Γιατί ο Τραμπ ακύρωσε την τελευταία στιγμή νέα επίθεση στο Ιράν - «Υπάρχουν πιθανότητες συμφωνίας»

Νέα τροπή πήρε η κρίση ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ αποκάλυψε ότι ακύρωσε την τελευταία στιγμή αμερικανική στρατιωτική επίθεση που, όπως είπε, επρόκειτο να πραγματοποιηθεί σήμερα, Τρίτη (19/5) αφήνοντας ταυτόχρονα ανοικτό το ενδεχόμενο συμφωνίας με την Τεχεράνη. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι υπάρχουν πλέον «πολύ καλές πιθανότητες» να επιτευχθεί συνεννόηση, αν και υπογράμμισε πως ο αμερικανικός στρατός παραμένει σε πλήρη ετοιμότητα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ γνωστοποίησε την απόφασή του αρχικά μέσω της πλατφόρμας Truth Social, αναφέροντας ότι ανέστειλε τη σχεδιαζόμενη επίθεση έπειτα από παρεμβάσεις ηγετών του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, οι οποίοι εκτιμούν ότι εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο διπλωματικής λύσης. Αργότερα, μιλώντας σε δημοσιογράφους, είπε ότι προτιμά μια συμφωνία που θα αποτρέψει το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα χωρίς να χρειαστεί νέα στρατιωτική επέμβαση.

Παρά τον πιο ήπιο τόνο, ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν έτοιμες να προχωρήσουν σε «ολοκληρωτική και ευρείας κλίμακας» στρατιωτική δράση εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία που να θεωρεί αποδεκτή η Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με το Reuters, ο Τραμπ συνέδεσε ξανά τη διαπραγμάτευση με τον βασικό στόχο των ΗΠΑ, δηλαδή να διασφαλιστεί πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο, θέση που η Τεχεράνη απορρίπτει ως αβάσιμη, επιμένοντας ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα.

Η Τεχεράνη χλευάζει Τραμπ

Από ιρανικής πλευράς, οι αντιδράσεις ήταν άμεσες. Ο πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και μέλος του Συμβουλίου Σκοπιμότητας, Μοχσέν Ρεζαΐ, χλεύασε δημοσίως τον Τραμπ για το ότι πρώτα προανήγγειλε επίθεση και στη συνέχεια υπαναχώρησε. Παράλληλα, ο επικεφαλής των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων Αλί Αμπντουλαχί προειδοποίησε τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους να μην προχωρήσουν σε κανένα «στρατηγικό ή υπολογιστικό σφάλμα», τονίζοντας ότι ο ιρανικός στρατός παραμένει σε ετοιμότητα.

Σε διπλωματικό επίπεδο, η Τεχεράνη έχει αποστείλει νέα πρόταση στις ΗΠΑ μέσω του Πακιστάν, το οποίο εξακολουθεί να λειτουργεί ως βασικός διαμεσολαβητής ανάμεσα στις δύο πλευρές. Το Reuters έχει μεταδώσει ότι το Ιράν επιβεβαίωσε την αποστολή της απάντησής του και ότι παραμένει ανοιχτό σε διαπραγμάτευση, χωρίς όμως να αποδέχεται όρους που θα μπορούσαν να εκληφθούν ως «παράδοση». Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει επαναλάβει ότι «ο διάλογος δεν σημαίνει παράδοση» και ότι η χώρα δεν πρόκειται να απεμπολήσει τα νόμιμα δικαιώματά της.

Παραμένει το «αγκάθι» του Ορμούζ

Μέχρι στιγμής έχει πραγματοποιηθεί μόνο μία απευθείας συνάντηση αμερικανικής και ιρανικής αντιπροσωπείας, στις 11 Απριλίου στο Ισλαμαμπάντ, χωρίς να υπάρξει συμφωνία. Οι θέσεις των δύο πλευρών παραμένουν μακρινές, ιδιαίτερα γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, τις κυρώσεις και το ζήτημα του Στενού του Ορμούζ. Το Reuters έχει επίσης μεταδώσει ότι υπάρχουν αναφορές από ιρανικά πρακτορεία όπως τα FARS και Tasnim για πιθανές αμερικανικές παραχωρήσεις, όπως προσωρινή χαλάρωση πετρελαϊκών κυρώσεων ή ανοχή σε περιορισμένη ειρηνική πυρηνική δραστηριότητα, αλλά η Ουάσιγκτον δεν έχει επιβεβαιώσει επίσημα αυτές τις πληροφορίες.

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο σημείο της αντιπαράθεσης. Το Ιράν συνεχίζει να ασκεί ουσιαστικό έλεγχο στη θαλάσσια δίοδο, ενώ οι ΗΠΑ διατηρούν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Οι αναταράξεις αυτές εξακολουθούν να επηρεάζουν τις διεθνείς αγορές ενέργειας, αν και η ανακοίνωση Τραμπ για αναβολή της επίθεσης οδήγησε σε πτώση των τιμών του πετρελαίου: το Brent υποχώρησε πάνω από 2% και διαμορφώθηκε λίγο πάνω από τα 109 δολάρια το βαρέλι στις πρώτες ασιατικές συναλλαγές.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αντιφατική αλλά σαφής ως προς ένα βασικό στοιχείο: η στρατιωτική επιλογή παραμένει στο τραπέζι, όμως για την ώρα η Ουάσιγκτον επιλέγει να δώσει ακόμη λίγο χρόνο στη διπλωματία. Το αν αυτή η παράταση θα οδηγήσει πράγματι σε συμφωνία ή απλώς σε νέα αναβολή της κρίσης, παραμένει ανοιχτό.