Κατάθλιψη: Η κεταμίνη προσφέρει ανακούφιση από τα συμπτώματα για μήνες

Μία νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Science δίνει ελπίδα στους πάσχοντες από κατάθλιψη. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι μία μόνο δόση κεταμίνης, όταν συνδυάζεται με μια ειδική ουσία, μπορεί να προσφέρει ανακούφιση από τα καταθλιπτικά συμπτώματα για διάστημα έως και δύο μηνών. Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη για όσους δεν ανταποκρίνονται στα παραδοσιακά αντικαταθλιπτικά, δηλαδή περίπου το 30% των ασθενών.

Το πρόβλημα με τη σύντομη δράση της κεταμίνης

Η κεταμίνη, ένα γνωστό αναισθητικό, έχει αντικαταθλιπτικές της ιδιότητες. Μια χαμηλή δόση αρκεί για να δράσει εντός ωρών, ακόμα και σε ασθενείς που δεν έχουν δει βελτίωση με  άλλες θεραπείες. Ωστόσο έχει σύντομη διάρκεια, συχνά μόνο λίγων ημερών, απαιτώντας επανάληψη με κίνδυνο ανεπιθύμητων παρενεργειών ή εξάρτησης.

Όπως διαβάζουμε στο The Brighter Side News, οι επιστήμονες στράφηκαν στον τρόπο με τον οποίο η κεταμίνη επηρεάζει τον εγκέφαλο. Η ουσία ενεργοποιεί το σύστημα του γλουταμινικού, αυξάνοντας γρήγορα την παραγωγή της BDNF, μιας πρωτεΐνης που ενισχύει την πλαστικότητα του εγκεφάλου. Η BDNF ενεργοποιεί μια άλλη χημική οδό, γνωστή ως οδός ERK, η οποία φαίνεται να παίζει ρόλο στη διατήρηση της κεταμίνης.

Ο ρόλος του μονοπατιού ERK και της ουσίας BCI

Για να διατηρήσουν ενεργή την οδό ERK για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, οι ερευνητές χορήγησαν στα πειραματόζωα ένα μόριο που λέγεται BCI. Το BCI μπλοκάρει την πρωτεΐνη DUSP6, η οποία φυσιολογικά περιορίζει τη δραστηριότητα της ERK. Με τον αποκλεισμό της DUSP6, η ERK έμεινε ενεργή για πολύ περισσότερο, επεκτείνοντας τη δράση της κεταμίνης έως και δύο μήνες σε ορισμένες περιπτώσεις.

Οι επιστήμονες παρατήρησαν έντονες αλλαγές στον ιππόκαμπο των ποντικιών, την περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη διάθεση και τη μνήμη. Συγκεκριμένα, στην υποπεριοχή CA1, η κεταμίνη σε συνδυασμό με BCI προκάλεσε εντυπωσιακά μεγαλύτερη και πιο μακράς διάρκειας ενεργοποίηση από ό,τι η κεταμίνη μόνη της. Η δραστηριότητα της ERK αυξήθηκε κατά 50% εντός 6 ωρών, ενώ παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα επί ένα 24ωρο χάρη στο BCI.

Εκτός από την ενεργοποίηση χημικών μονοπατιών, οι ερευνητές μέτρησαν και τη δύναμη των συνδέσεων μεταξύ των νευρώνων. Η ενίσχυση αυτών των συνδέσεων συνδέεται με τη βελτίωση της διάθεσης. Τα ποντίκια που έλαβαν και τις δύο ουσίες εμφάνισαν αύξηση 157% στη δύναμη των συνάψεων, σημαντικά υψηλότερη από εκείνα που έλαβαν μόνο κεταμίνη.

Χρησιμοποιώντας προηγμένη μικροσκοπία, η ομάδα προχώρησε ακόμα βαθύτερα, εξετάζοντας την παρουσία των πρωτεϊνών GluA1 και GluA2, που σχετίζονται με τους υποδοχείς AMPA – κλειδιά για την επικοινωνία των νευρικών κυττάρων. Με την κεταμίνη μόνο, τα επίπεδά τους αυξήθηκαν παροδικά και μετά μειώθηκαν. Όμως στον συνδυασμό με BCI παρέμειναν αυξημένα, υποδεικνύοντας ότι δημιουργούνταν νέες, ενισχυμένες νευρικές συνδέσεις.

Επιπλέον, διαπιστώθηκε αύξηση στον αριθμό και στο μέγεθος των πρωτεϊνικών συμπλεγμάτων στις συνάψεις, αλλά μόνο στην ομάδα που έλαβε και τα δύο φάρμακα. Αυτό σημαίνει ότι ο εγκέφαλος δεν ενίσχυε απλώς τα υπάρχοντα κυκλώματα, αλλά πιθανόν δημιουργούσε καινούργια – κάτι που συνδέεται άμεσα με τη μακροχρόνια ψυχική ανάκαμψη.

Προοπτικές για νέες αντικαταθλιπτικές θεραπείες

Παρότι το BCI δεν είναι ακόμη έτοιμο για χρήση στον άνθρωπο, η ανακάλυψη αυτή αποτελεί ένα ισχυρό βήμα προς τη δημιουργία πιο αποτελεσματικών και ασφαλών αντικαταθλιπτικών θεραπειών. Η μελέτη προσφέρει απόδειξη ότι μπορούμε να παρατείνουμε τη δράση της κεταμίνης, στοχεύοντας σε συγκεκριμένες χημικές διεργασίες στον εγκέφαλο.