Η υπόθεση του ρατσιστή Παντελή Καζάκου που σε τρεις μέρες έσπειρε τον θάνατο σε μετανάστες

Ήταν Οκτώβριος του 1999, όταν μέσα σε μόλις τρεις μέρες η Αθήνα μετρούσε 2 νεκρούς και επτά τραυματίες. Οι πρώτες ειδήσεις έκαναν λόγο για «ξεκαθάρισμα λογαριασμών αλλοδαπών». Όταν όμως η αστυνομία έφτασε στα ίχνη του 23χρονου φύλακα της ΕΡΤ, το αφήγημα άλλαξε. Ο όρος «ρατσιστής» ακόμα δυσκόλευε τους τίτλους των εφημερίδων, παρότι τα κίνητρα ήταν ξεκάθαρα.

Σε μόλις τρεις ημέρες, ο Παντελής Καζάκος σκόρπισε τον τρόμο στο κέντρο της Αθήνας. Όλοι τους ξένοι, άνθρωποι που δεν τον είχαν δει ποτέ στη ζωή τους. Ο μοναδικός λόγος που βρέθηκαν στο στόχαστρο: το χρώμα τους, η γλώσσα, η καταγωγή τους.

Η δολοφονία του Κούρδου πρόσφυγα

Η αρχή θα γίνει τα μεσάνυχτα 19 προς 20 Οκτωβρίου 1999 στο Μεταξουργείο. Ο Καζάκος, σε ρατσιστικό παραλήρημα και κρατώντας ένα μπράουνινγκ 7,65 mm, περιφέρεται στα στενά του κέντρου αναζητώντας «στόχους».

Κάποια στιγμή εντοπίζει μια παρέα τριών ανδρών. Τους ρωτά αν είναι Κούρδοι και όταν ακούει «ναι», αδειάζει πάνω τους οκτώ σφαίρες. Ο 22χρονος Ιρακινός Κούρδος Χοσεβί πέφτει νεκρός. Οι άλλοι δύο, ο 27χρονος Γιουσέφ Ρασούλ και ο Σερίφ Χαντέλ, μεταφέρονται αιμόφυρτοι στον Ευαγγελισμό. Ο Χαντέλ θα μπει στην εντατική και θα επιβιώσει, αλλά θα μείνει ανάπηρος για όλη του τη ζωή.

Οι τρεις άνδρες βρίσκονταν στην Ελλάδα μόλις ενάμιση μήνα. Δεν τον είχαν ξαναδεί ποτέ. «Εγώ είμαι ορθόδοξος!», τους φώναζε την ώρα που πυροβολούσε. Το επόμενο πρωί πήγε κανονικά στη δουλειά του, σαν να είχε περάσει ένα οποιοδήποτε βράδυ.

Η δολοφονία του Γεωργιανού μετανάστη

Το ίδιο βράδυ, ο Καζάκος ξαναβγαίνει από το σπίτι του στο Μπραχάμι, κρατώντας και πάλι το πιστόλι. Από τις 21:00 μέχρι τις 04:30 τα ξημερώματα της 22ας Οκτωβρίου, κινείται στο κέντρο ακολουθώντας μια διαδρομή την οποία γνωρίζει καλά ότι διασχίζουν πρόσφυγες και μετανάστες. Πρώτη στάση: πλατεία Κουμουνδούρου.

Εκεί πυροβολεί δύο άντρες από τη Γκάνα, τον Μάρκους Κόφι-Τόμι και τον Νταντόν Μοχάμεντ, τραυματίζοντάς τους σοβαρά, ο δεύτερος δέχεται σφαίρα στο πρόσωπο.

Λίγο αργότερα πυροβολεί τρεις ακόμη άνδρες: τον Αιγύπτιο Σαάντ Ελ Σαντί, τον Πακιστανό Αχμέντ Νεσάρ και τον Νιγηριανό Αμπντούλ Τίμοθι. Και οι τρεις καταφέρνουν να επιζήσουν, παρά τα τραύματα. Ο Καζάκος όμως δεν έχει τελειώσει.

Στις 04:00 τα ξημερώματα συναντά τυχαία έναν γνωστό του, τον 22χρονο ναυτικό Αποστόλη Αποστόλου, και του λέει να τον ακολουθήσει. Ο νεαρός θα περιγράψει αργότερα στους αστυνομικούς:

«Τον είδα στην Ομόνοια. Μου είπε να τον ακολουθήσω για να δω πώς γίνονται “οι μυστικές αποστολές”. Περπατήσαμε προς την Πειραιώς. Είδαμε έναν ξένο μελαψό. Τον ακολουθήσαμε και μου είπε “κοίτα τώρα”. Έβγαλε το πιστόλι και του έριξε τρεις φορές».

Το θύμα ήταν ο Ουντεσιάνι Τζορτζ από τη Γεωργία. Μια σφαίρα στο στήθος θα τον σκοτώσει στην οδό Ηπείρου, στα Εξάρχεια.

Είναι εντυπωσιακό ότι, παρότι η αστυνομία είχε κινητοποιηθεί και τα περιπολικά γεμίζανε το κέντρο, ο Καζάκος συνέχισε να τριγυρίζει σαν να συμβαίνουν όλα κάπου μακριά του. Περιπολικά, ασθενοφόρα, μπλόκα, ολόκληρη η πόλη σε συναγερμό. Κι εκείνος απλώς συνέχιζε να οπλίζει.

Στις 04:30 συλλαμβάνεται μετά από μπλόκο.

Μαζί του οδηγείται στο τμήμα και ο ναυτικός που είδε τη δολοφονία, στην τσέπη του οποίου οι αστυνομικοί βρίσκουν μικροποσότητα ηρωίνης. Ο Αποστόλου καταθέτει τα πάντα, δείχνει τον δράστη και ξεκαθαρίζει τι συνέβη. Δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνείας.

Η σύνδεση με τη Χρυσή Αυγή

«Τα έκανα γιατί δεν γουστάρω τους ξένους». Αυτή είναι μία από τις πρώτες φράσεις που ξεστομίζει ο Καζάκος κατά τη δεκάωρη ανάκριση, μαζί με το «δεν μετανιώνω». Όταν βλέπει τον πατέρα του, τον ρωτά: «Με θεωρούν ήρωα ή φονιά;». «Φονιά», του απαντά, σύμφωνα με τα τότε ρεπορτάζ.

Ο πατέρας του δηλώνει σε συνέντευξη ότι ο γιος του «ήταν φυσιολογικός», ότι συζητούσε για ελληνοτουρκικά και φορούσε μερικές φορές παραλλαγή μέσα στο σπίτι. Ο δράστης επικαλείται μικροκαβγάδες με αλλοδαπούς, ισχυρίζεται ότι «τον είχαν δείρει Κούρδοι» το προηγούμενο βράδυ — ισχυρισμοί που δεν πείθουν κανέναν.

Σύντομα αποκαλύπτεται και η σχέση του με τη Χρυσή Αυγή. Συμμαθητές του από το 34ο Λύκειο καταθέτουν ότι ήταν μέλος της νεοναζιστικής οργάνωσης. Καθηγητής του αναφέρει ότι είχε εκφράσει από νεαρή ηλικία ξεκάθαρη νεοφασιστική ιδεολογία. Στο δικαστήριο παρουσιάζεται φωτογραφία όπου κρατά χρυσαυγίτικο πανό σε πορεία. Ο πατέρας του επιμένει ότι «δεν είναι αυτός».

Η δίκη

Οι συνήγοροι του Καζάκου, Γ. Πρασσιανάκης και Χρ. Μαρκογιαννάκης, υιοθετούν ως κεντρική υπερασπιστική γραμμή τα υποτιθέμενα ψυχολογικά προβλήματα. Ο δράστης δηλώνει «ψυχασθενής». Ο πατέρας του καταθέτει ότι «έβλεπε πολέμους», ότι «φοβόταν άλλες θρησκείες», ότι «παραμιλούσε μόνος του».

Από την άλλη, ο Νιγηριανός Αμπντούλ Τίμοθι αποδομεί τα πάντα με μία φράση: «Οι τρελοί δεν επιλέγουν. Αν ήταν τρελός, θα είχε σκοτώσει και Έλληνες. Ήταν τυφλός από το μίσος του».

Η υπερασπιστική γραμμή καταρρέει. Ο Καζάκος καταδικάζεται σε δις ισόβια και 25 χρόνια. Η έφεση το 2002 καταλήγει στο ίδιο αποτέλεσμα. Το 2013 ζητά αποφυλάκιση, αλλά το αίτημα απορρίπτεται.

Ο πατέρας του, σε άλλη κατάθεση, επιμένει: «Άκουγε φωνές, έλεγε ότι είχε εντολές από την κυβέρνηση να εξαφανίσει αλλόθρησκους». Το δικαστήριο όμως δεν αναγνωρίζει κανένα ελαφρυντικό.

Η υπόθεση στη μικρή οθόνη

Η ιστορία του Παντελή Καζάκου θα αποτελέσει τη βάση για το επεισόδιο «Σκουπίδια» της σειράς «Κόκκινος Κύκλος» (2000), με πρωταγωνιστές τους Γιώργο Γιαννόπουλο, Μπέσυ Μάλφα και Μηνά Χατζησάββα.