Λίπος ή μυϊκή μάζα; Τι πραγματικά χάνεις όταν αδυνατίζεις με φάρμακα τύπου Ozempic

Όταν κάποιος χάνει βάρος, η ζυγαριά δείχνει μόνο το συνολικό αποτέλεσμα. Δεν μπορεί να μας πει αν τα κιλά που χάθηκαν προέρχονται κυρίως από το λίπος ή αν έχει χαθεί παράλληλα σημαντική ποσότητα μυϊκής μάζας. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση των φαρμάκων GLP-1, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε μεγάλη απώλεια βάρους.

Νέα έρευνα που παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την Παχυσαρκία το 2026 δίνει μια πιο καθαρή εικόνα. Σύμφωνα με τα ευρήματα, περίπου το 80% έως 85% του βάρους που χάθηκε από ανθρώπους με παχυσαρκία κατά τη διάρκεια της θεραπείας προερχόταν από το λίπος. Την ίδια στιγμή, η μυϊκή μάζα σε σχέση με το συνολικό βάρος του σώματος διατηρήθηκε σε μεγάλο βαθμό.

Η μελέτη εξέτασε θεραπείες που βασίζονται στους αγωνιστές GLP-1, όπως η σεμαγλουτίδη και η λιραγλουτίδη, καθώς και την τιρζεπατίδη, ένα φάρμακο που δρα ταυτόχρονα στα συστήματα GLP-1 και GIP. Τα φάρμακα αυτά είναι πλέον ευρέως γνωστά για την ικανότητά τους να βοηθούν στην απώλεια βάρους, όμως ένα από τα ερωτήματα που παραμένουν είναι τι ακριβώς συμβαίνει με τη σύσταση του σώματος κατά τη διάρκεια αυτής της προσπάθειας.

Η ζυγαριά δεν λέει όλη την ιστορία

Για να απαντήσουν στο ερώτημα, ερευνητές στη Βιέννη εξέτασαν δεδομένα από 486 ενήλικες με παχυσαρκία που είχαν λάβει θεραπεία σε εξειδικευμένο ιατρείο μεταξύ 2022 και 2025. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν γυναίκες και η μέση ηλικία τους ήταν περίπου τα 50 χρόνια.

Οι ερευνητές δεν περιορίστηκαν στο βάρος. Παρακολούθησαν ξεχωριστά το λίπος και τη μυϊκή μάζα χρησιμοποιώντας μια μέθοδο που ονομάζεται βιοηλεκτρική εμπέδηση. Πρόκειται για μια γρήγορη και μη επεμβατική εξέταση, κατά την οποία πολύ ασθενές ηλεκτρικό ρεύμα περνά από το σώμα και, με βάση τον τρόπο που αυτό μεταδίδεται, γίνεται εκτίμηση της ποσότητας λίπους, μυών και νερού.

Οι συμμετέχοντες είχαν λάβει κυρίως σεμαγλουτίδη, ενώ μικρότερα ποσοστά είχαν λάβει λιραγλουτίδη ή τιρζεπατίδη. Παράλληλα, σε όλους είχαν δοθεί συστάσεις για σωματική άσκηση σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες. Οι ερευνητές συνέκριναν τις μετρήσεις σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, από τους πρώτους έξι μήνες της θεραπείας έως και μετά τα δύο χρόνια. Με αυτόν τον τρόπο προσπάθησαν να διαπιστώσουν όχι μόνο πόση ήταν η απώλεια βάρους, αλλά και από ποιο μέρος του σώματος προερχόταν. 

Το μεγαλύτερο μέρος της απώλειας ήταν λίπος

Μετά από περίπου 14 μήνες θεραπείας, οι συμμετέχοντες είχαν χάσει κατά μέσο όρο σχεδόν το 10% του αρχικού σωματικού τους βάρους. Η αλλαγή στο λίπος ήταν πολύ μεγαλύτερη από την αλλαγή στη μυϊκή μάζα. Κατά μέσο όρο, είχαν χάσει περίπου 9 κιλά λίπους, δηλαδή περίπου το 18% της αρχικής λιπώδους μάζας τους. Αντίθετα, η απώλεια μυϊκής μάζας ήταν περίπου 1,2 κιλά, που αντιστοιχεί σε περίπου 5%. Ένα ακόμη στοιχείο που έχει σημασία είναι ότι περισσότεροι από τους 7 στους 10 διατήρησαν ή αύξησαν το ποσοστό της μυϊκής τους μάζας σε σχέση με το συνολικό βάρος τους.

Οι ερευνητές έκαναν στη συνέχεια στατιστική ανάλυση, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως ηλικία, φύλο, αρχικός δείκτη μάζας σώματος, χρόνο θεραπείας και η απώλεια λίπους. Με αυτόν τον τρόπο προσπάθησαν να ξεχωρίσουν την πραγματική μεταβολή των μυών από τη συνολική αλλαγή στη σύσταση του σώματος. 

Η ανάλυση έδειξε ότι, όταν λαμβανόταν υπόψη η απώλεια λίπους, η μυϊκή μάζα παρέμενε σε γενικές γραμμές σταθερή με την πάροδο του χρόνου. Με άλλα λόγια, τα αποτελέσματα δεν έδειξαν έντονη ή δυσανάλογη απώλεια μυών. Αυτό είναι σημαντικό, επειδή η απώλεια βάρους δεν θεωρείται απαραίτητα ποιοτική μόνο και μόνο επειδή μειώνεται ο αριθμός στη ζυγαριά. Η διατήρηση της μυϊκής μάζας αποτελεί σημαντικό μέρος μιας καλής αλλαγής στη σύσταση του σώματος.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τα φάρμακα GLP-1

Η μελέτη δείχνει ότι, τουλάχιστον σε αυτή την ομάδα ανθρώπων και στο χρονικό διάστημα που εξετάστηκε, η απώλεια βάρους από τις συγκεκριμένες θεραπείες προερχόταν κυρίως από το λίπος. Η μυϊκή μάζα δεν φάνηκε να μειώνεται δυσανάλογα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κανείς δεν χάνει μυς όταν παίρνει φάρμακα GLP-1 –μια μικρή απώλεια μυϊκής μάζας καταγράφηκε και σε αυτή τη μελέτη. Το εύρημα είναι ότι συγκριτικά πρόκειται για απώλεια αρκετά μικρότερη από αυτήν του λίπους και δεν φάνηκε να αυξάνεται ανεξέλεγκτα όσο συνεχιζόταν η θεραπεία.

Παράλληλα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η σωματική άσκηση παραμένει σημαντική κατά τη διάρκεια μιας προσπάθειας μείωσης του βάρους. Η μελέτη δεν εξέτασε ειδικά ποιος τύπος άσκησης είναι αποτελεσματικότερος για τη διατήρηση των μυών, όμως η άσκηση αποτελεί ήδη βασικό μέρος των οδηγιών για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Γιατί χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι ερευνητές δεν θεωρούν ότι η μελέτη δίνει την τελική απάντηση για το τι συμβαίνει στη μυϊκή μάζα σε μακροχρόνια θεραπεία. Προς το παρόν, πάντως, τα συγκεκριμένα δεδομένα δείχνουν ότι η σημαντική μείωση βάρους που παρατηρείται με τα φάρμακα GLP-1 δεν φαίνεται να σημαίνει αντίστοιχα μεγάλη απώλεια μυών. Στην υπό εξέταση ομάδα, το μεγαλύτερο μέρος των κιλών που χάθηκαν ήταν λίπος, ενώ η μυϊκή μάζα διατηρήθηκε σε μεγάλο βαθμό.