Axios: ΗΠΑ και Ιράν κοντά σε συμφωνία «μιας σελίδας» για τον τερματισμό του πολέμου

Ο Λευκός Οίκος εκτιμά ότι βρίσκεται πολύ κοντά σε συμφωνία με το Ιράν για ένα μνημόνιο-συμφωνία μίας σελίδας, το οποίο θα βάλει τέλος στον πόλεμο και θα θέσει το πλαίσιο για πιο αναλυτικές διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και άλλες δύο πηγές που έχουν ενημέρωση για τις συνομιλίες.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές του Axios, η Ουάσιγκτον αναμένει απαντήσεις από την Τεχεράνη πάνω σε κρίσιμα ζητήματα μέσα στις επόμενες 48 ώρες. Αν και δεν έχει κλειδώσει τίποτα, πρόκειται όπως σημειώνουν για το πιο προχωρημένο σημείο στο οποίο έχουν φτάσει οι δύο πλευρές από την έναρξη της σύγκρουσης.

Τι προβλέπει το προσχέδιο συμφωνίας

Μεταξύ άλλων, το υπό διαμόρφωση πλαίσιο προβλέπει:

• δέσμευση του Ιράν για πάγωμα του εμπλουτισμού ουρανίου,
  
• άρση των αμερικανικών κυρώσεων,
  
• αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν «παγωμένα»,
  
• χαλάρωση περιορισμών στις μετακινήσεις μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Ωστόσο, πολλές από τις πρόνοιες θα εξαρτώνται από την επίτευξη μιας τελικής συμφωνίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε επανέναρξης των εχθροπραξιών είτε μιας παρατεταμένης «παγωμένης» κατάστασης χωρίς οριστική λύση.

Επιφυλάξεις και εσωτερικές διαφωνίες

Ο Λευκός Οίκος εκτιμά ότι η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται διχασμένη, γεγονός που δυσκολεύει την επίτευξη εσωτερικής συναίνεσης. Αμερικανοί αξιωματούχοι παραμένουν επιφυλακτικοί, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει ακόμη καμία εγγύηση ακόμη και για μια αρχική συμφωνία.

Παράλληλα, σημειώνουν ότι και στο παρελθόν είχαν εκφραστεί αισιόδοξες εκτιμήσεις για πρόοδο στις συνομιλίες, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει πρόσφατα επιχειρησιακές κινήσεις στα Στενά του Ορμούζ και να αποφευχθεί κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας συνδέεται με την πρόοδο στις διαπραγματεύσεις.

Το παρασκήνιο των συνομιλιών

Το υπό διαμόρφωση μνημόνιο κατανόησης 14 σημείων διαπραγματεύονται οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, μαζί με Ιρανούς αξιωματούχους, τόσο απευθείας όσο και μέσω μεσολαβητών.

Στην τρέχουσα μορφή του, το κείμενο προβλέπει:

• λήξη των εχθροπραξιών στην περιοχή,
  
• έναρξη 30ήμερης περιόδου διαπραγματεύσεων για οριστική συμφωνία,
  
• ρυθμίσεις για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ,
  
• περιορισμούς στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και σταδιακή άρση κυρώσεων.

Οι διαπραγματεύσεις αυτές ενδέχεται να διεξαχθούν είτε στο Ισλαμαμπάντ είτε στη Γενεύη, σύμφωνα με πηγές.

Σταδιακή άρση περιορισμών και το ζήτημα του ουρανίου

Κατά τη διάρκεια της 30ήμερης περιόδου, οι περιορισμοί στις ιρανικές μεταφορές μέσω του Στενού και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός θα αίρονται σταδιακά. Σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών, οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να επαναφέρουν τον αποκλεισμό ή να επανεκκινήσουν στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία είναι η διάρκεια του παγώματος του εμπλουτισμού ουρανίου. Οι συζητήσεις κινούνται μεταξύ 12 και 15 ετών, με την αμερικανική πλευρά να ζητά ακόμη και 20 χρόνια, ενώ το Ιράν είχε προτείνει 5.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει επίσης ρήτρα που θα παρατείνει την απαγόρευση σε περίπτωση παραβίασης από την Τεχεράνη. Μετά τη λήξη της περιόδου, το Ιράν θα μπορούσε να επανέλθει σε εμπλουτισμό χαμηλού επιπέδου 3,67%.

Πυρηνικές δεσμεύσεις και επιθεωρήσεις

Το Ιράν θα δεσμευθεί να μην επιδιώξει ποτέ ανάπτυξη πυρηνικού όπλου και να μην προχωρήσει σε δραστηριότητες στρατιωτικοποίησης του προγράμματός του.

Παράλληλα, εξετάζεται πρόβλεψη για απαγόρευση λειτουργίας υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων, καθώς και για ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων από τον ΟΗΕ, με αιφνιδιαστικούς ελέγχους.

Οι ΗΠΑ θα δεσμευθούν για σταδιακή άρση των κυρώσεων και αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων που βρίσκονται παγωμένα διεθνώς.

Σύμφωνα με πηγές, εξετάζεται επίσης το ενδεχόμενο το Ιράν να απομακρύνει από τη χώρα το ήδη υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο — βασική αμερικανική απαίτηση που μέχρι τώρα η Τεχεράνη είχε απορρίψει.

Μία από τις επιλογές που συζητούνται είναι η μεταφορά του υλικού στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τι λέει η Ουάσιγκτον

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι «δεν είναι απαραίτητο να υπάρξει τελικό κείμενο σε μία ημέρα», τονίζοντας πως οι συνομιλίες είναι ιδιαίτερα σύνθετες και τεχνικές.

Παράλληλα, σημείωσε ότι απαιτείται μια σαφής διπλωματική λύση με συγκεκριμένες δεσμεύσεις και παραχωρήσεις από την αρχή.

Ωστόσο, ο Ρούμπιο εμφανίστηκε και ιδιαίτερα επιφυλακτικός, χαρακτηρίζοντας ορισμένους Ιρανούς αξιωματούχους «εκτός πραγματικότητας» και εκφράζοντας αμφιβολίες για το αν τελικά μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία.