Γιατί ο Τραμπ δεν χτύπησε εγκαταστάσεις πετρελαίου στο Χαργκ: Ο φόβος για παγκόσμιο ενεργειακό σοκ

Παρά τους εκτεταμένους βομβαρδισμούς εναντίον στρατιωτικών στόχων του Ιράν, αλλά και το χτύπημα στο Χαργκ, οι Ηνωμένες Πολιτείες απέφυγαν να πλήξουν τις εγκαταστάσεις πετρελαίου σε αυτό το μικρό νησί που είναι το σημαντικότερο ενεργειακό κέντρο της χώρας και αποκαλείται «το πετράδι του στέμματος».

Η επιλογή του Ντόναλντ Τραμπ θεωρείται από αναλυτές στρατηγική κίνηση με στόχο να αποτραπεί μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση της σύγκρουσης, αλλά και μια πιθανή ενεργειακή κρίση που θα μπορούσε να επηρεάσει ολόκληρο τον κόσμο.

Το Χαργκ είναι το σημείο από όπου περνά περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, γεγονός που το καθιστά ίσως τον πιο ευαίσθητο οικονομικό στόχο της χώρας.

Ο φόβος για εκτίναξη των τιμών πετρελαίου

Ένας από τους βασικούς λόγους που οι ΗΠΑ απέφυγαν να πλήξουν τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις είναι οι πιθανές συνέπειες στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Σύμφωνα με αναλυτές, μια επίθεση στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του νησιού Χαργκ θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή διαταραχή στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.

Ο ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής Νιλ Κουίλιαμ από το Chatham House εκτίμησε στον Guardian ότι η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να εκτοξευθεί ακόμη και στα 150 δολάρια το βαρέλι, αν το νησί δεχόταν πλήγμα στις εγκαταστάσεις πετρελαίου.

Καθημερινά περνούν από το Χαργκ περίπου 1,3 έως 1,6 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, ενώ λίγο πριν την έναρξη της σύγκρουσης οι εξαγωγές είχαν αυξηθεί ακόμη και στα 3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.

Ο κίνδυνος ευρύτερης κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή

Η καταστροφή των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων του Ιράν θα αποτελούσε μια δραματική κλιμάκωση της σύγκρουσης.

Το Ιράν διατηρεί ακόμη την ικανότητα να εξαπολύει μεγάλης κλίμακας επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον στόχων στον Περσικό Κόλπο, αλλά και κατά πλοίων που κινούνται στην περιοχή.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να απαντήσει χτυπώντας πετρελαϊκές εγκαταστάσεις σε χώρες του Κόλπου, λιμάνια και ενεργειακές υποδομές, εγκαταστάσεις αφαλάτωσης που παρέχουν πόσιμο νερό σε εκατομμύρια ανθρώπους.

Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Στρατηγική «αποτροπής» από τον Τραμπ

Ο στρατιωτικός αναλυτής Justin Crump, πρώην αξιωματικός του βρετανικού στρατού και επικεφαλής της εταιρείας πληροφοριών Sibylline, εκτιμά ότι η επίθεση σε στρατιωτικούς στόχους στο Χαργκ είχε κυρίως συμβολικό χαρακτήρα.

Όπως ανέφερε στο BBC, ο Τραμπ επιχείρησε να στείλει ένα μήνυμα αποτροπής προς το Ιράν, δείχνοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα να πλήξουν πολύ πιο σκληρά την ιρανική οικονομία, χωρίς όμως να προχωρήσουν σε αυτό το βήμα.

«Παρουσιάζει την κίνηση ως ένδειξη αυτοσυγκράτησης, αφήνοντας όμως να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να είναι πολύ πιο τιμωρητικός αν χτυπούσε τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις», σημείωσε ο Crump.

Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες για το Ιράν

Η καταστροφή του Χαργκ θα μπορούσε να προκαλέσει τεράστια οικονομική ζημιά στο Ιράν.

Το νησί είναι ο βασικός κόμβος εξαγωγής πετρελαίου της χώρας και η καταστροφή του θα μπορούσε να στερήσει από την Τεχεράνη το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της.

Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να δημιουργήσει και πολιτικά προβλήματα.

Αν ο στόχος των ΗΠΑ είναι μια μελλοντική πολιτική αλλαγή στο Ιράν, η καταστροφή του σημαντικότερου ενεργειακού κόμβου της χώρας θα στερούσε από οποιαδήποτε μελλοντική κυβέρνηση τα βασικά οικονομικά της έσοδα.

Επιπλέον, η εμπειρία από τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ δείχνει ότι όταν το Χαργκ είχε υποστεί σοβαρές ζημιές, χρειάστηκαν χρόνια για να αποκατασταθούν οι εγκαταστάσεις.

Θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να καταλάβουν το Χαργκ;

Παράλληλα, έχουν υπάρξει σενάρια για το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να επιχειρήσουν να καταλάβουν στρατιωτικά το νησί.

Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφέρει ότι πολεμικά πλοία με έως και 5.000 πεζοναύτες κατευθύνονται προς τον Περσικό Κόλπο, γεγονός που τροφοδοτεί τέτοιες εκτιμήσεις.

Μια τέτοια επιχείρηση θα μπορούσε θεωρητικά να μπλοκάρει τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν και να ασκήσει τεράστια οικονομική πίεση στο καθεστώς της Τεχεράνης.

Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι μια στρατιωτική κατάληψη του νησιού θα απαιτούσε μεγάλη και παρατεταμένη στρατιωτική επιχείρηση και θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη αποσταθεροποίηση της περιοχής.

Ένα ενεργειακό κέντρο του κόσμου

Το Χαργκ είναι ένα μικρό κοραλλιογενές νησί μήκους περίπου οκτώ χιλιομέτρων στον Περσικό Κόλπο, περίπου 27 μίλια από τις ακτές του Ιράν.

Παρά το μικρό του μέγεθος, αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους κόμβους της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.

Οι τεράστιες εγκαταστάσεις αποθήκευσης και φόρτωσης πετρελαίου του νησιού συνδέονται με τα μεγαλύτερα κοιτάσματα του Ιράν μέσω αγωγών, ενώ μεγάλες προβλήτες επιτρέπουν τον ελλιμενισμό υπερδεξαμενόπλοιων.

Για τον λόγο αυτό, η επιλογή των ΗΠΑ να μην πλήξουν τις εγκαταστάσεις πετρελαίου στο Χαργκ δείχνει ότι η Ουάσινγκτον προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη στρατιωτική πίεση προς το Ιράν και στον κίνδυνο μιας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.