Νέα ένταση στη Μέση Ανατολή: Οι ΗΠΑ σφυροκοπούν το Ιράν μετά τις επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ

Οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ εξαπέλυσαν τη νύχτα της Τρίτης προς Τετάρτη βομβαρδισμούς στο νότιο Ιράν, ενώ η Ουάσιγκτον επανέφερε επίσης σε ισχύ τις κυρώσεις της στο ιρανικό πετρέλαιο, τονίζοντας πως προχώρησαν έτσι σε ανταπόδοση για τα πυρά εναντίον εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, με τα μέρη να αλληλοκατηγορούνται πως παραβίασαν το μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ, την καταρχήν συμφωνία που υπέγραψαν στα μέσα Ιουνίου.

Τρία πλοία χτυπήθηκαν μέσα σε 24 ώρες στην περιοχή του Στενού του Ορμούζ, ανέφερε η βρετανική υπηρεσία επιτήρησης της ναυσιπλοΐας UKMTO, με το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία να επιρρίπτουν την ευθύνη για δυο από τις επιθέσεις στο Ιράν.

Η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον υπέγραψαν τη 17η Ιουνίου καταρχήν συμφωνία η οποία, στη θεωρία, άνοιξε τον δρόμο για να διεξαχθούν διαπραγματεύσεις ώστε να τελειώσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που άρχισε την 28η Φεβρουαρίου, με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Το κείμενο προέβλεπε ότι θα άνοιγε εκ νέου πλήρως το Στενό του Ορμούζ -από το οποίο διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το 20% του αργού πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) που καταναλώνεται σε παγκόσμια κλίμακα, και το de facto κλείσιμο του οποίου από την Τεχεράνη προκάλεσε κλυδωνισμούς στη διεθνή οικονομία κι απογείωσε τις τιμές της ενέργειας- καθώς και ότι θα αίρονταν οι αμερικανικές κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο.

Μετά τα μεσάνυχτα (ώρα Ελλάδας), το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση») ανακοίνωσε πως άρχισε σειρά «σθεναρών πληγμάτων» στο Ιράν σε αντίποινα για τις «ιρανικές επιθέσεις εναντίον τριών εμπορικών πλοίων» στο Στενό του Ορμούζ, στις οποίες είδε «ξεκάθαρη παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός».

Το Ιράν προειδοποίησε τις ΗΠΑ εναντίον της «παραβίασης» αυτής και διεμήνυσε πως «θα λάβει αποφασιστικά μέτρα για να προστατεύσει τα συμφέροντά του και την εθνική ασφάλειά του», ανέφερε μέσω X ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί.

Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν πως ακούστηκε σειρά εκρήξεων στην περιοχή του Στενού του Ορμούζ.

Άνοδος στην τιμή του πετρελαίου

«Οι ενέργειες του Ιράν στο Στενό είναι εντελώς απαράδεκτες από τη σκοπιά των ΗΠΑ και δεν θα μείνουν ατιμώρητες», είπε Αμερικανός αξιωματούχος σε δημοσιογράφους υπό τον όρο να μην κατονομαστεί, έπειτα από τη δημοσιοποίηση εγγράφου του υπουργείου Οικονομικών που απαγόρευσε «νέες συναλλαγές» ιρανικών υδρογονανθράκων από χθες.

Με φόντο τη νέα κλιμάκωση της έντασης, η τιμή του βαρελιού της αμερικανικής ποικιλίας αργού WTI σημείωνε άνοδο 2,63% στα 72,29 δολάρια λίγη ώρα αφού άνοιξαν οι ασιατικές αγορές.

Η ναυσιπλοΐα ξανάρχισε στο Στενό του Ορμούζ μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης, αλλά το εγχείρημα δεν ήταν ακριβώς ανέφελο.

Στα τέλη Ιουνίου, δυο πλοία χτυπήθηκαν από βλήματα άγνωστης προέλευσης -- οι επιθέσεις αποδόθηκαν στην Τεχεράνη από τον αμερικανικό στρατό, ο οποίος δυο 24ωρα αργότερα βομβάρδισε το Ιράν. Η Ισλαμική Δημοκρατία ανταπέδωσε εξαπολύοντας πυραύλους και μη επανδρωμένα εναέρια συστήματα εναντίον γειτόνων της στον Κόλπο, ιδίως του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν. Τα μέρη κατόπιν συνεννοήθηκαν, ανέστειλαν τις εχθροπραξίες.

Άλυτες διαφωνίες για τη διαχείριση του Στενού

Η διπλωματία της Σαουδικής Αραβίας καταδίκασε «τη στοχοποίηση από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν του σαουδαραβικού δεξαμενόπλοιου Wedyan» και αυτή του δεξαμενόπλοιου «Al Rekayyat του Κατάρ», καταγγέλλοντας «επίθεση εναντίον της ασφάλειας της διεθνούς ναυσιπλοΐας και της ασφάλειας του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού».

Νωρίτερα το εμιράτο του Κατάρ ανακοίνωσε πως κάλεσε τον Ιρανό επιτετραμμένο και απαίτησε «εξηγήσεις για την επίθεση αυτή» εναντίον του πλοίου του.

Η διπλωματία του Κατάρ ανέφερε ακόμη ότι επέδωσε στον Ιρανό διπλωμάτη νότα διαμαρτυρίας, αξιώνοντας η Τεχεράνη «να σταματήσει αμέσως κάθε ενέργεια που υπονομεύει την περιφερειακή ασφάλεια» και να «απέχει από το να θέσει σε κίνδυνο τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό».

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ από την πλευρά του απέρριψε την «απαράδεκτη» κατηγορία του Κατάρ εναντίον της χώρας του.

Χωρίς να τις αποδώσει κάπου, η UKMTO ανέφερε χθες Τρίτη ότι σημειώθηκαν άλλες δυο επιθέσεις, μια εναντίον δεξαμενόπλοιου με άγνωστου τύπου βλήμα, δεύτερη εναντίον δεξαμενόπλοιου με drone που δεν έκανε σαφές από ποιον εξαπολύθηκε.

Και στις τρεις περιπτώσεις, η βρετανική υπηρεσία, που υπάγεται στο υπουργείο Άμυνας, διευκρίνισε πως δεν υπήρξαν τραυματισμοί, ούτε περιβαλλοντική μόλυνση.

Η Τεχεράνη αποκλείει, παρά την αντίθεση της Ουάσιγκτον, να υπάρξει επιστροφή στο status quo ante, την προπολεμική κατάσταση, όταν η διέλευση του στενού του Ορμούζ γινόταν δωρεάν, ενώ απειλεί τα πλοία που αποπειρώνται να παρακάμψουν τη μόνη διαδρομή που επιτρέπει, κατά μήκος των ιρανικών ακτών.

Η νέα κλιμάκωση καταγράφεται καθώς το Ιράν οργανώνει από το Σάββατο εξαήμερες τελετές πριν από την ταφή του πρώην ανώτατου ηγέτη του Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στις πρώτες αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές. Χθες το πτώμα του μεταφέρθηκε στο Ιράκ, όπου θα γίνουν τελετές στη Νατζάφ και στην Καρμπάλα, πόλεις με πολλούς από τους πιο ιερούς χώρους λατρείας του σιιτικού ισλάμ.