Ελλάδα - Γαλλία:Τι σημαίνει η συμφωνία «προωθημένης αποτροπής» για υποβρύχιο πόλεμο και κυβερνοάμυνα

Προσηλωμένες στην ειρήνη, στη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και στην υπεράσπιση της διεθνούς νομιμότητας, η Ελλάδα και η Γαλλία επιβεβαίωσαν την εμβάθυνση της συνεργασίας τους στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας, με την ανανέωση της διμερούς συμφωνίας στρατηγικής εταιρικής σχέσης για ακόμη πέντε χρόνια, έως το 2031.

Η συμφωνία θέτει ένα φιλόδοξο πλαίσιο κοινών δράσεων, ενισχύοντας τον ρόλο των δύο χωρών στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας και στο πλαίσιο του NATO.

Κεντρική θέση καταλαμβάνει η καθιέρωση ενός ουσιαστικού διαλόγου στον τομέα της «προωθημένης αποτροπής», πρωτοβουλία που εντάσσεται στη στρατηγική που έχει προωθήσει ο Εμανουέλ Μακρόν, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων και της χρηματοδότησής τους.

Βιομηχανική συνεργασία και «ευρωπαϊκή προτίμηση»

Στο επίκεντρο της νέας ελληνογαλλικής συμφωνίας βρίσκεται η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας όπου προωθείται η «ευρωπαϊκή προτίμηση» σε μελλοντικά χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.

Η συνεργασία Ελλάδας–Γαλλίας επεκτείνεται μέσω κοινών πρωτοβουλιών στο πλαίσιο σχεδίων όπως το «ReArm Europe» και το «SAFE 2» (σύσταση διμερών ομάδων εργασίας) με στόχο την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων των δύο χωρών σε κρίσιμους τομείς, από το διάστημα και τον κυβερνοχώρο έως τα μεγάλα θαλάσσια βάθη. Μάλιστα, το SAFE 2 απασχόλησε και τη συνάντηση του Νίκου Δένδια με την γαλλίδα ομόλογό του, Catherine Vautrin. 

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην αμυντική καινοτομία, με την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ εθνικών φορέων, όπως το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας και η γαλλική Υπηρεσία Αμυντικής Καινοτομίας.

Στην κυβερνοάμυνα, οι δύο χώρες στοχεύουν στην ανάπτυξη κοινών μηχανισμών προστασίας κρίσιμων υποδομών και στρατιωτικών δικτύων από κυβερνοεπιθέσεις. Η ανταλλαγή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο και η δημιουργία κοινών πρωτοκόλλων αντίδρασης ενισχύουν την ανθεκτικότητα απέναντι σε υβριδικές απειλές.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην καινοτομία στις ένοπλες δυνάμεις, με αξιοποίηση νέων τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα αυτόνομα συστήματα και η ανάλυση «big data». Στόχος είναι η ταχύτερη λήψη αποφάσεων και η ενίσχυση της επιχειρησιακής υπεροχής στο πεδίο.

Στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV), η συνεργασία καλύπτει τόσο τη χρήση τους για επιτήρηση και αναγνώριση όσο και την ανάπτυξη αντι-drone συστημάτων. 

Ο υποβρύχιος πόλεμος και ο έλεγχος του θαλάσσιου βυθού αποτελούν κρίσιμους τομείς, ιδιαίτερα για την Ελλάδα λόγω της γεωγραφίας της. Η προστασία υποθαλάσσιων υποδομών, όπως καλώδια επικοινωνιών και ενεργειακοί αγωγοί, εντάσσεται πλέον στον πυρήνα της ασφάλειας.

Στην αεράμυνα, η έμφαση δίνεται στη δημιουργία πολυεπίπεδωνσυστημάτων που μπορούν να αντιμετωπίζουν απειλές από αεροσκάφη, πυραύλους και drones. Η διαλειτουργικότητα μεταξύ των συστημάτων των δύο χωρών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητα αυτών των δυνατοτήτων.

Οι διαστημικές επιχειρήσεις αναδεικνύονται σε νέο πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού. Η αξιοποίηση δορυφόρων για επικοινωνίες, επιτήρηση και έγκαιρη προειδοποίηση ενισχύει σημαντικά την επιχειρησιακή εικόνα και τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, τα οποία επιτρέπουν την ανίχνευση απειλών σε αρχικό στάδιο, δίνοντας πολύτιμο χρόνο αντίδρασης και περιορίζοντας τον κίνδυνο αιφνιδιασμού.

Τα πλήγματα υψηλής ακρίβειας αποτελούν επίσης βασικό πυλώνα της σύγχρονης αποτροπής, καθώς επιτρέπουν την εξουδετέρωση κρίσιμων στόχων με ελάχιστες παράπλευρες απώλειες.

Τέλος, τα σύγχρονα συστήματα διοίκησης και ελέγχου διασφαλίζουν τον συντονισμό όλων των παραπάνω δυνατοτήτων, επιτρέποντας την ολοκληρωμένη διαχείριση επιχειρήσεων σε πολλαπλά πεδία – από τη θάλασσα και τον αέρα έως τον κυβερνοχώρο και το διάστημα.

Οι συνεργασίες που «τρέχουν»

 Κατά τις κοινές δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη έγινε γνωστό ότι υπεγράφη η συμφωνία πλαίσιο για την εν συνεχεία υποστήριξη των πυραύλων Mica IR/RF και η 1η Εκτελεστική Σύμβαση του 2026 μεταξύ του Υπουργείου Άμυνας και της γαλλικής εταιρείας MBDA. 

 Πρόκειται για την αναβάθμιση των πυραύλων αέρος – αέρος MICAπου φέρουν τα ελληνικά μαχητικά αεροσκάφη Mirage 2000-5 Mk 2 και Rafale που αποτελούσε υψηλή προτεραιότητα για την Πολεμική Αεροπορία. Ο πύραυλος Mica, με εμβέλεια από 500 μέτρα έως και 60 χιλιόμετρα, χρησιμοποιείται τόσο για αναχαίτιση πέρα από τον ορίζοντα όσο και για αερομαχίες κλειστής εμπλοκής. 

 Ειδικότερα, ο Mica IR είναι ιδανικός για αερομαχίες μικρής απόστασης αλλά και για επιθέσεις «stealth» σε μεγαλύτερες αποστάσεις, καθώς δεν προειδοποιεί τον στόχο με εκπομπή ραντάρ. Ο Mica RF διαθέτει ενεργό ερευνητή ραντάρ, έχει σχεδιαστεί για εμπλοκές παντός καιρού σε μεσαίες αποστάσεις και λειτουργεί με τη λογική "fire-and-forget", επιτρέποντας στο αεροσκάφος να αποδεσμευτεί αμέσως μετά την εκτόξευση.

 Tην ίδια ώρα, το πρόγραμμα των ελληνικών Belharra εξελίσσεται σύμφωνα με τον σχεδιασμό. Η πρώτη φρεγάτα, η F-601 «ΚΙΜΩΝ»,έχει παραδοθεί από τη Naval Group στο Πολεμικό Ναυτικό, ενώ η «ΝΕΑΡΧΟΣ», σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται να καταπλεύσει στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας τον Οκτώβριο. 

 Η τρίτη φρεγάτα «ΦΟΡΜΙΩΝ» αναμένεται να παραδοθεί τον ερχόμενο Δεκέμβριο, ενώ στα ναυπηγεία της Λοριάν έχει ξεκινήσει η κατασκευή και του τέταρτου υπερσύγχρονου ελληνικού πλοίου, της φρεγάτας «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ».

 Επιπλέον, γαλλική παρουσία υπάρχει και στην ενίσχυση του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού με τρία νέα υποβρύχια, με τη Naval Group, όπως έχει γράψει ο FLASH, να έχει από τον περασμένο Δεκέμβριο καταθέσει την πρότασή της έχοντας απαντήσει στο ελληνικό RFI (Request For Information). 

 Η γαλλική πρόταση αφορά τα υποβρύχια Blacksword Barracuda, που αποτελούν μια από τις πιο προηγμένες επιλογές διεθνώς. Τα Barracuda είναι γνωστά κυρίως ως πυρηνοκίνητα υποβρύχια του γαλλικού πολεμικού ναυτικού, ωστόσο η Naval Group έχει αναπτύξει και συμβατικές εκδόσεις, προσαρμοσμένες στις ανάγκες χωρών που δεν διαθέτουν πυρηνική πρόωση, όπως η Ελλάδα.

 Τέλος, να σημειωθεί πως στην παρούσα φάση η Αθήνα έχει διαψεύσει κατηγορηματικά τα σενάρια περί πώλησης ελληνικών Mirage στη Γαλλία με σκοπό την αποστολή τους στην Ουκρανία και την ταυτόχρονη προμήθεια αεροσκαφών Rafale σε μειωμένη τιμή.

 Η κυβέρνηση τις προηγούμενες ημέρες ξεκαθάρισε ότι το συγκεκριμένο σενάριο «δεν ισχύει», τονίζοντας ότι τα Mirage που διαθέτει η Πολεμική Αεροπορία κρίνονται επιχειρησιακά αναγκαία, γεγονός που αποκλείει οποιοδήποτε ενδεχόμενο αποδέσμευσής τους.

 Ωστόσο, πρέπει να υπογραμμιστεί πως η συζήτηση για τα Mirage έχει ανοίξει εδώ και σχεδόν ένα χρόνο, έχοντας -μεταξύ άλλων- ως δεδομένο ότι το 2027 αποτελεί κομβική χρονιά καθώς σηματοδοτεί την λήξη της τεχνικής υποστήριξης (Follow-on Support) από την Dassault, γεγονός που θα σημάνει και την αντίστροφη μέτρηση ώστε η εταιρεία να «κλείσει» τον συγκεκριμένο τύπο αεροσκάφους.