Οι νέες μητέρες είναι πιο παραγωγικές στην εργασία τους από ό,τι πιστεύουμε

Για χρόνια επικρατούσε η άποψη ότι η μητρότητα λειτουργεί ως εμπόδιο στην επαγγελματική εξέλιξη. Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι οι μητέρες συχνά θεωρούνται λιγότερο αφοσιωμένες στη δουλειά τους σε σχέση με τους εργαζόμενους χωρίς παιδιά, γεγονός που μπορεί να επηρεάζει τις προσλήψεις, τις προαγωγές και τις αποδοχές τους. Ωστόσο, μια νέα μελέτη έρχεται να αμφισβητήσει αυτή την εικόνα, δείχνοντας ότι η απόκτηση παιδιών ίσως ενισχύει το κίνητρο και τη συμπεριφορά των γονέων στον χώρο εργασίας.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Applied Psychology, υποστηρίζει ότι οι γονείς –και ιδιαίτερα οι μητέρες– τείνουν να βλέπουν τη δουλειά τους με διαφορετικό τρόπο σε σύγκριση με όσους δεν έχουν παιδιά. Για πολλούς από αυτούς, η εργασία δεν αποτελεί μόνο μέσο βιοπορισμού, αλλά και έναν τρόπο να μεταδώσουν στα παιδιά τους αξίες όπως η υπευθυνότητα, η συνέπεια και η εργατικότητα.

Η δουλειά αποκτά νέο νόημα

Οι περισσότεροι εργαζόμενοι γονείς καλούνται καθημερινά να ισορροπήσουν ανάμεσα στις επαγγελματικές και τις οικογενειακές υποχρεώσεις. Συνήθως η συζήτηση επικεντρώνεται στις δυσκολίες αυτής της ισορροπίας και στην πίεση που δημιουργεί. Οι ερευνητές, όμως, πρότειναν μια διαφορετική οπτική. Υποστήριξαν ότι η γονεϊκότητα δεν αλλάζει μόνο το πρόγραμμα της καθημερινότητας, αλλά και το νόημα που δίνει κάποιος στη δουλειά του. Ένας γονέας μπορεί να εργάζεται όχι μόνο για τον μισθό, αλλά και για να αποτελέσει θετικό πρότυπο για τα παιδιά του. Με άλλα λόγια, η επαγγελματική συμπεριφορά γίνεται μέρος του παραδείγματος που θέλει να δώσει στην οικογένειά του. Η συνέπεια, η εργατικότητα και η ηθική αντιμετώπιση των επαγγελματικών ζητημάτων αποκτούν μεγαλύτερη σημασία, επειδή αντανακλούν τις αξίες που επιθυμεί να μεταδώσει.

Γιατί οι μητέρες φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτή η αλλαγή στον τρόπο που αντιλαμβάνονται τη δουλειά τους είναι ακόμη πιο έντονη στις μητέρες. Όπως σημειώνουν, σε πολλές κοινωνίες οι γυναίκες εξακολουθούν να θεωρούνται οι βασικές υπεύθυνες για την ανατροφή των παιδιών και τη διαμόρφωση των αξιών τους. Αυτή η κοινωνική προσδοκία μπορεί να κάνει πολλές μητέρες να αισθάνονται μεγαλύτερη ανάγκη να αποτελέσουν θετικό παράδειγμα και μέσα από την επαγγελματική τους ζωή.

Πώς έγινε η μελέτη

Αρχικά οι επιστήμονες δημιούργησαν ένα νέο εργαλείο αξιολόγησης, με στόχο να μετρήσουν κατά πόσο οι εργαζόμενοι θεωρούν ότι η δουλειά τους τούς βοηθά να λειτουργούν ως πρότυπα για την οικογένειά τους. Στη συνέχεια το χρησιμοποίησαν σε 283 εργαζομένους μιας φαρμακευτικής εταιρείας στην Κίνα. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν γυναίκες, με μέση ηλικία περίπου 35 ετών. Ανάμεσά τους υπήρχαν γονείς (γυναίκες και άνδρες) αλλά και εργαζόμενοι χωρίς παιδιά.

Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σε δύο διαφορετικές χρονικές στιγμές. Αργότερα, οι προϊστάμενοί τους αξιολόγησαν την εργασιακή τους προσπάθεια αλλά και μια ακόμη συμπεριφορά που θεωρείται σημαντική για έναν οργανισμό: κατά πόσο οι εργαζόμενοι εκφράζουν υπεύθυνα τις ανησυχίες τους, όταν εντοπίζουν ηθικά ζητήματα ή προτείνουν τρόπους διατήρησης υψηλών επαγγελματικών προτύπων. Για να διαπιστώσουν αν τα αποτελέσματα ήταν σταθερά, οι επιστήμονες επανέλαβαν τη μελέτη σε δύο ακόμη ομάδες εργαζομένων, μία στην Κίνα και μία στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Και στις τρεις ομάδες διαπιστώθηκε ότι οι γονείς ήταν πιο πιθανό από τους εργαζομένους χωρίς παιδιά να θεωρούν πως η δουλειά τους αποτελεί τρόπο να δίνουν το σωστό παράδειγμα στην οικογένειά τους. Στην πρώτη μελέτη η σχέση αυτή ήταν πιο έντονη στις γυναίκες. Παράλληλα, όσοι απέδιδαν μεγαλύτερη σημασία στη δουλειά τους ως μέσο μετάδοσης αξιών αξιολογήθηκαν από τους προϊσταμένους τους ως εργαζόμενοι που καταβάλλουν μεγαλύτερη προσπάθεια και συμβάλλουν πιο ενεργά στη διατήρηση ενός ηθικού και υπεύθυνου εργασιακού περιβάλλοντος. Ένας συμμετέχων περιέγραψε χαρακτηριστικά αυτή τη νοοτροπία λέγοντας ότι θέλει να δείξει στα παιδιά του πως «η σκληρή δουλειά στο τέλος ανταμείβεται».

Δεν εξηγείται μόνο από την εμπειρία της γονεϊκότητας

Οι ερευνητές εξέτασαν αν τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να εξηγηθούν από άλλους παράγοντες που έχουν προταθεί στο παρελθόν. Για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι η γονεϊκότητα μπορεί να βοηθήσει κάποιους ανθρώπους να οργανώνουν καλύτερα τον χρόνο τους, να αναπτύσσουν δεξιότητες διαχείρισης ή να αποκτούν μεγαλύτερη συναισθηματική ωριμότητα. Ωστόσο, ακόμη και όταν συνυπολογίστηκαν αυτές οι πιθανές εξηγήσεις, η σύνδεση ανάμεσα στη νέα σημασία που αποκτούσε η εργασία και στη θετική επαγγελματική συμπεριφορά παρέμενε ισχυρή. Αυτό δείχνει ότι η αντίληψη της δουλειάς ως μέσου μετάδοσης αξιών στα νέα μέλη της οικογένειας ίσως είναι ένας ξεχωριστός μηχανισμός που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται οι γονείς.

Τι δεν μπορεί να αποδείξει η έρευνα

Παρότι τα ευρήματα είναι ενδιαφέροντα, οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι υπάρχουν περιορισμοί. Επειδή πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, δεν μπορεί να αποδείξει ότι η γονεϊκότητα προκαλεί άμεσα αυτές τις αλλαγές στην επαγγελματική συμπεριφορά. Αναδεικνύει, όμως ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ των δύο. Επιπλέον, στο βασικό δείγμα συμμετείχαν πολύ περισσότερες μητέρες από πατέρες, ενώ οι άνδρες χωρίς παιδιά ήταν σχετικά λίγοι. Γι’ αυτό χρειάζονται περισσότερες μελέτες με πιο ισορροπημένη εκπροσώπηση διαφορετικών ομάδων. Αν και τα ευρήματα αμφισβητούν την παραδοσιακή εικόνα της λεγόμενης «ποινής της μητρότητας», δεν αποδεικνύουν ότι οι μητέρες απολαμβάνουν και αντίστοιχα επαγγελματικά οφέλη. Υποδηλώνουν όμως ότι η γονεϊκότητα μπορεί να αποτελεί πηγή κινήτρων και θετικών συμπεριφορών στον χώρο εργασίας, κάτι που ίσως αξίζει να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη στο μέλλον.