Γιατί η κακοκαιρία βύθισε τα νότια προάστια στο χάος - Οι τρεις παράγοντες που «έπνιξαν» την Γλυφάδα

Δύο ανθρώπινες ζωές, μιας 56χρονης γυναίκας στην Άνω Γλυφάδα και ενός Λιμενικού στο Παράλιο Άστρος, είναι ο τραγικός απολογισμός των σφοδρών καιρικών φαινομένων που σάρωσαν τη χώρα. Η κακοκαιρία, η οποία επιβεβαίωσε πλήρως τον Δείκτη Επικινδυνότητας Κατηγορίας 5, άφησε πίσω της εικόνες βιβλικής καταστροφής.

Γιατί όμως «έπνιξαν» τα νερά τα νότια προάστια; Οι επιστήμονες του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών αναλύουν τα δεδομένα και εντοπίζουν τρεις βασικούς παράγοντες: τον ακραίο όγκο νερού, τις ευάλωτες υποδομές και τις πληγές από τις πυρκαγιές στον Υμηττό.

1. Η «συνταγή» της πλημμύρας: Το 30% της ετήσιας βροχής σε λίγες ώρες

Ο Κώστας Λαγουβάρδος, Μετεωρολόγος και Διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, εξήγησε αναλυτικά το χρονικό του φαινομένου, τονίζοντας πως όλα εξελίχθηκαν όπως είχαν προβλεφθεί:

«Επιβεβαιώθηκαν οι προγνώσεις που μιλούσαν για έντονα επεισόδια, κυρίως στην Αττική. Να πούμε ότι στην Αττική είχαμε δύο φάσεις κακοκαιρίας. Η πρώτη, που ήταν πρωινές-προμεσημβρινές ώρες, με πιο ήπια φαινόμενα, αρκετά μεγάλα ύψη βροχής όμως, τα οποία επίσης άρχισαν να δημιουργούν το υπόβαθρο, δηλαδή κάποιες μικρές πλημμύρες και νερό συσσωρευμένο στο έδαφος».

Στη συνέχεια, ακολούθησε το δεύτερο και πιο καταστροφικό κύμα: «Και μετά ήρθε το πιο έντονο, η δεύτερη φάση της κακοκαιρίας, με την έντονη καταιγιδοφόρο δραστηριότητα, που σημαίνει μεγάλα ύψη βροχής σε μικρό χρονικό διάστημα, δηλαδή η συνταγή, να το πω έτσι, για πλημμύρες. Οι οποίες κάθισαν δύο με τρεις ώρες και έδωσαν πολύ μεγάλα ύψη βροχής».

Τα στοιχεία που κατέγραψαν οι σταθμοί είναι εντυπωσιακά: «Καταγράψαμε εντυπωσιακά ύψη βροχής για την Αττική. Σε πολλούς σταθμούς ξεπεράστηκαν τα 100 χιλιοστά. Φτάσαμε, νομίζω, στου Παπάγου 170 χιλιοστά, στην Ανατολική Αττική 120-130 χιλιοστά μέσα σε μία ημέρα. Είναι περίπου το 30% της ετήσιας βροχής».

2. Μια πόλη «αθωράκιστη»: Το παράδειγμα του Daniel και ο φόβος για την Αθήνα

Ο δεύτερος παράγοντας αφορά τις αντοχές της πρωτεύουσας. Ο κ. Λαγουβάρδος ήταν ξεκάθαρος για την τρωτότητα των υποδομών:

«Σε μία μεγάλη πόλη όπως είναι η Αθήνα, που έχει και πρόβλημα προφανώς πολλών υποδομών, το αποτέλεσμα είναι αυτό που είδαμε και δυστυχώς είχαμε και μία απώλεια ανθρώπινης ζωής. Σίγουρα βοήθησε λίγο και η προετοιμασία και η ειδοποίηση που είχε δοθεί. Αλλά αυτό δείχνει το πόσο προβληματική είναι η Αθήνα και πόσο ευάλωτη είναι στα έντονα καιρικά γεγονότα».

Παράλληλα, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, κάνοντας μια τρομακτική σύγκριση με τις πλημμύρες στη Θεσσαλία: «Ναι, πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι. Λόγω της κλιματικής αλλαγής τα έντονα καιρικά γεγονότα γίνονται ακόμα πιο έντονα. Δεν το λέω μόνο γι' αυτό που έγινε στην Αθήνα, είδαμε τι συνέβη στον Daniel πριν από τέσσερα χρόνια, με βροχές που δεν είχαμε ξαναδεί ποτέ στη χώρα μας σε επίπεδο ημερήσιου ύψους βροχής. Τα γεγονότα, τα έντονα γεγονότα, γίνονται ακόμα πιο έντονα, που σημαίνει πολύ μεγαλύτερες βροχοπτώσεις σε μικρό χρονικό διάστημα. Και ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα το πρόβλημα είναι πάρα πολύ έντονο. Δεν θέλει κανένας να σκεφτεί τι θα γινόταν στην Αθήνα αν έπεφταν οι βροχές, για παράδειγμα, που είδαμε στη Θεσσαλία τον Σεπτέμβριο του '23».

3. Η «εκδίκηση» του καμένου Υμηττού: Γιατί δεν πρέπει να κόβουμε τους καμένους κορμούς

Η τρίτη αιτία εστιάζει στην καταστροφή της Άνω Γλυφάδας, όπου οι δρόμοι γέμισαν τόνους φερτών υλικών. Ο Θοδωρής Γιάνναρος, Πυρομετεωρολόγος και Κύριος Ερευνητής στο Εθνικό Αστεροσκοπείο, συνέδεσε ευθέως το φαινόμενο με τις πυρκαγιές στον Υμηττό:

«Είναι δεδομένο ότι συνδέεται το χθεσινό κατολισθητικό φαινόμενο και με τις πυρκαγιές οι οποίες έχουν πλήξει τα τελευταία χρόνια την περιοχή του Υμηττού. Διότι όταν χάνεται η βλάστηση από έναν μεγάλο ορεινό όγκο, χάνεται η ικανότητα που έχουμε να συγκρατείται το έδαφος. Επομένως, σε περιπτώσεις καταρρακτώδους βροχής, όπως η χθεσινή, είναι πολύ ευκολότερο να έχουμε κατολισθητικά φαινόμενα».

Μάλιστα, εξήγησε τη σημασία της διατήρησης των καμένων κορμών ως αντιπλημμυρικό μέτρο, κάτι που συχνά παρεξηγείται: «Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο άλλωστε, ακόμη και μετά από μεγάλες δασικές πυρκαγιές, συνίσταται σε κάποιες περιπτώσεις οι καμένοι κορμοί των δέντρων να παραμένουν, διότι συγκρατούνε το έδαφος λόγω του ριζικού συστήματος που εξακολουθεί να υπάρχει».