπέκ Τρουά Ριβιέρ.

Σε ό,τι αφορά τη θάλασσα, το Πεκίνο έχει ήδη επενδύσει σε τέσσερα βαρέως τύπου παγοθραυστικά με σκοπό την χαρτογράφηση της περιοχής κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Εκτός από το επιστημονικό ενδιαφέρον, η κατανόηση της περιοχής θα συμβάλλει καθοριστικά σε μελλοντικούς στρατιωτικούς σκοπούς. Υπάρχουν κινεζικά πλοία στην περιοχή αλλά «ένα πράγμα είναι απόλυτα σίγουρο», τονίζει ο ερευνητής. «Δεν πλέουν πια στα νερά της Γροιλανδίας από το 2019. Πλέουν σε νερά της Ρωσίας, της Νορβηγίας και στα διεθνή ύδατα της Αρκτικής».

Οι Κινέζοι επενδυτές εκδιώχθηκαν από τη Γροιλανδία

Η Κίνα προσπαθεί εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία να αγοράσει εδάφη στην Αρκτική. Μια προσπάθεια που έγινε στις αρχές της δεκαετίας του 2010, τελικά δεν ευοδώθηκε. Εκμεταλλευόμενη την απεμπλοκή των Αμερικανών από τα εδάφη, η Κίνα επένδυσε σε αρκετούς τομείς, ανάμεσά τους σε εκείνο των εξορύξεων. Το 2014, ένας Κινέζος επενδυτής κατάφερε να συμμετάσχει σε κοινοπραξία εξόρυξης σπάνιων γαιών.

Το 2018 «Ηνωμένες Πολιτείες και Δανία σφύριξαν την λήξη του αγώνα», λέει χαρακτηριστικά ο Μερέντ. «Δεν μπορούσαν να επιτρέψουν στο Πεκίνο να έχει τις πιο κρίσιμες υποδομές, ανάμεσά τους το ορυχείο σπάνιων γαιών, τρία αεροδρόμια και τις εγκαταστάσεις των τηλεπικοινωνιών. Σήμερα, οι οικονομικές σχέσεις μεταξύ Κίνας και Γροιλανδίας βασίζονται στον τομέα του τουρισμού και την αλιεία. Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, υπάρχουν ξένοι διάμεσοι».

Η ρωσική απειλή «σχεδόν μηδενική»

Σε ό,τι αφορά τη ρωσική απειλή στη Γροιλανδία, αυτή είναι «σχεδόν μηδενική», κατά την εκτίμηση του Αλεξάντρ Ταίτ, ερευνητή στο Ίδρυμα Στρατηγικών Ερευνών και συντονιστή στο Παρατηρητήριο της Αρκτικής που μίλησε στο FranceInfo. «Ρωσικά υποβρύχια υπάρχουν στην Αρκτική από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Δεν υπάρχει καμία νέα απειλή», λέει.

Για τις υπηρεσίες πληροφοριών της Δανίας, εάν η στρατιωτική απειλή της Ρωσίας απέναντι στη Δανία ενταθεί τα επόμενα χρόνια, η Μόσχα δεν θα θελήσει να εμπλέξει τη Γροιλανδία σε μία σύγκρουση με την Ευρώπη. ΄Εχει περάσει πολύς καιρός που τα ρωσικά πλοία δεν προσεγγίζουν τα νερά της Γροιλανδίας. «Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει άλλα συμφέροντα στο Βορρά και όχι τη Γροιλανδία. Τον ενδιαφέρει να φτιάξει τη δική του Αρκτική, σημαντικός στόχος για την ρωσική οικονομία», σχολιάζουν αναλυτές.

Τι μπορούν να κάνουν οι Ρώσοι

Εάν η Ρωσία αποφασίσει να στείλει πυραύλους προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, η συντομότερη οδός περνά από τη Γροιλανδία. Οι Αμερικανοί, ωστόσο, παρακολουθούν ήδη στενά την δραστηριότητα στον ουρανό χάρη στην στρατηγική θέση της βάσης τους στο Πιτουφίκ.

Αυτό που φαίνεται πιο πιθανό, είναι μια σειρά από δράσεις στα πλαίσια υβριδικού πολέμου επί του εδάφους της Γροιλανδίας -παρέμβαση στα πληροφοριακά συστήματα, για παράδειγμα- με απώτερο σκοπό την περαιτέρω αύξηση των εντάσεων μεταξύ Αμερικανών και Ευρωπαίων. «Αξίζει, όμως, αυτή η εμμονή για την ανάληψη του ελέγχου του νησιού μόνο γι’ αυτό το σκοπό;», αναρωτιέται ο δημοσιογράφος της Figaro.