Τι θα συμβεί εάν οι ΗΠΑ επιτεθούν στο Ιράν - 7 ερωτήσεις και απαντήσεις

Με το δάχτυλο στη σκανδάλη φαίνεται πως είναι οι ΗΠΑ για μια ενδεχόμενη επίθεση κατά του Ιράν καθώς τα πνεύματα είναι ήδη τεταμένα με τον Ντόναλντ Τραμπ να έχει απαιτήσεις από την Τεχεράνη.

Ήδη η εμφάνιση του πολεμικού πλοίου Abraham Lincoln στον Αραβικό Κόλπο έχει προκαλέσει ερωτηματικά σχετικά με τις πιθανές κινήσεις των Αμερικανών ωστόσο αν και οι στόχοι είναι λίγο πολύ προβλέψιμοι, το αποτέλεσμα μιας ενδεχόμενης επίθεσης δεν είναι.

Σε περίπτωση που η Τεχεράνη δεν ανταποκριθεί στις αξιώσεις των Αμερικανών και Ευρωπαίων αξιωματούχων υπάρχει φόβος για κλιμάκωση της κατάστασης στη Μέση Ανατολή και το μέλλον του Ισλαμικού καθεστώτος ενδέχεται να είναι θολό.

1. Μπορεί να γίνει η μετάβαση στη δημοκρατία;

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει πως σε περίπτωση που επέμβει στο Ιράν αυτό θα πρέπει να γίνει άμεσα και με ακρίβεια. Ήδη, οι αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ διεξάγουν περιορισμένες, ακριβείς επιδρομές με στόχο στρατιωτικές βάσεις του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και της μονάδας Μπασίτζ (Basij) - μιας παραστρατιωτικής οργάνωσης υπό τον έλεγχο του IRGC, σε χώρους αποθήκευσης βαλλιστικών πυραύλων αλλά και εκτόξευσης, αλλά και στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Το αισιόδοξο σενάριο είναι ότι σε περίπτωση που αυτό στεφθεί με επιτυχία, το αποδυναμωμένο Ισλαμικό καθεστώς θα ανατραπεί και στη συνέχεια η χώρα θα περάσει ξανά στη δημοκρατία.

Όμως, σύμφωνα με τη σύγχρονη ιστορία, η δυτική στρατιωτική επέμβαση τόσο στο Ιράκ όσο και στη Λιβύη δεν έφερε καμία ομαλή μετάβαση στη δημοκρατία. Αν και τερμάτισε τις βάναυσες δικτατορίες και στις δύο περιπτώσεις στον αντίποδα προκάλεσε χρόνια χάους και αιματοχυσίας λόγω εμφυλίων.

Σημειώνεται δε ότι, η Συρία, η οποία διεξήγαγε τη δική της επανάσταση, ανατρέποντας τον πρόεδρο Μπασάρ αλ-Άσαντ χωρίς δυτική στρατιωτική υποστήριξη το 2024, μέχρι στιγμής τα έχει πάει καλύτερα.

2. Μπορεί το Ισλαμικό καθεστώς να επιβιώσει;

Όπως και στη Βενεζουέλα έτσι και στο Ιράν, σε περίπτωση που οι ΗΠΑ δράσουν στοχευμένα, το καθεστώς μπορεί να παραμείνει στην εξουσία, με μετριοπαθείς πολιτικούς στην κεφαλή.

Με παράδειγμα το «Μοντέλο της Βενεζουέλας» αυτό σημαίνει ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα επιβίωνε, κάτι που δεν θα ικανοποιήσει μεγάλο αριθμό Ιρανών πολιτών, αλλά θα αναγκαζόταν να περιορίσει την υποστήριξή της προς τις τρομοκρατικές ομάδες που υποστηρίζει σε όλη τη Μέση Ανατολή. Παράλληλα θα πρέπει να σταματήσει ή να περιορίσει τα εγχώρια πυρηνικά και βαλλιστικά πυραυλικά προγράμματά της, καθώς και να χαλαρώσει την καταστολή των διαμαρτυριών.

Ωστόσο κάτι τέτοιο και πάλι μοιάζει απίθανο να συμβεί. Η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας παρέμεινε ανυπότακτη και αντιστέκεται στην αλλαγή εδώ και 47 χρόνια. Μια αλλαγή της πολιτικής της πορείας δεν φαίνεται ως ένα σενάριο που θα μπορούσε να υποστηρίξει.

3. Μπορεί ο στρατός να αναλάβει την εξουσία;

Πρόκειται για ένα από τα σενάρια που οι περισσότεροι θεωρούν πως είναι το πιο βάσιμο. Αν και το θεοκρατικό καθεστώς που κυβερνά τη χώρα είναι αντιδημοφιλές σε μια μερίδα των πολιτών και κάθε διαδοχικό κύμα διαμαρτυριών με την πάροδο των ετών το αποδυναμώνει περαιτέρω, παραμένει ένα τεράστιο και διάχυτο βαθύ κράτος ασφαλείας με έννομο συμφέρον στο status quo.

Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους οι διαμαρτυρίες δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να ανατρέψουν το καθεστώς είναι επειδή δεν έχουν υπάρξει σημαντικές αποστασίες προς το μέρος τους, ενώ όσοι έχουν τον έλεγχο είναι έτοιμοι να χρησιμοποιήσουν απεριόριστη βία και βαρβαρότητα για να παραμείνουν στην εξουσία.

Μέσα στη σύγχυση που επικρατεί μετά από τυχόν αμερικανικές επιθέσεις, είναι πιθανό το Ιράν να καταλήξει να κυβερνάται από μια ισχυρή, στρατιωτική κυβέρνηση που αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από στελέχη του IRGC.

4. Το Ιράν μπορεί να χτυπήσει ΗΠΑ και γειτονικά κράτη;

Το Ιράν έχει δεσμευτεί να ανταποδώσει οποιαδήποτε επίθεση των ΗΠΑ, λέγοντας ότι «είναι έτοιμο να απαντήσει με κάθε τρόπο» .

Σαφώς δεν μπορεί να συγκριθεί με τη δύναμη του Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, αλλά θα μπορούσε να επιτεθεί με το οπλοστάσιό του από βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πολλά από τα οποία είναι κρυμμένα σε σπηλιές, υπόγεια ή σε απομακρυσμένες βουνοπλαγιές.

Υπάρχουν αμερικανικές βάσεις και εγκαταστάσεις διάσπαρτες κατά μήκος της αραβικής πλευράς του Κόλπου, κυρίως στο Μπαχρέιν και το Κατάρ, αλλά το Ιράν θα μπορούσε, εάν το επιθυμούσε, να στοχεύσει ορισμένες από τις κρίσιμες υποδομές οποιουδήποτε γειτονικού κράτους που θεωρούσε συνένοχο σε μια αμερικανική επίθεση, όπως η Ιορδανία.

Η καταστροφική επίθεση με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στις πετροχημικές εγκαταστάσεις της Saudi Aramco το 2019, η οποία αποδόθηκε σε μια υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση στο Ιράκ, έδειξε στους Σαουδάραβες πόσο ευάλωτοι ήταν σε ιρανικούς πυραύλους.

Οι αραβικές χώρες του Κόλπου που γειτνιάζουν με το Ιράν, όλες σύμμαχοι των ΗΠΑ, είναι εύλογα ανήσυχες τη δεδομένη στιγμή σε οποιαδήποτε στρατιωτική δράση των ΗΠΑ η οποία μπορεί να τους αποφέρει σοβαρά πλήγματα.

5. Το Ιράν μπορεί να ναρκοθετήσει τον Κόλπο;

Πρόκειται για μια από τις σοβαρότερες απειλές για την παγκόσμια ναυτιλία και τον εφοδιασμό με πετρέλαιο, από τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ του 1980-88. Την εποχή εκείνη, το Ιράν ναρκοθέτησε τις ναυτιλιακές οδούς και τα ναρκαλιευτικά του Βασιλικού Ναυτικού της Αγγλίας βοήθησαν στον καθαρισμό τους.

Το στενό Στενό του Ορμούζ μεταξύ Ιράν και Ομάν αποτελεί κρίσιμο σημείο συμφόρησης. Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και περίπου το 20-25% του πετρελαίου και των παραπροϊόντων του διέρχονται από αυτό το στενό κάθε χρόνο.

Το Ιράν έχει πραγματοποιήσει ασκήσεις ταχείας ανάπτυξης θαλάσσιων ναρκών. Εάν το έκανε αυτό, τότε αναπόφευκτα θα επηρέαζε το παγκόσμιο εμπόριο και τις τιμές του πετρελαίου.

6. Τι θα γίνει αν το Ιράν χτυπήσει τα αμερικανικά πλοία;

Μιλώντας στο BBC, ένας λοχαγός του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ σε πολεμικό πλοίο στον Κόλπο ανέφερε ότι αυτή είναι μια από τις απειλές για την οποία ανησυχεί περισσότερο.

Σε αυτή την περίπτωση, το Ιράν θα μπορούσε να εξαπολύσει μαζική επίθεση με drones υψηλής εκρηκτικότητας και γρήγορες τορπιλάκατους σε έναν ή περισσότερους στόχους, που ακόμη και οι άμυνες του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ δεν είναι σε θέση να τα εξαλείψουν ταυτόχρονα.

Το Ναυτικό του IRGC έχει αντικαταστήσει εδώ και καιρό το συμβατικό Ιρανικό Ναυτικό στον Κόλπο, ορισμένοι από τους διοικητές του οποίου εκπαιδεύτηκαν ακόμη και στο Ντάρτμουθ κατά την εποχή του Σάχη.

Τα ναυτικά πληρώματα του Ιράν έχουν επικεντρώσει μεγάλο μέρος της εκπαίδευσής τους σε αντισυμβατικό ή «ασύμμετρο» πόλεμο, αναζητώντας τρόπους για να ξεπεράσουν ή να παρακάμψουν τα τεχνικά πλεονεκτήματα που απολαμβάνει ο κύριος αντίπαλός τους, ο Πέμπτος Στόλος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.

Η βύθιση ενός αμερικανικού πολεμικού πλοίου, συνοδευόμενη από την πιθανή σύλληψη επιζώντων μεταξύ του πληρώματός του, θα αποτελούσε μια τεράστια ταπείνωση για τις ΗΠΑ.

Ενώ αυτό το σενάριο θεωρείται απίθανο, το αντιτορπιλικό USS Cole, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, βυθίστηκε ύστερα από επίθεση αυτοκτονίας της Αλ Κάιντα στο λιμάνι του Άντεν το 2000, σκοτώνοντας 17 Αμερικανούς ναύτες. Πριν από αυτό, το 1987, ένας Ιρακινός πιλότος εκτόξευσε κατά λάθος δύο πυραύλους Exocet σε ένα αμερικανικό πολεμικό πλοίο, το USS Stark, σκοτώνοντας 37 ναύτες.

7. Αν καταρρεύσει το καθεστώς θα επικρατήσει χάος;

Πρόκειται για τον μεγαλύτερο κίνδυνο που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή το Ιράν και εκτός από τους πολίτες του, είναι μια ανησυχία που απασχολεί τους βασικούς γείτονες της χώρας όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία.

Εκτός από την πιθανότητα ενός εμφυλίου πολέμου, όπως αυτόν που βιώνουν η Συρία, η Υεμένη και η Λιβύη, υπάρχει επίσης ο κίνδυνος, μέσα στο χάος και τη σύγχυση, οι εθνοτικές εντάσεις να μετατραπούν σε ένοπλη σύγκρουση, καθώς οι Κούρδοι, οι Βαλούχοι και άλλες μειονότητες προσπαθούν να προστατεύσουν τον λαό τους εν μέσω κενού εξουσίας.

Μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής σίγουρα θα χαιρόταν να δει την Ισλαμική Δημοκρατία να καταρρέει, πολλώ μάλλον το Ισραήλ το οποίο έχει ήδη καταφέρει βαριά πλήγματα στο Ιράν αλλά και τους συμμάχους του σε όλη την περιοχή.

Αλλά κανείς δεν θέλει να δει το μεγαλύτερο έθνος της Μέσης Ανατολής σε πληθυσμό, περίπου 93 εκατομμύρια, να βυθίζεται στο χάος, πυροδοτώντας μια νέα ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος τώρα είναι ότι ο Πρόεδρος Τραμπ, έχοντας συγκεντρώσει αυτή την ισχυρή δύναμη κοντά στα σύνορα του Ιράν, θα αποφασίσει ότι πρέπει να δράσει ή θα χάσει το κύρος του, και ένας πόλεμος θα ξεκινήσει χωρίς σαφή τελική κατάληξη και με απρόβλεπτες και δυνητικά καταστροφικές συνέπειες.