Η σκοτεινή πλευρά της επιχειρηματικότητας: Τι δείχνει νέα μελέτη για ναρκισσισμό και ψυχοπάθεια

Νέα μελέτη στο Acta Psychologica υποστηρίζει ότι συγκεκριμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας, όπως ο ναρκισσισμός και η ψυχοπάθεια, σχετίζονται με την επιχειρηματική τάση των ενηλίκων. Τα ευρήματα δείχνουν ότι τόσο η επαγγελματική κατάσταση όσο και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας εξηγούν μεγάλο μέρος της προδιάθεσης ενός ατόμου προς την επιχειρηματικότητα.

Στην ψυχολογία, η επιχειρηματικότητα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην οικονομική δραστηριότητα ή στη δημιουργία μιας επιχείρησης. Οι ψυχολόγοι την αντιλαμβάνονται ως πολυδιάστατο φαινόμενο που περιλαμβάνει την αναγνώριση ευκαιριών και την αξιοποίησή τους. Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια σταθερή διάσταση της προσωπικότητας, που υπάρχει ακόμα και σε άτομα που δεν είναι ιδιοκτήτες επιχείρησης. Μελετώντας τέτοιες λανθάνουσες τάσεις, οι επιστήμονες μπορούν να κατανοήσουν ποια άτομα είναι πιθανότερο να καινοτομήσουν και να δημιουργήσουν αξία.

Η επιχειρηματικότητα ως χαρακτηριστικό προσωπικότητας

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, παραδοσιακά, η προσωπικότητα μελετάται μέσα από το μοντέλο Big Five, που αξιολογεί πέντε χαρακτηριστικά και συγκεκριμένα τη δεκτικότητα στις εμπειρίες (openness), την ευσυνειδησία (conscientiousness), την εξωστρέφεια (extraversion), τη συγκαταβατικότητα (agreeableness) και τον νευρωτισμό (neuroticism). Οι ψυχολογικές έρευνες δείχνουν ότι σκοτεινές πτυχές της προσωπικότητας, όπως ο ναρκισσισμός, η μακιαβελική συμπεριφορά και η ψυχοπάθεια – γνωστές ως Dark Triad – σχετίζονται με χαρακτηριστικά που συναντώνται συχνά σε επιχειρηματίες, όπως η τάση για ρίσκο, η ανάγκη για επίτευξη και η επιθυμία για έλεγχο.

Στη μελέτη συμμετείχαν 591 ενήλικες από την Ισπανία, ηλικίας 26 έως 76 ετών, με μέσο όρο ηλικίας 45 ετών. Το 60% ήταν γυναίκες, ενώ η πλειονότητα εργαζόταν με μισθό, το 14,6% ήταν αυτοαπασχολούμενοι και κάποιοι ήταν άνεργοι ή φοιτητές. Οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν με εργαλεία που μέτρησαν τόσο τις γενικές προσωπικότητες όσο και τις «σκοτεινές» πτυχές.

Χαρακτηριστικά που οδηγούν σε επιχειρηματική δράση

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το φύλο, η ηλικία, η εργασιακή κατάσταση και η προσωπικότητα εξηγούν περίπου το 41% της επιχειρηματικής τάσης, ένα σημαντικό ποσοστό για ψυχολογική έρευνα. Οι άνδρες και οι νεότεροι συμμετέχοντες εμφάνισαν υψηλότερα σκορ σε επιχειρηματικές τάσεις. Η αυτοαπασχόληση φάνηκε να συνδέεται άμεσα με την επιχειρηματική προδιάθεση, επιβεβαιώνοντας ότι η πρακτική εμπειρία συχνά αντικατοπτρίζει σταθερά χαρακτηριστικά προσωπικότητας.
Από τα γενικά χαρακτηριστικά, η δεκτικότητα στη νέα εμπειρία (openness) ήταν ο ισχυρότερος δείκτης, ενώ η συνειδητότητα και η εξωστρέφεια συνδέθηκαν επίσης θετικά με την επιχειρηματική τάση. Όσον αφορά την σκοτεινή τριάδα, ο ναρκισσισμός και η ψυχοπάθεια προβλέπουν θετικά τις επιχειρηματικές τάσεις, με τον ναρκισσισμό να ξεχωρίζει. Η μακιαβελική συμπεριφορά δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντική επίδραση στον τελικό υπολογισμό.

Πού καταλήγουν οι ερευνητές

Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι χαρακτηριστικά που θεωρούνται κοινωνικά ανεπιθύμητα, όπως η υπεροψία ή η επιθετικότητα, μπορεί να αποδειχθούν πλεονεκτήματα στην επιχειρηματικότητα. Η προσωπικότητα του επιχειρηματία συνδυάζει θετικά και σκοτεινά χαρακτηριστικά: η δημιουργικότητα, η πειθαρχία και η κοινωνικότητα συνυπάρχουν με τάσεις ναρκισσισμού ή ψυχοπάθειας, σχηματίζοντας το «ιδανικό» ψυχολογικό προφίλ για επιχειρηματική δράση.

Αν και δεν αποδεικνύεται αιτιώδης σχέση, οι ερευνητές πιστεύουν ότι μελλοντικές μελέτες που θα παρακολουθούν τη διάρκεια της επαγγελματικής πορείας και θα εστιάζουν στους γνωστικούς μηχανισμούς που συνδέουν προσωπικότητα και επιχειρηματική δράση, θα ρίξουν περισσότερο φως. Η επιχειρηματικότητα ως σταθερή διάσταση προσωπικότητας προσφέρει καλύτερη κατανόηση του γιατί ορισμένοι άνθρωποι στρέφονται πιο εύκολα σε επιχειρηματικές δραστηριότητες.