Κόκκινοι πατριώτες, γαλάζιοι επαναστάτες: Το τέλος της καθαρότητας

Η ελληνική πολιτική σκηνή μοιάζει συχνά με πίνακα του Μάουριτς Κορνέλις Έσερ: Εκεί που νομίζεις ότι ανεβαίνεις τη «σκάλα της προόδου», καταλήγεις στο «πατάρι του συντηρητισμού», και τούμπαλιν.

Το φαινόμενο της ιδεολογικής σύγκλισης μεταξύ των άκρων ή της υιοθέτησης θέσεων από την «απέναντι όχθη» δεν είναι απλώς μια παραδοξότητα, είναι το αποτέλεσμα μιας δεκαετίας που διέλυσε τις παραδοσιακές γραμμές.

Η «λυκοφιλία» που άλλαξε τον χάρτη: ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ

Το πιο τρανταχτό παράδειγμα αυτής της ώσμωσης ήταν η συγκυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα με τον Πάνο Καμμένο.

Το παράδοξο: Ένα κόμμα της ριζοσπαστικής αριστεράς συμμάχησε με ένα βαθιά δεξιό, πατριωτικό και θρησκευόμενο κόμμα.

Ο συνδετικός κρίκος: Ο αντιμνημονιακός αγώνας και η «εθνική κυριαρχία».

Η μετάλλαξη: Είδαμε στελέχη της αριστεράς να υιοθετούν μια ρητορική περί «εθνικής αξιοπρέπειας» που παλαιότερα θα χαρακτηριζόταν εθνικιστική, ενώ ο Πάνος Καμμένος συχνά χρησιμοποιούσε κοινωνική ατζέντα που θα ζήλευε και ο παραδοσιακός σοσιαλισμός.

Η «πατριωτική Αριστερά» και η Ζωή Κωνσταντοπούλου

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση. Αν και προέρχεται από τα σπλάχνα της αριστεράς, η ρητορική της στην Πλεύση Ελευθερίας συχνά εστιάζει σε έννοιες όπως η «πατρίδα», το «έθνος» και η αντίσταση σε ξένους δυνάστες.

Η σύγκλιση: Η έμφαση στις γερμανικές αποζημιώσεις και η σκληρή στάση στο Μακεδονικό (την εποχή της Συμφωνίας των Πρεσπών) την έφερε σε μια άτυπη ευθυγράμμιση με δεξιά και ακροδεξιά στοιχεία, δημιουργώντας ένα «μέτωπο» που υπερβαίνει τις τάξεις και εστιάζει στην ταυτότητα.

Η Δεξιά που «αριστερίζει» στον λαϊκισμό

Στον αντίποδα, βλέπουμε στελέχη της δεξιάς ή της λαϊκής δεξιάς να υιοθετούν εργαλεία της αριστεράς.

Κυριάκος Βελόπουλος: Ενώ κινείται στο φάσμα της δεξιάς, η ρητορική του κατά των ελίτ, των τραπεζών και του «συστήματος» δανείζεται στοιχεία από τον παραδοσιακό αντι-καπιταλισμό.

Κοινωνική πολιτική: Συχνά η ακροδεξιά στην Ελλάδα (ακόμα και η Χρυσή Αυγή παλαιότερα με τα συσσίτια «μόνο για Έλληνες») προσπάθησε να κλέψει την ατζέντα της κοινωνικής πρόνοιας από την αριστερά, ντύνοντάς την όμως με τον μανδύα του εθνικισμού.

Μαρία Καρυστιανού: Το πρόσωπο που ενώνει τα «άκρα»

Αν και η  Μαρία Καρυστιανού δεν είναι πολιτικός με την παραδοσιακή έννοια, η δράση της για το δυστύχημα των Τεμπών έχει δημιουργήσει ένα υπερκομματικό αντισυστημικό μέτωπο.

Η σύγκλιση: Στο πρόσωπό της συναντιούνται οι ψηφοφόροι του ΚΚΕ και του ΣΥΡΙΖΑ με τους ψηφοφόρους της Νίκης, της Ελληνικής Λύσης και των Σπαρτιατών.

Γιατί θεωρείται «παράδοξο»; Γιατί η ρητορική της κατά της δικαιοσύνης και της κυβέρνησης χρησιμοποιείται από την αριστερά ως «αγώνας για δικαιοσύνη» και από τη δεξιά ως «αγώνας κατά των διεφθαρμένων ελίτ που προδίδουν τον λαό». Είναι η απόλυτη έκφραση της θεωρίας: Η οργή για το σύστημα καταργεί τις ιδεολογικές διαφορές.

Στέφανος Κασσελάκης: Ο «πατριωτικός» ΣΥΡΙΖΑ και η σύγκλιση με τον Σαμαρά

Ο Στέφανος Κασσελάκης προκάλεσε αίσθηση όταν άρχισε να χρησιμοποιεί το τρίπτυχο «Πατρίδα - Θρησκεία - Οικογένεια» (με δικές του ερμηνείες), σπάζοντας τα παραδοσιακά ταμπού της αριστεράς.

Η συμφωνία με τον Σαμαρά: Σε πρόσφατες παρεμβάσεις του, ο Κασσελάκης δήλωσε ότι συμφωνεί με την κριτική του Αντώνη Σαμαρά στα ελληνοτουρκικά και την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Το παράδοξο: Ένας ηγέτης που ξεκίνησε από την «προοδευτική αριστερά» υιοθετεί τη ρητορική ενός παραδοσιακού δεξιού ηγέτη (Σαμαράς) σε θέματα εθνικής κυριαρχίας. Αυτό γίνεται για να προσελκύσει το «πατριωτικό κέντρο» και τη λαϊκή δεξιά που νιώθει ότι η ΝΔ έχει γίνει πολύ «φιλελεύθερη» ή «ενδοτική».

Η «Woke» ατζέντα: Ενώ υποστηρίζει τα δικαιώματα (π.χ. ομόφυλα ζευγάρια), έχει αρχίσει να παίρνει αποστάσεις από την υπερβολική «woke» ρητορική, κάτι που επίσης αποτελεί σημείο σύγκλισης με τη δεξιά

Γιατί ταυτίζονται;

Η απάντηση κρύβεται στη λέξη «ελίτ». Τόσο οι «πατριώτες» της δεξιάς όσο και οι «αντισυστημικοί» της αριστεράς θεωρούν ότι η σημερινή διακυβέρνηση εκπροσωπεί μια παγκοσμιοποιημένη ελίτ που αδιαφορεί για τον «απλό Έλληνα». Έτσι:

• Ο Αριστερός γίνεται «πατριώτης» για να υπερασπιστεί τον λαό από τους ξένους ομίλους.

• Ο Δεξιός γίνεται «αντισυστημικός» για να υπερασπιστεί το έθνος από τη «διάλυση των αξιών».

Ζούμε στην εποχή της πολιτικής ρευστότητας. Οι ταμπέλες «Αριστερά» και «Δεξιά» υποχωρούν μπροστά στο δίπολο «Σύστημα vs Λαός». Ο Κασσελάκης που συμφωνεί με τον Σαμαρά δεν τρελάθηκε· αλλά επιχειρεί να χτίσει ένα νέο «πατριωτικό μέτωπο» που θα χωράει από απογοητευμένους αριστερούς μέχρι «ορφανούς» δεξιούς.