Η διατροφή που «φρενάρει» την άνοια, σύμφωνα με μελέτη

Μια νέα επιστημονική εργασία που δημοσιεύεται στο περιοδικό Scientific Reports επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο της διατροφής στη διατήρηση της μνήμης και της καθαρής σκέψης, δείχνοντας ότι ο συνδυασμός φυτικών τροφών, μούρων, ψαριών και δημητριακών ολικής άλεσης μπορεί να βοηθήσει τον εγκέφαλο να «γεράσει» πιο αργά. 

Πώς η διατροφή επηρεάζει τη μνήμη και τη σκέψη

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, η έρευνα βασίστηκε σε δύο διατροφικά μοντέλα που έχουν συζητηθεί πολύ τα τελευταία χρόνια, τη μεσογειακή διατροφή και τη νεότερη MIND, οι οποίες έχουν ήδη συσχετιστεί με καλύτερη υγεία της καρδιάς και μειωμένο κίνδυνο άνοιας. Η νέα μελέτη προσθέτει πιο συγκεκριμένα στοιχεία για το πώς αυτές οι διατροφικές συνήθειες επηρεάζουν τη δομή και τις λειτουργίες του εγκεφάλου σε βάθος χρόνου.

Η νόσος Αλτσχάιμερ, που αποτελεί τη συχνότερη μορφή άνοιας και επηρεάζει δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους, εξελίσσεται ύπουλα και χωρίς δυνατότητα οριστικής θεραπείας. Μέσα σε αυτό το δυσάρεστο περιβάλλον, ο τρόπος ζωής —και κυρίως το τι τρώμε— αναδεικνύεται ως η πιο αποτελεσματική παρέμβαση ώστε να ανακοπεί η πτώση της μνήμης. Η μεσογειακή διατροφή, με την έμφαση σε φρέσκα λαχανικά, όσπρια, ελαιόλαδο και θαλασσινά, αποτελεί διαχρονικό πρότυπο υγιεινής διατροφής. Η MIND, που βασίζεται σε μια πιο στοχευμένη εκδοχή της μεσογειακής, δίνει ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε συστατικά που θεωρούνται ευεργετικά για τα εγκεφαλικά κύτταρα, όπως τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά και τα μούρα.

Για να εξετάσουν πόσο αποτελεσματικά είναι αυτά τα δύο μοντέλα, ερευνητές από την Κίνα παρακολούθησαν για πέντε χρόνια 1.500 ανθρώπους ηλικίας 50 έως 75 ετών. Στο δείγμα συμμετείχαν τόσο υγιή άτομα όσο και ασθενείς με διαγνωσμένη νόσο Αλτσχάιμερ, επιτρέποντας μια παράλληλη σύγκριση. Οι πληροφορίες για τις διατροφικές τους επιλογές συλλέχθηκαν με ερωτηματολόγια και εφαρμογές κινητού, ενώ σε τακτά διαστήματα καταγράφονταν οι επιδόσεις τους σε τεστ μνήμης και προσοχής. Ταυτόχρονα, ελήφθησαν δείγματα αίματος και εγκεφαλονωτιαίου υγρού, ώστε να μετρηθούν ουσίες που συνδέονται με την εκφυλιστική διαδικασία του Αλτσχάιμερ. Η έρευνα συμπληρώθηκε και με απεικονιστικές εξετάσεις, οι οποίες έδειξαν πώς «αλλάζει» ο εγκέφαλος μέσα στα χρόνια.

Τι έδειξαν οι εξετάσεις και οι απεικονίσεις του εγκεφάλου

Τα αποτελέσματα κατέδειξαν ότι τόσο η μεσογειακή όσο και η MIND διατροφή σχετίζεται με καλύτερες επιδόσεις στα νοητικά τεστ και χαμηλότερα επίπεδα πρωτεϊνών που θεωρούνται επικίνδυνες για τον εγκέφαλο. Η φλεγμονή, που είναι γνωστό ότι επιβαρύνει τις νευρικές συνδέσεις, εμφανίστηκε μειωμένη σε όσους ακολουθούσαν πιο πιστά τις δύο δίαιτες. Ακόμη πιο εντυπωσιακά ήταν τα στοιχεία από τις μαγνητικές τομογραφίες: άτομα που τηρούσαν σταθερά αυτές τις διατροφικές συνήθειες εμφάνισαν μικρότερη απώλεια όγκου στον ιππόκαμπο —την περιοχή που στηρίζει τη μνήμη— και πιο αργή λέπτυνση του φλοιού, που σχετίζεται με τις ανώτερες νοητικές λειτουργίες.

Οι ερευνητές επεσήμαναν ότι η MIND φαίνεται να έχει ένα μικρό, αλλά μετρήσιμο πλεονέκτημα έναντι της παραδοσιακής μεσογειακής διατροφής. Η συχνή κατανάλωση μούρων, τα οποία είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, αλλά και τα πράσινα λαχανικά, που παρέχουν βιταμίνες του συμπλέγματος Β, φαίνεται πως ενισχύουν την άμυνα του εγκεφάλου απέναντι στη φθορά. Παράλληλα, τα ωμέγα-3 λιπαρά από τα ψάρια συμβάλλουν στη διατήρηση της ευελιξίας των νευρικών κυττάρων, κάτι που αποτυπώνεται στις καλύτερες επιδόσεις μνήμης.

Ποια είναι τα πρακτικά οφέλη και ποιοι οι περιορισμοί της μελέτης

Σημαντικός παράγοντας αποδείχθηκε και η γενετική προδιάθεση. Άτομα που φέρουν ένα συγκεκριμένο γονιδιακό τύπο που αυξάνει τον κίνδυνο για Αλτσχάιμερ εμφάνισαν ταχύτερη επιδείνωση, όπως αναμενόταν. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και σε αυτή την πιο ευάλωτη ομάδα, η συστηματική υιοθέτηση των δύο διατροφικών μοτίβων συνδέθηκε με πιο ήπια πτώση των νοητικών λειτουργιών, γεγονός που δείχνει ότι η διατροφή μπορεί να λειτουργήσει και ως «αντικραδασμικό» απέναντι στη γενετική ευαλωτότητα. Εν κατακλείδι, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό κατά περίπτωση, η διατροφή παραμένει ένα ισχυρό όπλο απέναντι στην εγκεφαλική γήρανση.