Guardian: Γιατί ο θάνατος Λαριτζανί είναι μεγαλύτερη απώλεια για το Ιράν από αυτή του Χαμενεΐ

Η εξόντωση από το Ισραήλ του Άλι Λαριτζανί, γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν και ενός από τους κεντρικούς πυλώνες της ιρανικής πολιτικής, αναμένεται να αποτελέσει ένα συντριπτικό πλήγμα για το Ιράν και πιθανότατα μια μεγαλύτερη οπισθοδρόμηση από την απώλεια του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στην αρχή του πολέμου.

Ειδικότερα, όπως αναφέρεται σε ανάλυση του Guardian, εκτιμάται ότι η απώλειά του μπορεί να έχει μεγαλύτερες άμεσες πολιτικές συνέπειες ακόμη και από την εξόντωση άλλων κορυφαίων στελεχών, καθώς ο Λαριτζανί θεωρούταν «γέφυρα» ανάμεσα σε θεσμούς, σκληροπυρηνικούς μηχανισμούς ασφαλείας και τμήματα της πολιτικής ελίτ που κινούνταν πιο πραγματιστικά.

Γιατί ο Λαριτζανί θεωρούταν κομβικός για το καθεστώς του Ιράν

Ο Λαριτζανί χαρακτηριζόταν ως ένας «κεντρικός κρίκος» του ιρανικού συστήματος λόγω:

• της μακράς διαδρομής του σε νευραλγικά πόστα (κοινοβούλιο, κρατικά ΜΜΕ, συμβούλια ασφαλείας),

• των διασυνδέσεών του στο εσωτερικό (ιδίως με κύκλους ασφαλείας) αλλά και στο εξωτερικό, με ανοιχτούς διαύλους σε μεγάλους παίκτες όπως Ρωσία και Κίνα, σύμφωνα με αναλύσεις που επικαλούνται διεθνή ρεπορτάζ.

Σε αυτό το πλαίσιο, η στοχοποίησή του ερμηνεύεται ως κίνηση που δεν περιορίζεται σε «στρατιωτικό» επίπεδο, αλλά χτυπά την ικανότητα της Τεχεράνης να διαχειριστεί πολιτικά την κρίση, να διαπραγματευτεί ή να οργανώσει τη συνοχή στο εσωτερικό της χώρας.

Το πολιτικό του αποτύπωμα και η πορεία στην εξουσία

Ο Άλι Λαριτζανί υπήρξε για χρόνια από τους πιο αναγνωρίσιμους παράγοντες του ιρανικού κατεστημένου:

• Διετέλεσε πρόεδρος (speaker) του ιρανικού κοινοβουλίου επί περίπου 12 χρόνια (2008-2020).

• Είχε υπηρετήσει ως γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας (SNSC) το 2005-2007, σε περίοδο κρίσιμων διεργασιών για το πυρηνικό πρόγραμμα.

• Παρουσιαζόταν διεθνώς και ως «στοχαστής/διανοούμενος» της ιρανικής πολιτικής, με σπουδές στη φιλοσοφία και αναφορές σε ακαδημαϊκό έργο σχετικό με τον Καντ, όπως καταγράφεται σε πρόσφατα βιογραφικά αφιερώματα.

Η σημασία της εξόντωσης Λαριτζανί για τις ΗΠΑ

Η σημασία της εξόντωσης του Λαριτζανί βρίσκεται επίσης στο ότι επιβεβαιώνει πως το Ισραήλ, και πιθανόν οι ΗΠΑ, δεν τον θεωρούσαν ποτέ εναλλακτική λύση ηγεσίας για το Ιράν στην περίπτωση που η κυβέρνηση κατέρρεε ή, ουσιαστικά, παραδινόταν. Η Έλι Γκερανμάγιεχ, ειδική για το Ιράν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, δήλωσε: «Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου επικεντρώνεται πλέον στο να μπλοκάρει τα μονοπάτια του Τραμπ προς εκεχειρία και επακόλουθες συνομιλίες με το Ιράν. Ο Λαριτζανί θα ήταν ο άνθρωπος για να κάνει αυτή τη δουλειά».

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει μιλήσει συχνά για την επιθυμία του να βρει ένα αντίστοιχο πρόσωπο με την Ντέλσι Ροντρίγκες, την αναπληρώτρια του Νικολάς Μαδούρο, η οποία -από αμερικανική οπτική- αποδεικνύεται ιδιαίτερα πραγματιστική ηγέτιδα της Βενεζουέλας μετά τη σύλληψη του Μαδούρο από τους Αμερικανούς. Η απόφαση του Τραμπ να στηρίξει την ηγεσία της, κατά την αμερικανική αντίληψη, απέτρεψε έναν εμφύλιο πόλεμο.

Η δολοφονία του 67χρονου Λαριτζανί, ο οποίος υποστήριζε μια πυρηνική συμφωνία με τις ΗΠΑ αλλά και την ωμή εσωτερική καταστολή, όχι μόνο κόβει τη μικρή πιθανότητα να μπορούσε να διαδραματίσει έναν μεταβατικό ρόλο τύπου Ροντρίγκες, αλλά δημιουργεί και ερωτήματα για το αν οι ΗΠΑ διαθέτουν πράγματι κάποιον υποψήφιο στο εσωτερικό της χώρας.

Ο Τραμπ συχνά παραδέχεται ανέμελα ότι δεν γνωρίζει πολλούς από τους εσωτερικούς εναλλακτικούς ηγέτες, καθώς τόσοι πολλοί έχουν σκοτωθεί, αλλά η απομάκρυνση του Λαριτζανί θα έδειχνε ότι η «δεξαμενή» υποψηφίων των ΗΠΑ είναι πολύ ρηχή.

Παρόλα αυτά, ο Τραμπ εξακολουθεί να αρνείται να στηρίξει τον Ρεζά Παχλαβί, γιο του πρώην σάχη, λέγοντας ότι προτιμά έναν εσωτερικό υποψήφιο. Ο Παχλαβί έχει κάνει κινήσεις για να διευρύνει την ομάδα ηγεσίας του, σε μια προσπάθεια να κατευνάσει τους φόβους ότι, αν γινόταν ηγέτης, το Ιράν θα περνούσε από μια κληρικαλική δικτατορία πίσω σε μια μοναρχική δικτατορία.