Η άσκηση προστατεύει από τις καρδιακές νόσους αλλά χρειάζεται πολλές ώρες γυμναστικής

Μια μεγάλη επιστημονική μελέτη που βασίστηκε σε δεδομένα από τη βρετανική βάση UK Biobank δείχνει ότι η σχέση ανάμεσα στη φυσική δραστηριότητα, τη φυσική κατάσταση και την καρδιαγγειακή υγεία είναι ιδιαίτερα σύνθετη. Οι ερευνητές προσπάθησαν να απαντήσουν σε ένα πρακτικό ερώτημα: αρκούν τα 150 λεπτά άσκησης την εβδομάδα ή χρειάζεται περισσότερη προσπάθεια για ουσιαστική προστασία της καρδιάς;

Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη

Η μελέτη παρακολούθησε πάνω από 17.000 ενήλικες για σχεδόν οκτώ χρόνια, χρησιμοποιώντας δεδομένα από συσκευές που κατέγραφαν με ακρίβεια την κίνηση των συμμετεχόντων στην καθημερινή ζωή. Παράλληλα, εκτίμησε τη φυσική τους κατάσταση μέσω ενός δείκτη που αντιστοιχεί στη μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου, δηλαδή στο πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί η καρδιά και οι πνεύμονες κατά την άσκηση. Στη συνέχεια, οι ερευνητές συνέδεσαν αυτά τα δεδομένα με εμφάνιση σοβαρών καρδιαγγειακών νοσημάτων, όπως έμφραγμα, εγκεφαλικό, καρδιακή ανεπάρκεια και κολπική μαρμαρυγή.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Τόσο η άσκηση, όσο και η φυσική κατάσταση παίζουν σημαντικό ρόλο, αλλά όχι με απλό τρόπο, όπως προκύπτει από την έρευνα. Η βασική οδηγία των 150 λεπτών μέτριας έως έντονης άσκησης την εβδομάδα φαίνεται να προσφέρει μια σταθερή αλλά σχετικά μικρή μείωση κινδύνου, περίπου 8% έως 9%, ανεξάρτητα από το επίπεδο φυσικής κατάστασης. Με άλλα λόγια, το όφελος υπάρχει σε όλους, αλλά δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλο.

Ωστόσο, όταν εξετάστηκαν υψηλότερα επίπεδα άσκησης, η εικόνα άλλαξε σημαντικά. Για να επιτευχθεί μείωση κινδύνου πάνω από 30%, απαιτούνταν πολύ μεγαλύτερη δραστηριότητα, περίπου 560 έως 610 λεπτά την εβδομάδα, δηλαδή τρεις έως τέσσερις φορές πάνω από τις τρέχουσες συστάσεις. Αυτό σημαίνει ότι η «ελάχιστη συνταγή» για υγεία δεν είναι απαραίτητα και η «βέλτιστη δόση» για ισχυρή προστασία.

Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα είναι ότι η φυσική κατάσταση επηρεάζει ανεξάρτητα τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Άτομα με καλύτερη καρδιοαναπνευστική ικανότητα είχαν χαμηλότερες πιθανότητες εμφάνισης καρδιακής νόσου, ακόμη και όταν λάμβαναν υπόψη την ποσότητα άσκησης. Αυτό δείχνει ότι δύο άνθρωποι που κάνουν τον ίδιο αριθμό λεπτών άσκησης μπορεί να έχουν διαφορετικό όφελος, ανάλογα με το πόσο «γυμνασμένη» είναι η καρδιά τους.

Οι επιστήμονες παρατήρησαν επίσης ότι η φυσική κατάσταση δεν είναι απλώς αποτέλεσμα της άσκησης της τελευταίας εβδομάδας, αλλά ένα πιο βαθύ χαρακτηριστικό του οργανισμού, που συνδέεται με τη γενετική, τη μακροχρόνια δραστηριότητα και τον τρόπο που το σώμα προσαρμόζεται στην άσκηση. Αυτό εξηγεί γιατί ακόμη και μετά την προσαρμογή για τη σωματική δραστηριότητα, η καλή φυσική κατάσταση εξακολουθεί να προσφέρει επιπλέον προστασία.

Για να ενισχύσουν τη μελέτη τους, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν και γενετικά δεδομένα, προσπαθώντας να δουν αν υπάρχει αιτιώδης σχέση. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η καλύτερη φυσική κατάσταση συνδέεται πιο σταθερά με μειωμένο κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας, ενώ για τη γενική σωματική δραστηριότητα τα στοιχεία ήταν πιο αδύναμα και λιγότερο σταθερά. Αυτό δεν σημαίνει ότι η άσκηση δεν βοηθά, αλλά ότι η φυσική κατάσταση ίσως αποτελεί πιο ισχυρό δείκτη μακροχρόνιας καρδιαγγειακής υγείας.

Ένα από τα πιο πρακτικά σημεία της μελέτης είναι η δημιουργία ενός «χάρτη δόσης–απόκρισης». Ο χάρτης αυτός δείχνει πόσα λεπτά άσκησης χρειάζονται ανάλογα με το επίπεδο φυσικής κατάστασης για να επιτευχθεί συγκεκριμένη μείωση κινδύνου. Για παράδειγμα, άτομα με χαμηλή φυσική κατάσταση χρειάζονται περισσότερη άσκηση για να φτάσουν το ίδιο επίπεδο προστασίας με άτομα πιο γυμνασμένα.

Τελικά συμπεράσματα

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η βασική οδηγία των 150 λεπτών την εβδομάδα παραμένει σημαντική. Προσφέρει ένα σταθερό όφελος και είναι ρεαλιστικός στόχος για τον γενικό πληθυσμό. Το νέο στοιχείο είναι ότι αυτός ο στόχος πιθανότατα αποτελεί «ελάχιστο όριο ασφάλειας» και όχι το σημείο όπου μεγιστοποιείται η προστασία της καρδιάς.

Τα ευρήματα ενισχύουν μια πιο σύγχρονη αντίληψη για την άσκηση: δεν υπάρχει ένα «μαγικό νούμερο» που να ταιριάζει σε όλους. Η καρδιαγγειακή προστασία φαίνεται να εξαρτάται τόσο από το πόσο κινούμαστε όσο και από το πόσο γυμνασμένο είναι το σώμα μας συνολικά. Και κυρίως, η μεγαλύτερη προστασία φαίνεται να έρχεται όταν η άσκηση γίνεται συστηματική και σε μεγαλύτερη διάρκεια από το ελάχιστο που συστήνεται σήμερα.