Η Γροιλανδία βάζει φωτιά στις σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης: Δασμοί, απειλές και μπλοκάρισμα συμφωνιών

Η Γροιλανδία  επανέρχεται στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής όχι ως γεωγραφία, αλλά ως καταλύτης ενός νέου διατλαντικού εμπορικού πολέμου. Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή δασμών 10% από την 1η Φεβρουαρίου σε εισαγωγές από ευρωπαϊκές χώρες που στήριξαν ανοιχτά τη Γροιλανδία απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις, προειδοποιώντας ότι τα μέτρα θα αυξηθούν στο 25% αν δεν επιτευχθεί συμφωνία για την «πλήρη και ολοκληρωτική αγορά» του ημιαυτόνομου δανικού εδάφους.

Στο στόχαστρο βρίσκονται Δανία, Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία, Σουηδία, Νορβηγία και Φινλανδία, ενώ σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, οι δασμοί συνδέονται και με την παρουσία ή στήριξη στρατιωτικών δυνάμεων στη Γροιλανδία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ  θέλει τη Γροιλανδία επειδή τη θεωρεί στρατηγικό κλειδί για τον έλεγχο της Αρκτικής, κρίσιμο κόμβο στρατιωτικής ασφάλειας και πηγή σπάνιων ορυκτών, στον ανταγωνισμό των ΗΠΑ με Κίνα και Ρωσία.

Το «πάγωμα» της συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ

Η κίνηση Τραμπ προκαλεί σεισμικές δονήσεις στις Βρυξέλλες. Οι νομοθέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζουν πλέον σοβαρά την αναστολή της έγκρισης της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ, που είχε συμφωνηθεί το περασμένο καλοκαίρι μεταξύ της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Τραμπ.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ, ξεκαθάρισε ότι «υπό το πρίσμα των απειλών για τη Γροιλανδία, η έγκριση της συμφωνίας δεν είναι δυνατή σε αυτό το στάδιο», ζητώντας την αναστολή των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων για μείωση δασμών σε αμερικανικά προϊόντα.

Η συμφωνία, που προβλέπει δασμό 15% από τις ΗΠΑ στα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα με αντάλλαγμα την κατάργηση ευρωπαϊκών δασμών σε αμερικανικά βιομηχανικά και αγροτικά αγαθά, είχε ως στόχο να αποτρέψει έναν γενικευμένο εμπορικό πόλεμο. Πλέον, απειλείται ευθέως με μπλοκάρισμα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Κυριαρχία vs. δασμοί

Η ένταση εντείνεται καθώς πολιτικές ομάδες της κεντροδεξιάς και της Αριστεράς εμφανίζονται έτοιμες να συμπράξουν, συγκεντρώνοντας κρίσιμες ψήφους για πάγωμα ή καθυστέρηση της επικύρωσης.Ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μπερντ Λάνγκε, προειδοποίησε ότι «η εθνική κυριαρχία δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο εμπορικού εξαναγκασμού».

Παράλληλα, κερδίζει έδαφος το ενδεχόμενο ενεργοποίησης του Anti-Coercion Instrument (ACI) του ισχυρότερου εργαλείου αντιποίνων της ΕΕ, που δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ. Το ACI θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρωπαϊκούς δασμούς, νέους φόρους σε αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς, περιορισμούς επενδύσεων ή αποκλεισμό εταιρειών από δημόσιους διαγωνισμούς.

Οικονομικός αντίκτυπος και βιομηχανικός συναγερμός

Η γερμανική ένωση αυτοκινητοβιομηχανίας VDA προειδοποιεί ότι το κόστος των νέων δασμών θα είναι «τεράστιο» για τη γερμανική και ευρωπαϊκή βιομηχανία, ενώ η δυσαρέσκεια είχε ήδη φουντώσει μετά την επέκταση αμερικανικών δασμών 50% σε χάλυβα και αλουμίνιο, ακόμη και μετά τη συμφωνία του Ιουλίου.

Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον κατηγορεί την ΕΕ ότι δεν υλοποίησε πλήρως τις δεσμεύσεις της, ειδικά στο μέτωπο της ρύθμισης των τεχνολογικών εταιρειών,  ένα ακόμη πεδίο σύγκρουσης.

Το πραγματικό διακύβευμα

Για πρώτη φορά, μια εμπορική συμφωνία συνδέεται τόσο ανοιχτά με εδαφικές και γεωπολιτικές διεκδικήσεις. Η Γροιλανδία μετατρέπεται σε νόμισμα πίεσης, και οι δασμοί σε εργαλείο εξαναγκασμού.

Αν η κρίση κλιμακωθεί, η ζημιά δεν θα είναι μόνο οικονομική. Θα αφορά την ίδια τη βάση των διατλαντικών σχέσεων, θέτοντας υπό αμφισβήτηση το αν το εμπόριο μπορεί πλέον να λειτουργήσει ανεξάρτητα από την ωμή γεωπολιτική ισχύ.