Ο χρόνος κυλάει πιο αργά όταν τρέχουμε - Και η εξήγηση είναι κάθε άλλο παρά προφανής
Το τρέξιμο αλλάζει τον τρόπο που αντιλαμβάνεσαι τον χρόνο και η αιτία δεν είναι ότι ο οργανισμός κουράζεται.
Η αίσθηση του χρόνου δεν είναι σταθερή, αλλά επηρεάζεται έντονα από τη σωματική μας κατάσταση. Το τρέξιμο φαίνεται να επιμηκύνει τη διάρκεια των γεγονότων και αυτό δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη κατηγορία καθημερινών εμπειριών όπου ο εγκέφαλος αποκλίνει από την αντικειμενική χρονομέτρηση.
Πώς ο εγκέφαλος χάνει τον σωστό ρυθμό του χρόνου
Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, εδώ και χρόνια οι επιστήμονες προσπαθούν να εξηγήσουν γιατί η σωματική δραστηριότητα αλλοιώνει την αίσθηση του χρόνου. Μια εξήγηση συνέδεε το φαινόμενο με βιολογικές αλλαγές, όπως με την αύξηση των παλμών ή την έκκριση ορμονών. Ωστόσο, υπήρχε και μια εναλλακτική προσέγγιση, σύμφωνα με την οποία ο καθοριστικός παράγοντας είναι η πνευματική προσπάθεια που απαιτεί ο έλεγχος της κίνησης.
Μια νέα νέα μελέτη, ωστόσο, που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature Scientific Reports επιχειρεί να διαχωρίσει ξεκάθαρα τη σωματική κόπωση από τη νοητική επιβάρυνση. Το τρέξιμο σε διάδρομο δεν είναι απλώς άσκηση, αλλά μια δραστηριότητα που απαιτεί συνεχή ρύθμιση ισορροπίας και συντονισμού. Οι ερευνητές σχεδίασαν το πείραμα έτσι ώστε να συγκρίνουν το τρέξιμο με καταστάσεις όπου το σώμα δουλεύει λιγότερο, αλλά ο εγκέφαλος παραμένει απασχολημένος.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αξιολογήσουν τη διάρκεια οπτικών ερεθισμάτων υπό διαφορετικές συνθήκες, από πλήρη ακινησία έως απαιτητικές κινητικές ή νοητικές δοκιμασίες. Η δομή του πειράματος επέτρεψε στους ερευνητές να εντοπίσουν πότε και πώς μεταβάλλεται η αντίληψη του χρόνου, χωρίς να βασίζονται αποκλειστικά σε υποκειμενικές περιγραφές των συμμετεχόντων.
Γιατί δεν φταίει η σωματική κόπωση
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι κάθε κατάσταση που «τραβά» την προσοχή, είτε μέσω πολύπλοκης κίνησης είτε μέσω ταυτόχρονης νοητικής εργασίας, οδηγεί σε υπερεκτίμηση της διάρκειας. Ο χρόνος φαίνεται να επιβραδύνεται όχι επειδή το σώμα καταπονείται, αλλά επειδή ο εγκέφαλος μοιράζει τους γνωστικούς του πόρους σε περισσότερα καθήκοντα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η αύξηση των παλμών δεν συνδέθηκε με το μέγεθος της χρονικής παραμόρφωσης. Παρότι το τρέξιμο προκαλούσε σαφώς μεγαλύτερη σωματική ένταση από άλλες συνθήκες, η αλλοίωση της αίσθησης του χρόνου παρέμενε παρόμοια. Αυτό αναιρεί την ιδέα ότι οι βιολογικές αντιδράσεις του σώματος είναι ο βασικός μηχανισμός πίσω από το φαινόμενο.
Παρά τη μετατόπιση στην αντίληψη της διάρκειας, η ακρίβεια των κρίσεων των συμμετεχόντων δεν επηρεάστηκε. Με άλλα λόγια, ο εγκέφαλος έκανε συστηματικά το ίδιο «λάθος», χωρίς όμως να γίνεται πιο ασταθής. Αυτό δείχνει ότι δεν πρόκειται για σύγχυση ή απώλεια ελέγχου, αλλά για μια προβλέψιμη γνωστική προσαρμογή.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την καθημερινή άσκηση
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα απαιτούν προσοχή στην ερμηνεία. Όταν ο χρόνος φαίνεται να διαστέλλεται κατά τη διάρκεια της άσκησης, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το σώμα βρίσκεται υπό πίεση. Συχνά, ο πραγματικός παράγοντας είναι η αυξημένη γνωστική εμπλοκή που απαιτείται για τον έλεγχο σύνθετων κινήσεων, κάτι που μπορεί να ισχύει και για δραστηριότητες πέρα από το τρέξιμο.
