Ελλάδα-Λιβύη ξανά στο τραπέζι για ΑΟΖ: Οι γκρίζες ζώνες και το «φάντασμα» της Τουρκίας

Δεκαπέντε χρόνια σιωπής και ακινησίας. Ελλάδα και Λιβύη ανοίγουν ξανά το δύσκολο κεφάλαιο της ΑΟΖ, με την επίσκεψη του εκτελούντος χρέη ΥΠΕΞ της Λιβύης, Ταχέρ Αλ Μπαούρ, στην Αθήνα να δίνει το εναρκτήριο σήμα. Η έναρξη των συζητήσεων έγινε μάλιστα νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα του Γιώργου Γεραπετρίτη, ο οποίος είχε προαναγγείλει Οκτώβριο.

Το πρώτο δείγμα ήταν θετικό, με τις δύο πλευρές να συμφωνούν σε ένα διερευνητικό πλαίσιο που θα συνεχιστεί στη Λιβύη. Όμως, πίσω από τα χαμόγελα και τις δηλώσεις, το τοπίο μόνο καθαρό δεν είναι.

Το «αγκάθι» Τουρκία – Το μνημόνιο που δεν σβήνει

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 παραμένει το μεγάλο «αγκάθι». Η Αθήνα το θεωρεί άκυρο και ανυπόστατο, η Ε.Ε. το έχει απορρίψει, ωστόσο η Τρίπολη δεν το έχει αποκηρύξει ποτέ επίσημα. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε την ελληνική και ευρωπαϊκή θέση, όμως η στάση της λιβυκής πλευράς παραμένει θολή. Διπλωματικές πηγές μιλούν για «ευγένεια χωρίς δεσμεύσεις», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Λιβύη δεν είναι έτοιμη να συγκρουστεί ανοιχτά με την Άγκυρα.

Εδώ βρίσκεται και η πρώτη γκρίζα ζώνη: Πώς θα προχωρήσουν οι συνομιλίες για την ΑΟΖ όσο η Τρίπολη δεν παίρνει ξεκάθαρη θέση απέναντι στο μνημόνιο με την Τουρκία;

Η Χάγη ως λύση – ή ως άλλοθι;

Επίσημα, Αθήνα και Τρίπολη αποδέχονται την πιθανότητα προσφυγής στη Χάγη εάν δεν υπάρξει συμφωνία. Στην πράξη, όμως, η Λιβύη μοιάζει διστακτική να ανοίξει μια νομική μάχη με δεδομένη την πίεση της Τουρκίας. Έτσι, η δεύτερη γκρίζα ζώνη είναι αν η Χάγη αποτελεί πραγματικό ενδεχόμενο ή απλώς διπλωματικό άλλοθι για να κερδηθεί χρόνος.

Παράνομη μετανάστευση: Συνεργασία με ερωτηματικά

Στην ατζέντα μπήκε και η παράνομη μετανάστευση, με την Ελλάδα να προσφέρεται να ενισχύσει την εκπαίδευση της λιβυκής ακτοφυλακής. Όμως ο μεγάλος όγκος των μεταναστευτικών ροών ξεκινά από την ανατολική Λιβύη, μια περιοχή εκτός του ελέγχου της κυβέρνησης της Τρίπολης. Αυτό συνιστά την τρίτη γκρίζα ζώνη: Μπορεί όντως η κυβέρνηση Αλ Ντμπεϊμπά να ελέγξει τις ροές ή πρόκειται για μια συνεργασία που μένει περισσότερο στα χαρτιά;

Οικονομία, επενδύσεις και… προσγείωση στην πραγματικότητα

Η αισιοδοξία κορυφώθηκε όταν στο τραπέζι έπεσαν τα «εύκολα»: Συνεργασίες σε ενέργεια, μεταφορές και κατασκευές. Μάλιστα, σχεδιάζεται και επίσκεψη Ελλήνων επιχειρηματιών στην Τρίπολη, ενώ συζητείται και απευθείας αεροπορική σύνδεση Αθήνας – Τρίπολης.

Όμως εδώ βρίσκεται μια ακόμη γκρίζα ζώνη: ποιος θα επενδύσει πραγματικά σε μια χώρα που παραμένει βυθισμένη στην αστάθεια, με δύο κυβερνήσεις, ένοπλες πολιτοφυλακές και αβέβαιο πολιτικό μέλλον;

Η επόμενη μέρα

Η χθεσινή έναρξη του διαλόγου δίνει την εικόνα μιας «νέας σελίδας». Όμως οι σκιές είναι πολλές: η Τουρκία παραμένει στο προσκήνιο, το τουρκολιβυκό μνημόνιο συνεχίζει να αιωρείται, και οι πραγματικές δυνατότητες συνεργασίας στη μετανάστευση και στην οικονομία μένουν αμφισβητούμενες.

Η Αθήνα επιχειρεί να ανοίξει έναν δρόμο συνεργασίας που έμενε κλειστός για δεκαπέντε χρόνια. Το αν αυτός ο δρόμος θα οδηγήσει σε συμφωνία ή αν θα χαθεί ξανά μέσα σε γκρίζες ζώνες και γεωπολιτικά παζάρια, είναι το μεγάλο ερώτημα.