Πώς η απόφαση στο Κύπελλο Εθνών Αφρικής μπορεί να «αλλάξει» τον αθλητισμό παγκοσμίως

Δραματικές και... πρωτόγνωρες καταστάσεις βιώνει από τα ξημερώματα της Τετάρτης (18/3) ο παγκόσμιος αθλητισμός και συγκεκριμένα το ποδόσφαιρο. Η CAF (Ομοσπονδία της Αφρικής) πήρε την απόφαση να αφαιρέσει το τρόπαιο του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής από τη Σενεγάλη και να το δώσει στο Μαρόκο, λόγω της προσωρινής αποχώρησης των Σενεγαλέζων από τον αγωνιστικό χώρο στο ματς τίτλου κόντρα στην εθνική ομάδα του Αγιούμπ Ελ Καμπί.

Στον τελικό της διοργάνωσης, η Σενεγάλη είχε επικρατήσει του Μαρόκου με 1-0 στην παράταση, σε ένα ματς γεμάτο ένταση, νεύρα και αμφισβητούμενες αποφάσεις. Ωστόσο, το παιχνίδι αυτό έμελλε να έχει και τρίτο ημίχρονο και μάλιστα καθοριστικό - ιστορικό.

Το Μαρόκο είχε ασκήσει έφεση για την προσωρινή αποχώρηση των Σενεγαλέζων και η Επιτροπή Εφέσεων της CAF επανεξέτασε το περιστατικό και έκρινε πως η Σενεγάλη ουσιαστικά «εγκατέλειψε» τον αγώνα, έστω και προσωρινά. Βάσει των κανονισμών της διοργάνωσης, αυτό σημαίνει αυτόματα ήττα στα χαρτιά με 3-0, «αλλάζοντας» τον κάτοχο του τίτλου 57 ημέρες αργότερα!

Όλη αυτή η ιστορία, δημιουργεί ένα ερώτημα ικανό να αλλάξει ολόκληρη την ιστορία του αθλητισμού σε παγκόσμια κλίμακα. Μπορεί ένας τίτλος να αλλάξει κάτοχο εκτός αγωνιστικού χώρου, χωρίς να έχει αποδειχθεί αγωνιστική παρατυπία; Αν ναι, πώς θα αλλάξει μια τέτοια απόφαση τον επαγγελματικό αθλητισμό;

Μια άτυπη, αλλά θεμελιώδης αρχή στον αθλητισμό

Ξεφεύγοντας λίγο απ' τα νοητά «όρια» του αθλητισμού, ανέκαθεν οι μεγάλες ομοσπονδίες σε κάθε άθλημα (πχ FIFA, UEFA, FIBA) ακολουθούν πιστά ως τώρα έναν άγραφο κανόνα: την «αρχή» του finality of the result. Πρακτικά, αυτό σημαίνει πως στον αθλητισμό επιβάλλεται να υπάρχει τελική βεβαιότητα πως ο εκάστοτε τίτλος που έχει κριθεί εντός αγωνιστικών χώρων, δεν θα αλλάξει παρά μόνο σε πολύ σπάνιες ή συγκεκριμένες περιπτώσεις. 

Αυτές αφορούν περιστατικά ντόπινκ (στα ατομικά αθλήματα), εκεί όπου θεωρείται πως ο αγώνας κρίθηκε με άδικα μέσα, είτε περιπτώσεις όπως το σκάνδαλο «Calciopoli» στην Ιταλία, όπου υπήρξε ολόκληρο δίκτυο σχέσεων μεταξύ ποδοσφαιρικών παραγόντων και διαιτητών με σκοπό την αλλοίωση αποτελεσμάτων. Τότε, η Γιουβέντους είχε στεφθεί πρωταθλήτρια, με την Ίντερ να κατακτά τον τίτλο, μετά την αφαίρεση του από την «Μεγάλη Κυρία».

Χωρίς τη βεβαιότητα της τελικής κρίσης, κάθε τίτλος θα μπορούσε να παραμένει υπό αμφισβήτηση για χρόνια, προκαλώντας διαρκή αμφισβήτηση σε ολόκληρη την ύπαρξη των ομαδικών αθλημάτων.

Καταστροφικές συνέπειες σε κάθε τομέα

Όπως γίνεται αντιληπτό, μια τέτοια απόφαση θα δημιουργούσε ένα τρομακτικό ντόμινο εξελίξεων, οι οποίες θα έθεταν ζητήματα σε κάθε κομμάτι που «συνδέεται» με τον αθλητισμό. Ένας τίτλος δεν περιορίζεται στο τρόπαιο. Συνοδεύεται από χορηγικά συμβόλαια, τηλεοπτικά δικαιώματα, μπόνους παικτών και σημαντική εμπορική αξία για συλλόγους και εθνικές ομάδες.

Αν ένας πρωταθλητής αλλάξει εκ των υστέρων, προκύπτουν δύσκολα ερωτήματα: ποιος διατηρεί τα οικονομικά οφέλη; Υπάρχουν αποζημιώσεις; Μπορεί να ανατραπεί η ίδια η αθλητική ιστορία;

Οικονομικά, θα δημιουργηθούν κομβικά ερωτήματα σχετικά με τις χορηγίες, τα μπόνους κατάκτησης του τροπαίου, τις στοιχηματικές εταιρίες ή ακόμα και τα μπόνους στα συμβόλαια των παικτών. 

Αγωνιστικά, θα προκύψουν ερωτήματα σχετικά με το ranking των ομάδων ή των χωρών, θα δημιουργήσουν προβλήματα σε κληρώσεις, βαθμολογίες και σε μεγάλο βαθμό θα «φθείρουν» την ψυχολογία των αθλητών, που μπορεί να «χάσουν» μέσα σε μια νύχτα ένα μετάλλιο ή έναν τίτλο λόγω μιας δικαστικής διαμάχης. 

Δεν είναι τυχαίο ότι οι διεθνείς ομοσπονδίες αποφεύγουν τέτοιες αποφάσεις, γνωρίζοντας το εύρος των συνεπειών.

Ο φόβος της «δικαστικοποίησης»

Νομικοί του αθλητικού δικαίου προειδοποιούν πως ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η μεταφορά της τελικής κρίσης από τον αγωνιστικό χώρο στη δικαστική διαδικασία. Αν οι τίτλοι αρχίσουν να κρίνονται εκ των υστέρων, η έννοια της άμεσης νίκης, βασικό στοιχείο της αθλητικής εμπειρίας, κινδυνεύει να αλλοιωθεί.

Οι ομάδες θα αρχίσουν να ψάχνουν νομικά «παραθυράκια» ή διαφορετικές ερμηνείες σε κανονισμούς, επενδύοντας εν τέλει περισσότερα χρήματα σε νομικούς εκπροσώπους παρά στο ίδιο το άθλημα.

Η απόφαση της Αφρκανικής Ομοσπονδίας αποτελεί ήδη μια ιστορική -και απρόσμενη- απόφαση για τον παγκόσμιο αθλητισμό. Αν δημιουργηθεί δεδικασμένο αλλαγής τίτλου χωρίς αγωνιστική παρανομία, τότε καμία διοργάνωση δεν θα θεωρεί το αποτέλεσμα απολύτως «κλειδωμένο» με το τελευταίο σφύριγμα. 

Κάπως έτσι, προκύπτει ένα ερώτημα με πολύ βαθύτερες προεκτάσεις: Είμαστε έτοιμοι να «θυσιάσουμε» την αγνότητα του αθλητισμού στον «βωμό» της νίκης;