Βεντέτα στα Βορίζια: Εβδομήντα χρόνια μετά, ο κύκλος του αίματος ξανάνοιξε
Ήταν 27 Αυγούστου του 1955, όταν η μέρα γιορτής του Αγίου Φανουρίου μετατράπηκε σε σφαγή.
Η σημερινή αιματηρή επίθεση στα Βορίζια, που συγκλονίζει ξανά την Κρήτη και ολόκληρη τη χώρα, ξυπνά μνήμες από μια άλλη μαύρη σελίδα της ιστορίας του χωριού. Εβδομήντα χρόνια πριν, τον Αύγουστο του 1955, στους πρόποδες του Ψηλορείτη, το ίδιο χωριό είχε γίνει θέατρο μιας από τις πιο πολύνεκρες βεντέτες της ελληνικής ιστορίας.
Ήταν 27 Αυγούστου, ημέρα της γιορτής του Αγίου Φανουρίου. Το κρασί και η τσικουδιά έρρεαν άφθονα, οι λύρες αντηχούσαν και οι μαντινάδες έδιναν ρυθμό στη γιορτή. Μέσα σε λίγες μόνο ώρες, το γλέντι μετατράπηκε σε σφαγή: έξι νεκροί, δεκατέσσερις τραυματίες, κάποιοι εκ των οποίων έμειναν ανάπηροι για μια ζωή.
Η αφορμή για την έναρξη της βεντέτας
Όλα ξεκίνησαν έξω από το καφενείο του χωριού. Ο 31χρονος Μανούσος Β., μέσα στο μεθύσι και την έξαψη της στιγμής, πλησίασε τον 38χρονο δασοφύλακα Γιάννη Φρ. και, με ένα μεγάλο μαχαίρι, τον χτύπησε θανάσιμα. Κανείς δεν πρόλαβε να αντιδράσει. Ο λόγος; Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, ο δασοφύλακας τον είχε «πιάσει» να κόβει παράνομα ξύλα και ο δράστης θέλησε να τον προλάβει πριν καταθέσει εις βάρος του.
Η δολοφονία στάθηκε η σπίθα. Μέσα σε λίγα λεπτά, ο κύκλος του αίματος άνοιξε. Από το μπαλκόνι του σπιτιού του, ο 18χρονος Μανούσος Β. –πρώτος εξάδελφος του φονιά– πέφτει νεκρός από σφαίρα στην κοιλιά. Ο δράστης, Ζαχαρίας Χ., ήταν ανιψιός της γυναίκας του δασοφύλακα.
Ακολουθεί νέα δολοφονία: ο 54χρονος κτηνοτρόφος Γιάννης Β. εκτελεί με πολυβόλο τον Μιχάλη Λ., συγγενή της οικογένειας του δασοφύλακα. Και τότε έρχεται το αποκορύφωμα της φρίκης. Ο 29χρονος Θεοχάρης Λ., θρηνώντας τον δικό του άνθρωπο, αρπάζει μια χειροβομβίδα, ανεβαίνει στην ταράτσα του σπιτιού όπου πενθούσαν τον νεκρό και τη ρίχνει μέσα στο πλήθος.
Η έκρηξη τινάζει στον αέρα τρεις ακόμη ανθρώπους, τραυματίζει δεκατέσσερις, διαμελίζει σώματα, καταστρέφει ζωές. Το χωριό πνίγεται στο αίμα. Η Κρήτη θρηνεί. Οι εφημερίδες της εποχής γράφουν για «το μεγαλύτερο μακελειό του αιώνα».
Η Χωροφυλακή φτάνει άμεσα, υπό τον φόβο νέου κύκλου εκδίκησης. Η δίκη μεταφέρεται στην Αθήνα, με την αίθουσα γεμάτη από συγγενείς και περίεργους. Ο φονιάς του δασοφύλακα επικαλείται το μεθύσι· ο δράστης της χειροβομβίδας καταδικάζεται σε 25 χρόνια κάθειρξης, εκ των οποίων εκτίει 15.
Η βεντέτα των Βοριζίων μένει στην ιστορία ως η πιο πολύνεκρη στην Κρήτη. Ένα χωριό στιγματισμένο για δεκαετίες, που χρειάστηκε γενιές ολόκληρες για να συμφιλιωθεί με το παρελθόν του. Από τότε, οι κάτοικοι αποφάσισαν να τιμούν τον Άγιο Φανούριο χωρίς μπαλωθιές, χωρίς μουσικές, χωρίς ρακή — μόνο με προσευχή και μνήμη.
«Η Ιστορία επαναλαμβάνεται»
Κι όμως, σχεδόν 70 χρόνια μετά, το αίμα ξανακυλά στα ίδια σοκάκια. Το μεσημέρι του Σαββάτου, 1η Νοεμβρίου, τα Βορίζια έγιναν ξανά τόπος θρήνου. Νεκροί, τραυματίες, σκηνές πανικού, και μια τοπική κοινωνία που ξυπνά απότομα από τη λήθη.
Η Κρήτη κουβαλά βαριά την έννοια της τιμής — και μαζί της, την κατάρα της βεντέτας. Όταν το «λόγω τιμής» ξεπερνά τον νόμο, και η εκδίκηση βαφτίζεται δικαιοσύνη, η ιστορία μοιάζει να επιστρέφει στον ίδιο εφιάλτη.
Στα Βορίζια του 1955, μια μαχαιριά άναψε τη φωτιά. Σήμερα, επτά δεκαετίες μετά, οι σκιές εκείνης της μαύρης νύχτας μοιάζουν να πλανώνται ξανά πάνω από το χωριό. Και το ερώτημα επιστρέφει επίκαιρο, πιο ανατριχιαστικά από ποτέ:\
Μπορεί ποτέ η Κρήτη να ξεφύγει από τα δεσμά της βεντέτας;
Με πληροφορίες από: Μηχανή του Χρόνου και απόσπασμα από το βιβλίο «100 εγκλήματα στην Ελλάδα»
