Τα φάρμακα τύπου Ozempic επηρεάζουν και την όσφρηση – Τι έδειξε νέα μελέτη

Τα φάρμακα τύπου GLP-1 (Ozempic, Wegovy, Zepbound) έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια τον τρόπο αντιμετώπισης της παχυσαρκία και του διαβήτη τύπου 2. Εκατομμύρια άνθρωποι τα χρησιμοποιούν σήμερα παγκοσμίως, καθώς μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο του σακχάρου, στη μείωση του σωματικού βάρους αλλά και στην προστασία της καρδιάς και των νεφρών. Ωστόσο, όσο αυξάνεται η χρήση τους, οι επιστήμονες παρακολουθούν στενότερα και πιθανές ανεπιθύμητες επιδράσεις που μπορεί να μην είχαν αναδειχθεί αρχικά.

Μια νέα μεγάλη μελέτη φέρνει τώρα στο προσκήνιο ένα λιγότερο γνωστό πιθανό ζήτημα: την επίδραση αυτών των φαρμάκων στην όσφρηση και τη γεύση. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι άνθρωποι που λάμβαναν ανάλογα GLP-1 (GLP-1 receptor agonists) εμφάνιζαν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν διαταραχές στην αντίληψη των μυρωδιών και των γεύσεων σε σχέση με άτομα που λάμβαναν άλλες θεραπείες για τον διαβήτη.

Οι αλλαγές στην όσφρηση και στη γεύση μπορεί να φαίνονται δευτερεύουσες, όμως δεν επηρεάζουν μόνο την απόλαυση του φαγητού. Μπορούν να αλλάξουν τις διατροφικές συνήθειες, την όρεξη, ακόμη και την ποιότητα ζωής ενός ανθρώπου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τέτοιες μεταβολές έχουν επίσης συνδεθεί με νευρολογικές ή αγγειακές αλλαγές στον οργανισμό.

Για να εξετάσουν το ενδεχόμενο συσχέτισης, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια από τις μεγαλύτερες βάσεις ηλεκτρονικών ιατρικών δεδομένων παγκοσμίως. Ανέλυσαν πληροφορίες από περισσότερους από 170 οργανισμούς υγείας και συνέκριναν δύο πολύ μεγάλες ομάδες ανθρώπων με διαβήτη τύπου 2.

Στη μία ομάδα περιλαμβάνονταν ασθενείς που λάμβαναν φάρμακα GLP-1, ενώ στην άλλη άτομα που έπαιρναν διαφορετικές θεραπείες για τον διαβήτη. Οι επιστήμονες φρόντισαν οι δύο ομάδες να μοιάζουν όσο το δυνατόν περισσότερο σε χαρακτηριστικά όπως ηλικία, φύλο, άλλες παθήσεις και παράγοντες του τρόπου ζωής, ώστε η σύγκριση να είναι πιο αξιόπιστη.

Πώς έγινε η μελέτη σε σχεδόν 900.000 ασθενείς 

Μετά την αντιστοίχιση, κάθε ομάδα περιλάμβανε περισσότερους από 438.000 ανθρώπους. Οι ερευνητές παρακολούθησαν τι συνέβη σε διάστημα έως δύο ετών μετά την έναρξη της θεραπείας.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι χρησιμοποιούσαν GLP-1 εμφάνιζαν αυξημένη πιθανότητα να παρουσιάσουν διαταραχές όσφρησης ή γεύσης. Συνολικά, ο κίνδυνος ήταν περίπου 48% υψηλότερος σε σύγκριση με όσους λάμβαναν άλλες θεραπείες.

Όταν οι επιστήμονες εξέτασαν χωριστά τις δύο αισθήσεις, διαπίστωσαν ότι η συσχέτιση ήταν ισχυρότερη για την όσφρηση. Η πιθανότητα εμφάνισης προβλημάτων στην αναγνώριση οσμών αυξανόταν κατά περίπου 81%, ενώ οι αλλαγές στη γεύση κατά περίπου 52%.

Με την πρώτη ματιά, αυτά τα ποσοστά φαίνονται εντυπωσιακά. Όμως οι ίδιοι οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: ο συνολικός αριθμός ανθρώπων που εμφάνισε τέτοια προβλήματα παρέμεινε μικρός.

H διαφορά στις δύο ομάδες

Για παράδειγμα, διαταραχές όσφρησης ή γεύσης καταγράφηκαν περίπου στο 0,37% των χρηστών GLP-1, έναντι περίπου 0,22% στην ομάδα ελέγχου. Με άλλα λόγια, παρότι η σχετική αύξηση του κινδύνου φαίνεται σημαντική, η πραγματική διαφορά στον αριθμό των περιστατικών ήταν αρκετά μικρή.

Οι επιστήμονες προσπαθούν τώρα να καταλάβουν γιατί μπορεί να συμβαίνει αυτό. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι οι υποδοχείς GLP-1 δεν υπάρχουν μόνο στο πεπτικό σύστημα αλλά και σε περιοχές του νευρικού συστήματος που σχετίζονται με την αντίληψη των γεύσεων και των μυρωδιών.

Ορισμένες εργαστηριακές έρευνες είχαν μάλιστα προτείνει το ακριβώς αντίθετο: ότι τα συγκεκριμένα φάρμακα ίσως προστατεύουν τα νευρικά κύτταρα που σχετίζονται με την όσφρηση. Η νέα μελέτη έρχεται να περιπλέξει την εικόνα και δείχνει ότι αυτό που παρατηρείται σε πειραματικά μοντέλα δεν μεταφέρεται πάντα με τον ίδιο τρόπο στους ανθρώπους.

Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο οι αλλαγές στη γεύση να συνδέονται με τον τρόπο που αυτά τα φάρμακα επηρεάζουν την όρεξη. Αρκετοί χρήστες αναφέρουν ότι τροφές που παλιότερα θεωρούσαν ιδιαίτερα ελκυστικές – κυρίως γλυκά ή πολύ λιπαρά τρόφιμα – τους φαίνονται λιγότερο επιθυμητές κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Γιατί οι ειδικοί δεν συστήνουν διακοπή της θεραπείας 

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα ευρήματα δεν αποτελούν λόγο ώστε οι ασθενείς να διακόπτουν μόνοι τους τη θεραπεία. Τα οφέλη των GLP-1 στην απώλεια βάρους, στον έλεγχο του σακχάρου και στην καρδιαγγειακή υγεία παραμένουν σημαντικά και καλά τεκμηριωμένα.

Το μήνυμα της μελέτης είναι διαφορετικό: γιατροί και ασθενείς χρειάζεται απλώς να γνωρίζουν ότι τέτοιες αλλαγές μπορεί να εμφανιστούν. Αν κάποιος παρατηρήσει ξαφνικά ότι οι γεύσεις φαίνονται διαφορετικές ή ότι δυσκολεύεται να αναγνωρίσει μυρωδιές, καλό είναι να το αναφέρει στον γιατρό του αντί να υποθέσει ότι πρόκειται για κάτι ασήμαντο.