Τα μούρα προκαλούν ανησυχία στους γιατρούς - Τι είναι το φυτοφάρμακο dimethoate

Η κατανάλωση μούρων – όπως βατόμουρων, σμέουρων και βατόμουρων τύπου blackberry – θεωρείται ευρέως μια από τις πιο υγιεινές διατροφικές επιλογές. Ωστόσο, μια πρόσφατη απόφαση των αυστραλιανών αρχών έφερε ξανά στο προσκήνιο τη χρήση της ουσίας dimethoate στις καλλιέργειες μούρων.

Η αρμόδια αρχή της χώρας για τα φυτοφάρμακα και τα κτηνιατρικά φάρμακα, η Australian Pesticides and Veterinary Medicines Authority (APVMA), ανακοίνωσε ότι αναστέλλει προσωρινά για έναν χρόνο τη χρήση του συγκεκριμένου φυτοφαρμάκου σε καλλιέργειες βατόμουρων, σμέουρων και blackberries. Η απόφαση δεν προέκυψε επειδή εμφανίστηκαν νέες αποδείξεις για αυξημένη τοξικότητα της ουσίας, αλλά επειδή άλλαξαν οι διατροφικές συνήθειες. 

Η σημαντική αύξηση της κατανάλωσης σημαίνει ότι, ακόμη κι αν τα υπολείμματα του φυτοφαρμάκου στα φρούτα παραμένουν χαμηλά και εντός των επιτρεπτών ορίων, η συνολική έκθεση ενός ατόμου μπορεί να αυξηθεί. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα μικρά παιδιά, τα οποία έχουν μικρότερο σωματικό βάρος και συχνά τρώνε σχετικά μεγαλύτερες ποσότητες φρούτων σε σχέση με το βάρος τους. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αρχών, παιδιά ηλικίας δύο έως έξι ετών θα μπορούσαν πιο εύκολα να πλησιάσουν ή να ξεπεράσουν το ανώτατο όριο ημερήσιας έκθεσης.

Τι είναι το dimethoate

Το dimethoate είναι ένα εντομοκτόνο που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες στη γεωργία για την προστασία καλλιεργειών από έντομα. Πιο συγκεκριμένα, μπλοκάρει τη λειτουργία ενός ενζύμου που ονομάζεται ακετυλοχολινεστεράση, με αποτέλεσμα να προκαλεί υπερδιέγερση στο νευρικό σύστημα του εντόμου και τελικά παράλυση. Το ίδιο ένζυμο υπάρχει και στον οργανισμό των θηλαστικών, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου. Αυτό σημαίνει ότι σε υψηλές δόσεις οι ουσίες αυτής της κατηγορίας μπορούν να είναι τοξικές και για τον άνθρωπο. Για τον λόγο αυτό η χρήση τους στη γεωργία υπόκειται σε αυστηρούς κανονισμούς.

Οι ρυθμιστικές αρχές χρησιμοποιούν μια τιμή που ονομάζεται «οξεία δόση αναφοράς». Πρόκειται για τη μέγιστη ποσότητα μιας ουσίας που μπορεί να προσλάβει κάποιος μέσω της τροφής σε σύντομο χρονικό διάστημα χωρίς να αναμένεται κίνδυνος για την υγεία. Για το dimethoate, η τιμή αυτή έχει καθοριστεί στα 0,02 χιλιοστόγραμμα ανά κιλό σωματικού βάρους.

Το όριο αυτό περιλαμβάνει ήδη ένα σημαντικό περιθώριο ασφάλειας. Στην πράξη είναι δέκα φορές χαμηλότερο από τη μικρότερη δόση που έχει αποδειχθεί ότι δεν προκαλεί καμία επίδραση στον οργανισμό. Το βασικό στοιχείο που χρησιμοποιείται για τον καθορισμό αυτών των ορίων είναι δύο παράγοντες: πόσα υπολείμματα φυτοφαρμάκου βρίσκονται στο τρόφιμο και πόσο από το τρόφιμο καταναλώνουν οι άνθρωποι. Όταν αλλάζει σημαντικά κάποιος από αυτούς τους παράγοντες, οι αρχές επανεξετάζουν τις εκτιμήσεις τους.

Γιατί αυξήθηκε η ανησυχία

Η αυξημένη κατανάλωση δεν θεωρείται πρόβλημα από μόνη της. Ωστόσο, όταν ένα τρόφιμο τρώγεται πολύ συχνότερα, ακόμη και τα πολύ μικρά υπολείμματα φυτοφαρμάκων μπορεί να συμβάλουν σε μεγαλύτερη συνολική έκθεση. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι για μικρά παιδιά η ημερήσια πρόσληψη θα μπορούσε θεωρητικά να πλησιάσει τα όρια ασφαλείας. Η προσωρινή αναστολή της χρήσης του φυτοφαρμάκου αποτελεί κυρίως ένα προληπτικό μέτρο, μέχρι να ολοκληρωθούν νέες αξιολογήσεις.

Τι σημαίνει αυτό για τον καταναλωτή

Το μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: δεν υπάρχει λόγος να αποφεύγει κάποιος τα μούρα. Είναι γνωστά τα οφέλη τους για την υγεία, καθώς παρέχουν βιταμίνη C, αντιοξειδωτικά και φυτικές ίνες που συμβάλλουν στην καλή λειτουργία του οργανισμού. Μερικά απλά μέτρα μπορούν να μειώσουν ακόμη περισσότερο την πιθανή έκθεση σε υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Το σημαντικότερο είναι το καλό πλύσιμο, που βοηθά στην απομάκρυνση χώματος, βακτηρίων και ενός μέρους των χημικών ουσιών που μπορεί να βρίσκονται στην επιφάνεια των φρούτων. Αν και το νερό δεν μπορεί να απομακρύνει πλήρως όλα τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, μπορεί να μειώσει αισθητά την ποσότητα που παραμένει πάνω στο τρόφιμο. Με αυτόν τον τρόπο οι καταναλωτές μπορούν να συνεχίσουν να απολαμβάνουν τα μούρα και τα διατροφικά τους οφέλη χωρίς ιδιαίτερη ανησυχία.