Νέο μήνυμα Τραμπ στο Ιράν για συμφωνία και Στενά του Ορμούζ - «Θα κάνω ό,τι πρέπει»

Ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να στείλει νέο μήνυμα ισχύος προς την Τεχεράνη, την ώρα που οι συνομιλίες για μια ευρύτερη συμφωνία με το Ιράν συνεχίζονται και η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.

Μιλώντας στον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε στη συμφωνία με το Ιράν και στο κρίσιμο ζήτημα των Στενών του Ορμούζ, της θαλάσσιας διόδου από την οποία περνά μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής ροής.

«Όσο μας σέβονται - δεν θέλω να χρησιμοποιήσω τη λέξη "φοβούνται", γιατί είναι ακατάλληλη - όσο μας σέβονται, δεν θα έχουμε κανένα πρόβλημα», είπε ο Τραμπ, δίνοντας τον τόνο της αμερικανικής προσέγγισης απέναντι στην Τεχεράνη.

Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Έχουμε απόλυτο έλεγχο των Στενών», αναφερόμενος στα Στενά του Ορμούζ, τα οποία βρέθηκαν στο επίκεντρο της κρίσης μετά τις απειλές του Ιράν για περιορισμό ή κλείσιμο της ναυσιπλοΐας.

Οι συνομιλίες στην Ελβετία και το «παράθυρο» των 60 ημερών

Οι δηλώσεις Τραμπ έγιναν σε μια στιγμή κατά την οποία ΗΠΑ και Ιράν επιχειρούν να χτίσουν πάνω σε μια προσωρινή συμφωνία αποκλιμάκωσης, με ορίζοντα 60 ημερών.

Σύμφωνα με το Reuters, οι πρώτες συνομιλίες υψηλού επιπέδου πραγματοποιήθηκαν στο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας, με τη μεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε έναν οδικό χάρτη για μόνιμη συμφωνία εντός 60 ημερών, ενώ οι τεχνικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν μέσα στην εβδομάδα.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε ότι οι επαφές με Ιρανούς αξιωματούχους δημιούργησαν «πολύ καλή βάση» για μια τελική συμφωνία. Ωστόσο, η Τεχεράνη εμφανίζεται πιο επιφυλακτική, με το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών να διαψεύδει ότι έχουν ήδη αρχίσει ουσιαστικές συζητήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα ή ότι η χώρα έχει αναλάβει νέες δεσμεύσεις.

Η πρώτη μεγάλη παραχώρηση των ΗΠΑ

Το πιο χειροπιαστό βήμα μέχρι στιγμής ήρθε από την Ουάσιγκτον. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε προσωρινή άδεια 60 ημερών, επιτρέποντας την πώληση, μεταφορά και εισαγωγή ιρανικού πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων έως τις 21 Αυγούστου.

Η κίνηση αυτή θεωρείται σημαντική χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων, οι οποίες είχαν περιορίσει δραστικά τις δυνατότητες της Τεχεράνης να εξάγει πετρέλαιο. Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, η άδεια συνδέεται με δεσμεύσεις του Ιράν για ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ και για πρόσβαση επιθεωρητών της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας.

Για την Τεχεράνη, το οικονομικό σκέλος της συμφωνίας είναι κομβικό. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ανέφερε ότι η χώρα εξασφάλισε εξαιρέσεις για τις εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών, αποδέσμευση μέρους παγωμένων περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό και ένα σχέδιο ανοικοδόμησης και ανάπτυξης.

Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι το μεγάλο «κλειδί»

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το πιο ευαίσθητο σημείο της κρίσης. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο, καθώς πριν από τον πόλεμο από εκεί περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η προσωρινή συμφωνία προβλέπει μηχανισμό για ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων, καθώς και γραμμή επικοινωνίας ώστε να αποφεύγονται περιστατικά που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα στρατιωτική κλιμάκωση.

Παρά τις δηλώσεις Τραμπ περί «απόλυτου ελέγχου», η πραγματικότητα παραμένει πιο σύνθετη. Σύμφωνα με το Associated Press, η ναυσιπλοΐα έχει αρχίσει να αυξάνεται ξανά, όμως η βασική διαδρομή παραμένει επιβαρυμένη από κινδύνους, ενώ τα πλοία χρησιμοποιούν εναλλακτικές οδούς για να αποφύγουν ναρκοθετημένα σημεία.

Τα στοιχεία της Kpler, που επικαλείται το AP, δείχνουν ότι το Σαββατοκύριακο καταγράφηκαν 71 επιβεβαιωμένες διελεύσεις από τα Στενά, ενώ πριν από τον πόλεμο περνούσαν καθημερινά περίπου 100 έως 130 πλοία.

Ο Λίβανος στο επίκεντρο της συμφωνίας

Η συμφωνία δεν αφορά μόνο το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ. Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία είναι και ο Λίβανος, όπου οι συγκρούσεις ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ έχουν προκαλέσει τεράστια ανθρωπιστική πίεση.

Το Reuters μεταδίδει ότι η προσωρινή συμφωνία προβλέπει τον τερματισμό των εχθροπραξιών, συμπεριλαμβανομένου του μετώπου στον Λίβανο. Αν και το Ισραήλ δεν είναι μέρος της συμφωνίας και δηλώνει ότι δεν θα αποσύρει τα στρατεύματά του από τον Λίβανο, συμφώνησε σε νέα κατάπαυση του πυρός την Παρασκευή (19/06).

Λιβανέζοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η ένταση μειώθηκε από το βράδυ του Σαββάτου (20/06), ενώ σε ορισμένες περιοχές καταγράφηκαν οι πρώτες δύο συνεχόμενες ημέρες σχετικής ηρεμίας από την έναρξη του πολέμου. Παράλληλα, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο Λιβανέζοι έχουν εκτοπιστεί, με αρκετούς να φοβούνται ακόμη να επιστρέψουν στα σπίτια τους.