«Βόμβα Βαρθολομαίου»: Η μετάθεση-σοκ που πυροδοτεί καταιγιστικές εξελίξεις στην Εκκλησία της Κρήτης

Διαστάσεις ευθείας αντιπαράθεσης παίρνει η κρίση ανάμεσα στο Φανάρι και την Εκκλησία της Κρήτης. Με μια διπλωματική αλλά καταλυτική κίνηση, ο Οικουμενικός Πατριάρχης ανοίγει τον δρόμο για ριζικές αλλαγές που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και στο ουσιαστικό «ψαλίδισμα» του καθεστώτος ημιαυτονομίας που απολαμβάνει σήμερα η Εκκλησία της Κρήτης.

Νωρίς το πρωί της Τετάρτης (3/12), ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ανακοίνωσε στην Αγία και Ιερά Σύνοδο ότι ο 81χρονος μητροπολίτης Λάμπης και Σφακίων Ειρηναίος μετατίθεται στην Μητρόπολη Μοσχονησίων στην Τουρκία. Η εισήγηση αυτή, που αφορά έναν ηλικιωμένο ιεράρχη με σοβαρά προβλήματα υγείας και χωρίς ο ίδιος να το έχει ζητήσει, προκάλεσε αίσθηση και άναψε το φυτίλι καταιγιστικών εξελίξεων.

Στους κόλπους της Εκκλησίας της Κρήτης κυριαρχούν τα ερωτήματα. Πολλοί θεωρούν ότι η κίνηση είναι «τεχνικής φύσεως» από το Πατριαρχείο προκειμένου να δρομολογήσει συνθήκες καθόδου Εξαρχίας στο νησί.

Η γένεση της κρίσης

Η κόντρα διαρκεί από την άνοιξη. Μετά την κοίμηση του μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Δαμασκηνού, η Εκκλησία της Κρήτης προέκρινε να αναπληρώσει τον μακαριστό με μετάθεση του Κισάμου και Σελίνου Αμφιλοχίου.

Το Φανάρι όμως δεν επιθυμούσε κάτι τέτοιο. Επέλεξε τη λύση της εκλογής νέου μητροπολίτη, προκαλώντας την προστριβή με την Εκκλησία της Κρήτης. Στην αντιπαράθεση αυτή, το Φανάρι βρήκε ισχυρό σύμμαχο στην κυβέρνηση. Μάλιστα, το υπουργείο Παιδείας στήριξε τη θέση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, κρίνοντας με σχετική εισήγηση ότι η χηρεύουσα Μητρόπολη Κυδωνίας έπρεπε να πληρωθεί δια εκλογής και όχι μετάθεσης.

Ωστόσο το Πατριαρχείο δεν έμεινε εκεί. Προανήγγειλε αλλαγές στον Καταστατικό Χάρτη της ημιαυτόνομης Εκκλησίας της Κρήτης.

Ο ελιγμός του Βαρθολομαίου

Με την ενέργειά του αυτή, ο Οικουμενικός Πατριάρχης στέλνει σαφές μήνυμα προς τους διαφωνούντες Μητροπολίτες της Κρήτης για το ποιος είναι αυτός που τελικά ελέγχει τα πράγματα.

Ο Βαρθολομαίος, βαθύς γνώστης του κανονικού δικαίου, θέτει σε κίνηση με την εισήγησή του όσα προβλέπει ο καταστατικός για ριζικές αλλαγές. Με τη μετάθεση, οι κενές θέσεις ανέρχονται πλέον σε δύο – η Κυδωνίας και η Λάμπης – κάτι που ενεργοποιεί πρόβλεψη του Καταστατικού Χάρτη ότι σε περίπτωση απουσίας δύο Μητροπολιτών από τη Σύνοδο, το Φανάρι αποστέλλει Εξαρχία στην Κρήτη και αντικαταστάτες για τις κενές Μητροπόλεις στα Χανιά.

Η σιωπή της Κρήτης

Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει καμία επίσημη αντίδραση από την πλευρά της Εκκλησίας της Κρήτης. Ο 81χρονος Ειρηναίος γίνεται έτσι το πρώτο «θύμα» της κρίσης που μαίνεται τους τελευταίους μήνες, μιας κρίσης που όπως φαίνεται μετατρέπεται σε ευθεία σύγκρουση. Το επόμενο κεφάλαιο της ιστορίας αναμένεται να γραφτεί με την άφιξη Εξαρχίας του Φαναρίου στο νησί.