Πώς είναι να ζεις με παθολογικό άγχος - Μια Κυριακή που ήθελα να κάνω τα πάντα και δεν έκανα τίποτα

Να σου πω τι ήθελα να κάνω την περασμένη Κυριακή; Να πάω για φαγητό με φίλους στις δύο. Λογικά να κάτσω δύο δυόμισι ώρες και να γυρίσω για να τελειώσω ένα κείμενο για την Τέιλορ Σουίφτ που θα μου έπαιρνε ένα δίωρο. Κατά τις εξίμισι να πάω για γυμναστική στο ΚΠΙΣΝ, να γυρίσω, να κάνω μπάνιο και να αράξω και αν έχω όρεξη να δω το Παναθηναϊκός - Ατρόμητος στις εννιάμισι. 

Και να σου πω τι έκανα; Τίποτα. Ούτε απόλαυσα το φαγητό, ούτε κείμενο έγραψα, ούτε προπόνηση πήγα, ούτε Παναθηναϊκό είδα. Γιατί; Γιατί από το πρώτο λεπτό που κάθισα στο τραπέζι, ήθελα να φύγω. Ήμουν σε μια διαρκή υπερένταση. Ήξερα ότι κάτι δεν πήγαινε καλά και το ερμήνευα σαν άγχος να προλάβω όλα αυτά που ήθελα να κάνω. Χρόνος υπήρχε, αλλά το άγχος… άγχος. Καθόμουν με τη ζακέτα στα χέρια, η ώρα δεν περνούσε με τίποτα. Μετά άρχισα να κάνω σενάρια… «Κι αν δεν προλάβω; Πότε θα παραδώσω το κείμενο; Την προπόνηση, πότε θα την αναπληρώσω;» Τελικά γύρισα σπίτι κατά τις τέσσερις, κουλουριάστηκα στον καναπέ μήπως μου περάσει το άγχος, πήγε εννιά η ώρα και μετά πήγα για ύπνο. Θα μπορούσα να είχα απολαύσει το φαγητό και να μην κάνω τίποτα άλλο. Θα μπορούσα να έχω γράψει το κείμενο και μετά να αράξω. Να αφήσω το κείμενο και να πάω με την ησυχία μου για προπόνηση. Και τελικά δεν έκανα τίποτα.

Την επόμενη μέρα πήγα στη δουλειά και μου είχε περάσει το άγχος, έκανα όση δουλειά κάνω καθημερινά και τελείωσα το κείμενο της Τέιλορ Σουίφτ. Ήμουν σε τόσο καλή διάθεση και τόσο παραγωγικό, που το βράδυ έγραψα και το πρώτο draft αυτού του κειμένου στο τηλέφωνο, ώστε να μην ξεχάσω τις λεπτομέρειες που θεωρώ απαραίτητες για να καταλάβεις τι σημαίνει παθολογικό άγχος.

Τι είναι το παθολογικό άγχος

Το παθολογικό άγχος εμφανίζεται χωρίς πραγματικό λόγο ή σε υπερβολικό βαθμό. Το άτομο βιώνει έντονη ανησυχία, φόβο ή ένταση, που διαρκεί πολύ, δεν μπορεί να ελεγχθεί και συνοδεύεται από σωματικά συμπτώματα όπως: ταχυκαρδία, δύσπνοια, εφίδρωση, ζάλη ή τάση λιποθυμίας, μυϊκή ένταση ή τρόμο, γαστρεντερικά προβλήματα, αίσθημα επικείμενης «καταστροφής»

Πώς εκδηλώνεται το άγχος

Το άγχος εμφανίζεται με αυτό που εγώ αποκαλώ «μικρά κύματα». Αισθάνεσαι μια ήπια δυσφορία, έχεις μια ελαφριά υπερένταση και έχεις μία φωνούλα μέσα σου που σου λέει: «Γιατί ξέχασες να στείλεις αυτό το email;» «Είσαι χάλια!» «Δεν σου αξίζει τίποτα». Όχι έτσι συνεχόμενα, αλλά σταθερά και έντονα. Κάθε τέτοια σκέψη είναι και μία σουβλιά. Άλλοι το λένε «καρκίνο της ψυχής»: σε κατατρώει χωρίς να το καταλαβαίνεις. Αντί να ηρεμήσεις και να κάνεις δουλειά, αναρωτιέσαι συνεχώς γιατί δεν μπορείς να κάνεις δουλειά… Ένας φαύλος κύκλος. Η δουλειά σου είναι χάλια γιατί η φωνούλα μέσα σου δεν σταματάει να σου λέει ό,τι ο τάδε είναι καλύτερος. Και μετά γίνεσαι ακόμα πιο χάλια γιατί η δουλειά σου είναι όντως χάλια.

Τα κύματα έρχονται το ένα μετά το άλλο. Συνήθως είναι μικρά και περνάνε. Δεν έγινε κάτι, χάνεις ένα μισάωρο από τη ζωή σου και το ξεχνάς. Μετά από μερικές μέρες έρχεται ένα λίγο μεγαλύτερο κύμα και είσαι off μία ωρίτσα. Μετά ένα απόγευμα. Και μετά κάπως τα μικρότερα κύματα συντονίζονται και σε πιάνει ένα μεγαλύτερο κύμα. Αυτό κρατάει περισσότερο και έχει μεγαλύτερη ένταση. Τότε χάνεις ολόκληρες μέρες. Κάποιες από αυτές είναι σαν την Κυριακή που σου περιέγραψα. Τελικά, αν τα αθροίσεις μέσα στα χρόνια, έχεις χάσει άπειρο χρόνο, άπειρα πράγματα που θα μπορούσες να έχεις κάνει.

Πόσο φοβερό είναι αυτό; Ναι η αλήθεια είναι ότι δεν έχεις κανονικό καρκίνο και δεν κινδυνεύει η ζωή σου. Δεν έχεις διαβήτη. Δεν έχεις κάποιο αυτοάνοσο που δεν περνάει. Δεν έχεις κάποια ασθένεια που θα σε καθηλώσει σε καροτσάκι. Σκέφτομαι όμως πόσες λάθος αποφάσεις ζωής πήρα, γιατί απλά ένιωθα αφόρητη πίεση. Θυμάμαι ότι δεν πήρα ένα αεροπλάνο για να πάω σε μια συνέντευξη για υποτροφία στο εξωτερικό. Πόσες δουλειές έχασα, γιατί πήγα σε συνεντεύξεις με το στρες ζωγραφισμένο στο πρόσωπό μου. Σε πόσες εξετάσεις τα θαλάσσωσα, γιατί ήμουν σε ένα παρατεταμένο επεισόδιο άγχους και δεν μπορούσα να σκεφτώ καθαρά. Πόσες σχέσεις ζωής χάλασα γιατί όταν έκαναν ένα λάθος και με στρέσαραν αντέδρασα υπερβολικά. Πόσους φίλους έχασα, γιατί δεν ήμουν απλά cool.

Η φαρμακευτική αντιμετώπιση

Μα καλά δεν υπάρχουν φάρμακα; Υπάρχουν. Αλλά είναι για τη διαχείριση των συμπτωμάτων και δεν αντιμετωπίζουν την αιτία του προβλήματος. Θα παίρνεις και θα μειώνονται τα κύματα, θα έρχονται πιο αραιά, τα μεγάλα θα εμφανίζονται πιο αραιά – αλλά θα εμφανίζονται. Θα χάνεις μέρες, θα χάνεις ευκαιρίες, θα χάνεις φίλους χωρίς να το καταλαβαίνεις. Χωρίς να δίνεις σημασία. Ένα από τα προβλήματα αυτής της πάθησης είναι ότι όταν σου περνάει το άγχος, αισθάνεσαι διαφορετικά. Αισθάνεσαι άλλος άνθρωπος, ευχάριστα όπως κάθε άνθρωπος. Και τα ξεχνάς όλα. Δεν μπορείς πλέον καν να περιγράψεις την κατάσταση. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και σε μένα, γιατί δεν θυμάμαι τι ακριβώς έλεγε η φωνούλα την τελευταία φορά.

Για λίγο. Γιατί θα ξεκινήσουν ξανά τα κυματάκια. Και κάποια στιγμή θα εμφανιστεί το επόμενο, μεγάλο κύμα.