Μία μικρή δόση σοκολάτας απογειώνει τον εγκέφαλο, ακόμα και όταν είναι κουρασμένος
Οι φλαβανόλες της σοκολάτας ενισχύουν τη σκέψη κατά τη διάρκεια έντονης άσκησης.
Η σχέση ανάμεσα στη διατροφής και τη λειτουργία του εγκεφάλου απασχολεί όλο και περισσότερο τους επιστήμονες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για συνθήκες έντονης σωματικής και πνευματικής κόπωσης. Νέα έρευνα δείχνει ότι μια μόνο δόση συγκεκριμένων ουσιών που βρίσκονται στο κακάο μπορεί να βελτιώσει την ταχύτητα αντίδρασης και την ικανότητα λήψης αποφάσεων κατά τη διάρκεια έντονης άσκησης. Το ενδιαφέρον είναι ότι το όφελος εμφανίζεται ακόμη κι όταν το άτομο νιώθει εξίσου κουρασμένο, κάτι που υποδηλώνει ότι η βελτίωση της απόδοσης μπορεί να λειτουργεί «αθόρυβα» στο παρασκήνιο.
Τι είναι η εκτελεστική λειτουργία του εγκεφάλου
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές της Σχολής Αθλητικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Waseda στην Ιαπωνία. Στόχος τους ήταν να εξετάσουν πώς η πνευματική κόπωση επηρεάζει την αθλητική απόδοση και αν συγκεκριμένα διατροφικά στοιχεία μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά. Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν στη λεγόμενη «εκτελεστική λειτουργία» του εγκεφάλου, ένα σύστημα που επιτρέπει στους ανθρώπους να ελέγχουν την προσοχή τους, να οργανώνουν τις σκέψεις τους και να συγκρατούν παρορμήσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε λάθη.
Η συγκεκριμένη γνωστική λειτουργία είναι κρίσιμη για αθλητές που συμμετέχουν σε απαιτητικά αθλήματα. Σε παιχνίδια όπως το ποδόσφαιρο ή το μπάσκετ, οι παίκτες καλούνται να παίρνουν αποφάσεις σε κλάσματα δευτερολέπτου, αγνοώντας παράλληλα πολλαπλά ερεθίσματα γύρω τους. Όταν όμως αυτή η νοητική διαδικασία χρησιμοποιείται για μεγάλο χρονικό διάστημα, εμφανίζεται γνωστική κόπωση. Σε αυτή την κατάσταση, η ταχύτητα αντίδρασης μειώνεται, ενώ αυξάνονται οι πιθανότητες λανθασμένων επιλογών, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με έντονη σωματική προσπάθεια.
Τι είναι οι φλαβανόλες
Οι ερευνητές στράφηκαν στις φλαβανόλες του κακάο, φυσικές φυτικές ενώσεις που βρίσκονται στους σπόρους του κακαόδεντρου, από τους οποίους παράγεται και η σοκολάτα. Οι ουσίες αυτές είναι γνωστές για την αντιοξειδωτική τους δράση, δηλαδή την ικανότητά τους να προστατεύουν τα κύτταρα από βλάβες που προκαλούνται από επιβλαβή μόρια. Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι μπορούν να μειώσουν την πνευματική κόπωση σε ανθρώπους που εργάζονται σε περιβάλλον γραφείου. Το ερώτημα ήταν αν το ίδιο όφελος θα μπορούσε να εμφανιστεί σε συνθήκες έντονης σωματικής δραστηριότητας.
Πώς διεξήχθη το πείραμα
Για να το εξετάσουν, οι επιστήμονες στρατολόγησαν 18 υγιείς άνδρες περίπου 20 ετών. Το πείραμα πραγματοποιήθηκε σε δύο διαφορετικές ημέρες για κάθε συμμετέχοντα, ώστε να συγκριθούν τα αποτελέσματα. Τη μία ημέρα οι εθελοντές έλαβαν κάψουλα που περιείχε 500 mg φλαβανόλων κακάο, ενώ την άλλη μια σχεδόν πανομοιότυπη κάψουλα με μόλις 50 mg, η οποία λειτουργούσε ως εικονικό συμπλήρωμα. Οι συμμετέχοντες δεν γνώριζαν ποια δόση είχαν λάβει κάθε φορά.
Μία ώρα μετά τη λήψη της κάψουλας, όταν οι ουσίες είχαν πλέον απορροφηθεί από τον οργανισμό, οι εθελοντές υποβλήθηκαν σε ένα σύντομο γνωστικό τεστ για να μετρηθεί η βασική τους απόδοση. Στη συνέχεια ξεκίνησε το πιο απαιτητικό μέρος του πειράματος. Οι συμμετέχοντες έκαναν ποδήλατο σε στατικό εργόμετρο για 50 λεπτά σε μέτρια ένταση, ενώ ταυτόχρονα έπρεπε να εκτελούν ένα τεστ συγκέντρωσης που απαιτούσε γρήγορες αντιδράσεις και σωστή επεξεργασία αντικρουόμενων πληροφοριών.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η υψηλή δόση φλαβανόλων βελτίωσε αισθητά την απόδοση στις πιο δύσκολες φάσεις του τεστ. Οι συμμετέχοντες αντιδρούσαν ταχύτερα και μπορούσαν να αγνοήσουν καλύτερα τις λανθασμένες πληροφορίες. Το πλεονέκτημα αυτό διατηρήθηκε και κατά τη διάρκεια της 50λεπτης άσκησης, όταν η πνευματική και σωματική κόπωση είχε ήδη αυξηθεί σημαντικά.
Παρότι οι βελτιώσεις ήταν σχετικά μικρές, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ακόμη και ελάχιστες διαφορές στην ταχύτητα αντίδρασης μπορούν να έχουν μεγάλη σημασία σε ανταγωνιστικά αθλήματα. Σε επίπεδο πρωταθλητισμού, ένα κλάσμα δευτερολέπτου μπορεί να καθορίσει αν ένας παίκτης θα προλάβει μια πάσα ή θα αντιδράσει εγκαίρως σε μια κρίσιμη φάση του αγώνα.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι ένιωθαν εξίσου κουρασμένοι και στις δύο περιπτώσεις, αν και οι επιδόσεις τους είχαν βελτιωθεί. Με άλλα λόγια, το συμπλήρωμα δεν άλλαξε την αίσθηση της κόπωσης, αλλά φαίνεται ότι βοήθησε τον εγκέφαλο να λειτουργεί πιο αποτελεσματικά κάτω από πίεση. Οι αιματολογικές εξετάσεις δεν αποκάλυψαν επίσης σημαντικές αλλαγές σε δείκτες οξειδωτικού στρες ή σε πρωτεΐνες που σχετίζονται με την ανάπτυξη των εγκεφαλικών κυττάρων.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το πιθανότερο είναι οι φλαβανόλες να βελτιώνουν τη ροή αίματος στον εγκέφαλο. Κατά τη διάρκεια της άσκησης, ο εγκέφαλος πρέπει να κατανέμει οξυγόνο τόσο σε περιοχές που ελέγχουν την κίνηση όσο και σε περιοχές που είναι υπεύθυνες για τη λήψη αποφάσεων. Αν τα αιμοφόρα αγγεία λειτουργούν πιο αποτελεσματικά, τότε και οι δύο αυτές περιοχές μπορούν να τροφοδοτούνται επαρκώς, επιτρέποντας ταχύτερη επεξεργασία πληροφοριών.
