Υδρογονάνθρακες: Αντίστροφη μέτρηση για γεωτρήσεις σε Ιόνιο και Κρήτη – Τα ρίσκα και τα deadlines
Κύρωση παραχωρήσεων στη Chevron, σχέδια για την πρώτη υπεράκτια γεώτρηση μετά από 40 χρόνια και φιλόδοξα χρονοδιαγράμματα στο ΒΔ Ιόνιο. Το ερώτημα είναι αν κράτος και Δικαιοσύνη θα αντέξουν την πίεση του ρολογιού.
Ανεβάζει ταχύτητες –τουλάχιστον στα χαρτιά– το ελληνικό πρόγραμμα υδρογονανθράκων, με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να θέτει ως άμεσο στόχο την κύρωση από τη Βουλή των τεσσάρων παραχωρήσεων στην Chevron εντός Ιανουαρίου και την Energean να επιδιώκει να επισπεύσει την πρώτη υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση στο ΒΔ Ιόνιο, ακόμη και προς το τέλος του 2026.
Στο ιδανικό σενάριο, με την προϋπόθεση ότι ο κρατικός μηχανισμός θα «τρέξει» γρηγορότερα– σε περίπου δώδεκα μήνες από σήμερα η κοινοπραξία υπό τη Chevron θα συλλέγει σεισμικά δεδομένα νοτίως της Κρήτης, ενώ η Energean, ως operator στο «μπλοκ 2», θα πραγματοποιεί την πρώτη υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα εδώ και τέσσερις δεκαετίες.
Η εταιρεία δηλώνει έτοιμη να ολοκληρώσει τη γεώτρηση ακόμη και στο τελευταίο τρίμηνο του 2026, το αργότερο έως το πρώτο τρίμηνο του 2027, καθώς το έργο «βγαίνει» επιχειρηματικά και ο χειμώνας θεωρείται καταλληλότερη περίοδος λόγω περιορισμένης ναυσιπλοΐας.
Όλα τα παραπάνω, ωστόσο, προϋποθέτουν ότι οι υπηρεσίες του ΥΠΕΝ θα βελτιώσουν αισθητά τους χρόνους τους και ότι η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το «μπλοκ 2» –η οποία ήδη συντάσσεται– θα εγκριθεί έως το φθινόπωρο, χωρίς προσφυγές, αντιδράσεις και άλλες γνωστές ελληνικές καθυστερήσεις.
Ο επιχειρηματικός σχεδιασμός
Στο καθαρά επιχειρηματικό σκέλος, τα χρονοδιαγράμματα βασίζονται στο γεωτρύπανο που έχει μισθώσει η Energean από τη Saipem για «2+2» γεωτρήσεις: δύο στο κοίτασμα φυσικού αερίου Katlan στο Ισραήλ και μία στο ΒΔ Ιόνιο, στον στόχο «Ασωπός 1», έναν από τους πιο ελπιδοφόρους γεωλογικούς σχηματισμούς που έχουν εντοπιστεί.
Στη συγκεκριμένη δομή έχει χαρτογραφηθεί ταμιευτήρας ανθρακικών πετρωμάτων, με δυνητικό κοίτασμα περίπου 200 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου. Εφόσον επιβεβαιωθεί και κριθεί εμπορικά αξιοποιήσιμο, ρόλο Διαχειριστή θα αναλάβει η ExxonMobil , η οποία έχει συμφωνήσει να χρηματοδοτήσει την ερευνητική γεώτρηση –επένδυση 50 έως 100 εκατ. δολαρίων– έναντι ανταλλάγματος για την είσοδό της στην παραχώρηση.
Τα τρία κρίσιμα ορόσημα
Τα ορόσημα για να τηρηθούν τα παραπάνω είναι πολλά και απαιτητικά, ειδικά σε έναν τομέα όπου η χώρα διαχρονικά υστερεί: τη διοικητική και δικαστική γραφειοκρατία.
- Παράταση ερευνητικού προγράμματος: Έως τον Φεβρουάριο, η Energean αναμένεται να ζητήσει παράταση του ερευνητικού προγράμματος στο «μπλοκ 2», που λήγει τον Μάρτιο του 2026. Η παράταση εκτιμάται ότι θα είναι μεγάλη (2,5–3 χρόνια), ώστε να υπάρχει περιθώριο ακόμη και για επιβεβαιωτική γεώτρηση.
- Είσοδος ExxonMobil: Η έγκριση από την ΕΔΕΥΕΠ της εισόδου της ExxonMobil στο κοινοπρακτικό σχήμα, η οποία θα κληθεί να λάβει το κρίσιμο «drill or drop decision».
- Έγκριση ΜΠΕ: Η κατάθεση και έγκριση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Θεσμικά προβλέπονται 102 εργάσιμες ημέρες, χρονικό όριο που μέχρι σήμερα σπανίως τηρείται.
Η εμπειρία δείχνει ότι οι προσφυγές κατατίθενται σχεδόν αυτόματα με την υποβολή της ΜΠΕ. Το ίδιο είχε συμβεί και με τις παραχωρήσεις της ExxonMobil νοτιοδυτικά και δυτικά της Κρήτης, όπου οι προσφυγές εκδικάστηκαν από το ΣτΕ τριάμισι χρόνια μετά.
Σε ένα τέτοιο, καθόλου απίθανο, σενάριο, «τεστ αντοχών» θα κληθεί να δώσει και η ελληνική Δικαιοσύνη ως προς την ταχύτητα απονομής της.
Παράλληλα, η Energean εξετάζει λιμάνι υποστήριξης των ερευνών, με επικρατέστερες επιλογές την Πάτρα, λόγω υποδομών, και την Ηγουμενίτσα, που είναι πλησιέστερη στη δομή.
Πότε μπαίνει το γεωτρύπανο
Με βάση όλα τα παραπάνω, το ιδανικό σενάριο τοποθετεί τη γεώτρηση στα τέλη του 2026 ή στις αρχές του 2027. Ωστόσο, τα όσα δήλωσε πρόσφατα στην ertnews ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δείχνουν ότι τα χρονοδιαγράμματα παραμένουν φιλόδοξα, καθώς ο ίδιος μίλησε για 12–15 μήνες από σήμερα, δηλαδή αρχές με μέσα του 2027.
Αντίστοιχα, στην περίπτωση της κοινοπραξίας υπό τη Chevron, εφόσον όλα εξελιχθούν βάσει σχεδίου, στα τέλη του 2026 θα ξεκινήσει η συλλογή σεισμικών δεδομένων νοτίως της Κρήτης, στα οικόπεδα «Νότια της Κρήτης Ι» και «Νότια της Κρήτης ΙΙ», αφήνοντας για αργότερα τα «Νότια Πελοπόννησος» και «Α2», που έχει κερδίσει από κοινού με τη Helleniq Energy.
Το μεγάλο στοίχημα για την ελληνική πλευρά είναι να ανοίξει γρήγορα και η επόμενη επιχειρησιακή φάση των ερευνών, ιδανικά στο δεύτερο εξάμηνο του 2026. Κάτι που, στην πράξη, εξαρτάται αποκλειστικά από τις αποφάσεις των ίδιων των πολυεθνικών.
