«Την Παρασκευή το Ορμούζ θα είναι ανοιχτό» λένε στις ΗΠΑ - Τι αποκάλυψε ο Βανς για το «ντιλ» με Ιράν

Ξεκάθαρο μήνυμα ότι η προκαταρκτική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν δεν συνεπάγεται άμεση αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών πόρων έστειλε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ενώ παράλληλα υπογράμμισε ότι η αμερικανική πλευρά αναμένει την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς επιβολή διοδίων.

Μιλώντας σε αμερικανικά δίκτυα, ο Βανς τόνισε ότι το μνημόνιο κατανόησης που έχει ήδη υπογραφεί ψηφιακά από τις δύο πλευρές αποτελεί μόνο ένα πρώτο βήμα και δεν ενεργοποιεί αυτόματα οικονομικά ανταλλάγματα για την Τεχεράνη. Όπως είπε, «δεν έχει αποδεσμευθεί κανένα ποσό και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει», ξεκαθαρίζοντας ότι οποιαδήποτε χαλάρωση κυρώσεων θα εξαρτηθεί από συγκεκριμένα και επαληθεύσιμα βήματα του Ιράν στο πυρηνικό πεδίο.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος εξήγησε ότι η Τεχεράνη θα μπορέσει να δει ουσιαστική οικονομική ελάφρυνση μόνο εφόσον κινηθεί για την εξάλειψη των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και επιτρέψει καθεστώς διεθνούς επαλήθευσης που θα διασφαλίζει ότι δεν θα επιδιώξει την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Σύμφωνα με τον ίδιο, η αμερικανική στρατηγική συνδέει άμεσα κάθε μελλοντική άρση κυρώσεων με τη συμμόρφωση του Ιράν στις δεσμεύσεις του.

Οι ΗΠΑ θέλουν να ανοίξει το Ορμούζ χωρίς διόδια

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε και στο ζήτημα των Στενών του Ορμούζ. Ο Βανς ανέφερε ότι η αμερικανική προσδοκία είναι το πέρασμα να λειτουργεί χωρίς διόδια σε μόνιμη βάση, παρότι παραδέχθηκε ότι τεχνικές λεπτομέρειες όπως τα τέλη ναυτικών υπηρεσιών θα αποτελέσουν αντικείμενο των διαπραγματεύσεων των επόμενων 60 ημερών. Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε από το Εβιάν, στο περιθώριο της G7, ότι το Ορμούζ είναι ήδη εν μέρει ανοιχτό και ότι έως την Παρασκευή θα έχει ανοίξει πλήρως.

Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται να θεωρεί τη συμφωνία-πλαίσιο ουσιαστικά κλεισμένη. Ο Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία «έχει πλέον υπογραφεί», προσθέτοντας ότι το πλήρες κείμενο θα δοθεί στη δημοσιότητα πιθανότατα μετά την Παρασκευή. Παράλληλα, επιβεβαίωσε ότι ο Τζέι Ντι Βανς θα παραστεί στην επίσημη τελετή στην Ελβετία, ενώ αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι το έγγραφο έχει ήδη υπογραφεί ηλεκτρονικά από τον ίδιο τον Τραμπ, τον Βανς και τον βασικό Ιρανό διαπραγματευτή Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.

«Πολύ γενικό το κείμενο - Περίπου μιάμισης σελίδας»

Ωστόσο, ο Βανς αναγνώρισε ότι η συμφωνία αφήνει εκτός τα πιο δύσκολα ζητήματα, κυρίως το πλήρες εύρος του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Όπως ανέφερε, πρόκειται για ένα πολύ γενικό κείμενο, περίπου «μιάμισης σελίδας», το οποίο λειτουργεί ως πλαίσιο και όχι ως τελική διευθέτηση. Οι ουσιαστικές αποφάσεις για τον εμπλουτισμό ουρανίου, τα αποθέματα και τον μηχανισμό ελέγχου παραπέμπονται στις τεχνικές συνομιλίες που θα ακολουθήσουν.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος υποστήριξε επίσης ότι επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας θα πρέπει να επιστρέψουν στο Ιράν για να βοηθήσουν στη διαδικασία καταστροφής ή εξουδετέρωσης του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου. Το ζήτημα αυτό αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς η τελευταία διαθέσιμη αξιολόγηση του ΔΟΑΕ ανέφερε ότι το Ιράν εξακολουθούσε να διαθέτει σημαντικά αποθέματα ουρανίου εμπλουτισμένου έως και 60%, επίπεδο πολύ κοντά στο οπλικό.

Παραμένει εύθραυστη η συμφωνία

Παράλληλα, ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να αποσύρουν άμεσα τις στρατιωτικές τους δυνάμεις από την περιοχή, καθώς η Ουάσιγκτον θέλει πρώτα να διαπιστώσει στην πράξη ότι το Ιράν θα υλοποιήσει όσα έχει υποσχεθεί. Η αμερικανική στάση δείχνει ότι, παρά τη θετική ρητορική, η συμφωνία αντιμετωπίζεται ακόμη ως εύθραυστη και μεταβατική.

Το συνολικό μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι ότι η υπογραφή του μνημονίου δεν σημαίνει αυτόματη οικονομική ανακούφιση για την Τεχεράνη, αλλά μια περίοδο δοκιμασίας, κατά την οποία θα κριθεί αν η συμφωνία μπορεί να εξελιχθεί σε πιο μόνιμη διευθέτηση. Το αν το Ιράν θα αποδεχθεί τελικά πλήρως αυτούς τους όρους και κυρίως το καθεστώς ελέγχου του πυρηνικού του προγράμματος παραμένει το μεγάλο ανοιχτό ερώτημα.