Η καθημερινή κατανάλωση αμυγδάλων ενισχύει τη λειτουργία του εγκεφάλου

Τα αμύγδαλα έχουν συνδεθεί εδώ και χρόνια με την καρδιαγγειακή υγεία  και τον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου. Μια νέα κλινική μελέτη  από την Ινδία προσθέτει ακόμη ένα πιθανό όφελος στη λίστα: τη βελτίωση ορισμένων βασικών νοητικών λειτουργιών σε άτομα με προδιαβήτη. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, όσοι κατανάλωναν καθημερινά αμύγδαλα για έξι μήνες παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις σε τεστ που αξιολογούν την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και τις εκτελεστικές λειτουργίες του εγκεφάλου, ενώ παράλληλα βελτιώθηκαν και αρκετοί μεταβολικοί δείκτες.

Πώς συνδέεται το σάκχαρο με τη λειτουργία του εγκεφάλου

Ο προδιαβήτης θεωρείται πλέον κάτι περισσότερο από ένα ενδιάμεσο στάδιο πριν από τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται οι ενδείξεις ότι η αντίσταση στην ινσουλίνη, ακόμη και πριν εμφανιστεί διαβήτης, μπορεί να επηρεάζει και τον εγκέφαλο. Η χρόνια ήπια φλεγμονή, το οξειδωτικό στρες και οι διαταραχές στον τρόπο με τον οποίο τα κύτταρα χρησιμοποιούν τη γλυκόζη φαίνεται ότι δημιουργούν τις προϋποθέσεις για πρώιμες αλλαγές στη μνήμη, στην προσοχή και στην ικανότητα λήψης αποφάσεων.

Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι τα άτομα με προδιαβήτη έχουν αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και άνοιας σε σχέση με όσους διατηρούν φυσιολογικά επίπεδα σακχάρου. Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες αναζητούν διατροφικές παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να προστατεύσουν τόσο τον μεταβολισμό όσο και τον εγκέφαλο.

Τα αμύγδαλα αποτελούν μία από τις τροφές που έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον των ερευνητών. Είναι πλούσια σε βιταμίνη Ε, μονοακόρεστα λιπαρά, φυτικές ίνες και πολυφαινόλες, συστατικά με αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση. Παράλληλα, λόγω της σύνθεσής τους προκαλούν πιο ήπια αύξηση του σακχάρου μετά το γεύμα, κάτι που μπορεί να συμβάλλει στον καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Για να εξετάσουν αν αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν να «μεταφραστούν» και σε καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου, οι ερευνητές πραγματοποίησαν μια τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή διάρκειας 24 εβδομάδων σε νοσοκομείο του Νέου Δελχί, με τη συνδρομή 60 ανδρών και γυναικών ηλικίας 40 έως 60 ετών με προδιαβήτη. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η πρώτη ακολούθησε πρόγραμμα διατροφής και άσκησης, στο οποίο περίπου το 20% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης προερχόταν από αμύγδαλα. Η δεύτερη ομάδα ακολούθησε ισοθερμιδική δίαιτα και τις ίδιες οδηγίες άσκησης, αλλά χωρίς αμύγδαλα.

Στην αρχή και στο τέλος της μελέτης όλοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε ηλεκτρονικά νευροψυχολογικά τεστ μέσω της διεθνώς αναγνωρισμένης πλατφόρμας CANTAB, η οποία αξιολογεί διαφορετικές πτυχές της γνωστικής λειτουργίας, όπως τη μνήμη, την προσοχή, την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και τις εκτελεστικές λειτουργίες. Παράλληλα, οι ερευνητές μέτρησαν το σωματικό βάρος, την περίμετρο μέσης, τον δείκτη μάζας σώματος, τα επίπεδα γλυκόζης και γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης, καθώς και βιοδείκτες που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες και την αντιοξειδωτική άμυνα.

Μετά από έξι μήνες, οι διαφορές ανάμεσα στις δύο ομάδες ήταν εμφανείς σε αρκετούς τομείς. Η ομάδα που κατανάλωνε αμύγδαλα σημείωσε καλύτερες επιδόσεις στις δοκιμασίες εκτελεστικής λειτουργίας, δηλαδή στις νοητικές διεργασίες που μας βοηθούν να οργανώνουμε πληροφορίες, να σχεδιάζουμε ενέργειες, να επιλύουμε προβλήματα και να προσαρμοζόμαστε σε νέες καταστάσεις. Παράλληλα, βελτιώθηκε η ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών, κάτι που σημαίνει ότι οι συμμετέχοντες μπορούσαν να αντιδρούν ταχύτερα και αποτελεσματικότερα στα γνωστικά τεστ. Αντίθετα, δεν παρατηρήθηκαν αντίστοιχα σημαντικές αλλαγές σε όλες τις επιμέρους δοκιμασίες μνήμης ή προσοχής, γεγονός που δείχνει ότι τα πιθανά οφέλη δεν επεκτείνονται απαραίτητα σε κάθε γνωστικό τομέα.

Εκτός από τις αλλαγές στις νοητικές επιδόσεις, καταγράφηκαν και σημαντικές μεταβολικές βελτιώσεις. Όσοι κατανάλωναν αμύγδαλα έχασαν περισσότερο βάρος, εμφάνισαν χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος και μικρότερη περίμετρο μέσης, ενώ μειώθηκαν τόσο τα επίπεδα γλυκόζης νηστείας όσο και οι τιμές σακχάρου μετά το γεύμα. Παράλληλα, μειώθηκε και η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, ένας βασικός δείκτης του μακροχρόνιου ελέγχου του σακχάρου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι αλλαγές στους βιοχημικούς δείκτες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν μείωση των ουσιών που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες, ενώ αυξήθηκαν τα επίπεδα της άλφα-τοκοφερόλης, δηλαδή μιας μορφής της βιταμίνης Ε που διαθέτει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση.

Τα συμπεράσματα των ερευνητών

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτός ο συνδυασμός μεταβολικών και αντιοξειδωτικών επιδράσεων ίσως εξηγεί γιατί παρατηρήθηκαν και βελτιώσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου. Η καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου μπορεί να εξασφαλίζει στα εγκεφαλικά κύτταρα πιο σταθερή παροχή ενέργειας, ενώ ο περιορισμός του οξειδωτικού στρες ενδέχεται να προστατεύει τους νευρώνες από βλάβες που συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου. Επιπλέον, οι πολυφαινόλες, τα υγιεινά λιπαρά και οι φυτικές ίνες των αμυγδάλων πιθανόν επηρεάζουν θετικά τόσο τη λειτουργία των αγγείων όσο και το μικροβίωμα του εντέρου, το οποίο φαίνεται να επικοινωνεί στενά με τον εγκέφαλο μέσω του λεγόμενου άξονα εντέρου-εγκεφάλου.

Παρά τους όποιους περιορισμούς, η έρευνα ενισχύει την άποψη ότι απλές διατροφικές επιλογές μπορεί να έχουν ευρύτερα οφέλη από όσα πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν από μεγαλύτερες μελέτες, η καθημερινή κατανάλωση αμυγδάλων θα μπορούσε να αποτελέσει μία εύκολη και πρακτική προσθήκη σε ένα συνολικά υγιεινό πρότυπο διατροφής, συμβάλλοντας όχι μόνο στη μείωση του κινδύνου διαβήτη, αλλά ενδεχομένως και στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας καθώς περνούν τα χρόνια.