Γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να διώξουν την Ισπανία από το ΝΑΤΟ
Η αμερικανική δυσαρέσκεια υπογραμμίζεται μετά την είδηση πως εσωτερικό ηλεκτρονικό μήνυμα του Πενταγώνου φέρεται να εξετάζει κυρώσεις για τους συμμάχους των ΗΠΑ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έκρυψε ποτέ την οργή του για την άρνηση των Ευρωπαίων να εμπλακούν στον πόλεμο που ξεκίνησε μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν στο τέλος Φεβρουαρίου. Το έχει καταστήσει σαφές εδώ και καιρό και, αναμενόμενα, Μάρκο Ρούμπιο και Πιτ Χέγκσεθ έχουν στοιχηθεί στη γραμμή του.
Εκτός από την Ισπανία που πρώτη κατήγγειλε την επιχείρηση «Επική Οργή» και αρνήθηκε να επιτρέψει την χρήση των δύο αμερικανικών βάσεων που βρίσκονται στο έδαφός της, Γαλλία, Ελβετία και Αυστρία ακολούθησαν την ίδια οδό και έκλεισαν τον εναέριο χώρο τους σε αμερικανικά μαχητικά με προορισμό το Ιράν.
Η αμερικανική δυσαρέσκεια υπογραμμίζεται τώρα μετά την είδηση πως εσωτερικό ηλεκτρονικό μήνυμα του Πενταγώνου φέρεται να εξετάζει κυρώσεις για τους συμμάχους των ΗΠΑ. Μεταξύ των μέτρων που φέρεται να εξετάζονται είναι και η αποβολή της Ισπανίας από την Συμμαχία. Το ενδεχόμενο φέρεται να συζητείται στα υψηλά κλιμάκια της διοίκησης Τραμπ σύμφωνα με το Reuters που επικαλείται ανώτατο Αμερικανό αξιωματούχο ο οποίος μίλησε στο πρακτορείο υπό το καθεστώς ανωνυμίας.
Πόσο ρεαλιστικό είναι, ωστόσο, να συμβεί κάτι τέτοιο; Υπό το καθεστώς των κανόνων που διέπουν την βορειατλαντική Συμμαχία κάτι τέτοιο είναι αδιανόητο. Οι Αμερικανοί, ωστόσο, επιμένουν πως «τα δικαιώματα της πρόσβασης στις βάσεις, της στάθμευσης και των υπερπτήσεων είναι το απόλυτο ελάχιστο για το ΝΑΤΟ».
Τι προβλέπει η Ιδρυτική Συνθήκη
Σύμφωνα με το BBC, αξιωματούχος του ΝΑΤΟ που δεν κατονομάζεται δήλωσε πως η ιδρυτική συνθήκη της Συμμαχίας «δεν προβλέπει καμία διάταξη για την αναστολή της ιδιότητας μέλους του ΝΑΤΟ ή την αποβολή του». Σύμφωνα με το άρθρο 13 της Συνθήκης του 1949, εάν δεν αποφασίσει ένα μέλος με δική του πρωτοβουλία να αποχωρήσει, καμία χώρα δεν μπορεί να παραγκωνισθεί από την Συμμαχία και αυτό να έχει νομική βάση.
Παρότι δεν έχει συμβεί ποτέ από σύστασης της Συμμαχίας, εάν ένα μέλος έχει αποφασίσει να αποχωρήσει θα πρέπει να επιδώσει μία «δήλωση καταγγελίας» προς την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι ΗΠΑ, ως θεματοφύλακας της Συνθήκης, θα πρέπει στη συνέχεια να ενημερώσουν τις κυβερνήσεις των υπόλοιπων μελών της Συμμαχίας. Η αποχώρηση πρακτικά δεν είναι άμεση. Τίθεται σε ισχύ μετά την πάροδο ενός έτους από την ημερομηνία επίδοσης της «δήλωσης καταγγελίας».
Μπορούν οι Ηνωμένες Πολιτείες να επιμείνουν;
Ως εκ τούτου, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρήσουν να επιβάλλουν μονομερώς την επιθυμία τους για αποβολή μίας χώρας μέλους, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα συνιστούσε μια σοβαρή παραβίαση ενός κομβικού άρθρου της συνθήκης που αφορά την διεθνή ισορροπία δυνάμεων που προέκυψε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ενώ η Συνθήκη αφορά την οργάνωση της στρατιωτικής Συμμαχίας, δεν παρέχει κανενός είδους αυτόματο δικαίωμα πρόσβασης σε εθνικές υποδομές πόσω μάλλον στάθμευση ή παραμονή αμερικανικών δυνάμεων στο έδαφος οποιασδήποτε χώρας μέλους.
Με άλλα λόγια, ένα κυρίαρχο κράτος, στην προκειμένη περίπτωση η Ισπανία, έχει κάθε δικαίωμα να αντιταχθεί στην χρήση από τον αμερικανικό στρατό των βάσεων που βρίσκονται στο έδαφός της χωρίς αυτό να παραβιάζει τους κανόνες της οργάνωσης της Συμμαχίας. Από νομικής άποψης, η ιδρυτική Συνθήκη κάνει λόγο για ισότητα στην κυριαρχία όλων των μελών παρά το ότι, πρακτικά, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ηγεμονικό ρόλο.
