Αυτή η άσκηση γυμναστικής «ρίχνει» την ηλικία του εγκεφάλου σου έως και μισό χρόνο

Η υγεία του εγκεφάλου δεν είναι υπόθεση μόνο της τρίτης ηλικίας. Όλο και περισσότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι οι καθημερινές μας συνήθειες από τη μέση ηλικία και μετά μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά το πώς θα λειτουργεί το μυαλό μας. Μια νέα κλινική μελέτη έρχεται να ενισχύσει αυτή την άποψη, προτείνοντας ότι η συστηματική αερόβια άσκηση δεν ωφελεί μόνο την καρδιά και το βάρος, αλλά μπορεί να «ρίξει» και την ηλικία του ίδιου του εγκεφάλου, τουλάχιστον όπως αυτή αποτυπώνεται στις απεικονιστικές εξετάσεις.

Πώς μετριέται η ηλικία του εγκεφάλου 

Όπως διαβάζουμε στο SciTechDaily, η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του AdventHealth Research Institute και δημοσιεύθηκε σε επιστημονικό περιοδικό αθλητιατρικής. Οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν αν ένα οργανωμένο πρόγραμμα αερόβιας άσκησης διάρκειας ενός έτους μπορεί να επηρεάσει τη λεγόμενη «ηλικία εγκεφάλου». Πρόκειται για έναν δείκτη που προκύπτει από μαγνητική τομογραφία και συγκρίνει το πώς «φαίνεται» δομικά ο εγκέφαλος με τη χρονολογική ηλικία του ατόμου.

Για να το πετύχουν, επιστράτευσαν 130 υγιείς ενήλικες ηλικίας 26 έως 58 ετών. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία ακολούθησε πρόγραμμα μέτριας έως έντονης αερόβιας άσκησης, ενώ η άλλη συνέχισε τη ζωή της χωρίς αλλαγές στη φυσική δραστηριότητα. Όσοι εντάχθηκαν στην ομάδα άσκησης έκαναν δύο εποπτευόμενες προπονήσεις την εβδομάδα, διάρκειας μίας ώρας, και επιπλέον ασκούνταν στο σπίτι ώστε να συμπληρώνουν περίπου 150 λεπτά άσκησης την εβδομάδα — όσο δηλαδή προτείνουν οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες.

Τι έδειξε η κλινική δοκιμή των 12 μηνών

Στην αρχή και στο τέλος του 12μήνου όλοι υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, ενώ μετρήθηκε και η καρδιοαναπνευστική τους ικανότητα μέσω της μέγιστης πρόσληψης οξυγόνου (VO2peak). Με βάση τα δεδομένα των απεικονίσεων, οι επιστήμονες υπολόγισαν τη διαφορά ανάμεσα στη βιολογική και τη χρονολογική ηλικία του εγκεφάλου, έναν δείκτη που σε προηγούμενες μελέτες έχει συνδεθεί με γνωστική επίδοση, φυσική κατάσταση και ακόμη και με τη συνολική θνησιμότητα.

Τα αποτελέσματα είχαν ενδιαφέρον. Μετά από έναν χρόνο, η ομάδα που γυμναζόταν παρουσίασε μείωση της «ηλικίας εγκεφάλου» κατά περίπου 0,6 έτη. Με απλά λόγια, ο εγκέφαλός τους φαινόταν νεότερος σε σύγκριση με την έναρξη της μελέτης. Αντίθετα, στην ομάδα ελέγχου παρατηρήθηκε μια μικρή αύξηση της εγκεφαλικής ηλικίας, περίπου 0,35 έτη, αν και η μεταβολή αυτή δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Συνολικά, η διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες πλησίασε το ένα έτος υπέρ όσων ασκούνταν.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μεταβολή μπορεί να φαίνεται μικρή, ωστόσο ακόμη και μία «χρονιά» διαφοράς στην εγκεφαλική ηλικία ενδέχεται να έχει σημασία, όταν εξετάζεται σε βάθος δεκαετιών. Αν η διαδικασία γήρανσης του εγκεφάλου επιβραδύνεται έστω και ελαφρώς από τη μέση ηλικία, τότε το όφελος θα μπορούσε να συσσωρεύεται με την πάροδο του χρόνου, μειώνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο μεταγενέστερης γνωστικής έκπτωσης.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της μελέτης ήταν ότι οι επιστήμονες δεν κατάφεραν να εξηγήσουν πλήρως πώς προέκυψε το όφελος. Ανέλυσαν παράγοντες όπως τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης, τις αλλαγές στη σύσταση σώματος, την αρτηριακή πίεση και τα επίπεδα του BDNF — μιας πρωτεΐνης που σχετίζεται με την πλαστικότητα του εγκεφάλου. Παρότι η φυσική κατάσταση των συμμετεχόντων βελτιώθηκε, κανένας από αυτούς τους δείκτες δεν εξηγούσε από μόνος του τη μείωση της εγκεφαλικής ηλικίας. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η άσκηση να δρα μέσω πολλαπλών, πιο σύνθετων μηχανισμών, π.χ. μέσω της βελτίωσης της αγγειακής υγείας ή του περιορισμού της φλεγμονής.

Γιατί η μέση ηλικία είναι κομβική περίοδος

Σε αντίθεση με πολλές προηγούμενες έρευνες που επικεντρώνονται σε ηλικιωμένους, η συγκεκριμένη μελέτη έστρεψε το βλέμμα σε άτομα 30, 40 και 50 ετών. Σε αυτές τις δεκαετίες της ζωής, οι αλλαγές στον εγκέφαλο δεν είναι ακόμη εμφανείς στην καθημερινότητα, όμως ενδέχεται τότε να τίθενται τα θεμέλια για τη μελλοντική του πορεία. Η έγκαιρη παρέμβαση, πριν εμφανιστούν προβλήματα, ίσως να αποδίδει περισσότερο, σε σύγκριση με παρεμβάσεις όταν η φθορά έχει ήδη προχωρήσει.

Παρά τις όποιες επιφυλάξεις, το μήνυμα είναι σαφές και πρακτικό: η τήρηση των βασικών οδηγιών για 150 λεπτά αερόβιας άσκησης την εβδομάδα — όπως γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο ή κολύμβηση — μπορεί να αποτελεί μια απλή, προσβάσιμη στρατηγική για τη διατήρηση ενός «νεότερου» εγκεφάλου. Και αν τελικά το όφελος συσσωρεύεται χρόνο με τον χρόνο, τότε μια τέτοια συνήθεια ίσως αποδειχθεί επένδυση ζωής για το μυαλό μας.