«Βράζει» ξανά η Μέση Ανατολή: Ανταλλαγή πυρών στο Ορμούζ, απειλές Τραμπ και νέα σύγκρουση στον ΟΗΕ

Σε νέα επικίνδυνη φάση εισέρχεται η ένταση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, μετά την ανταλλαγή πυρών στα Στενά του Ορμούζ, τα αμερικανικά αντίποινα σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και τη σφοδρή διπλωματική αντιπαράθεση στον ΟΗΕ για το μέλλον της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι η κατάπαυση του πυρός παραμένει τυπικά σε ισχύ, οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά σε οριακό σημείο.

Η CENTCOM ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις αναχαίτισαν «απρόκλητες» ιρανικές επιθέσεις εναντίον τριών πυραυλοφόρων αντιτορπιλικών του αμερικανικού ναυτικού, τα οποία διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ προς τον Κόλπο του Ομάν. Σύμφωνα με την αμερικανική εκδοχή, η ιρανική επίθεση έγινε με πυραύλους, drones και μικρά ταχύπλοα, χωρίς να υπάρξουν πλήγματα σε αμερικανικά σκάφη.

Όπως μεταδίδει το Reuters, σε απάντηση, οι ΗΠΑ έπληξαν ιρανικές στρατιωτικές υποδομές που, όπως υποστηρίζουν, χρησιμοποιήθηκαν στις επιθέσεις, ανάμεσά τους θέσεις εκτόξευσης πυραύλων και drones, κέντρα διοίκησης και εγκαταστάσεις επιτήρησης και αναγνώρισης. Η CENTCOM τόνισε ότι «δεν επιδιώκει κλιμάκωση», αλλά παραμένει έτοιμη να προστατεύσει τις αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή.

Νέες απειλές από Τραμπ αλλά... η εκεχειρία είναι σε ισχύ

Ο Ντόναλντ Τραμπ υιοθέτησε αμέσως επιθετικό τόνο. Σε ανάρτησή του στο Truth Social υποστήριξε ότι οι ιρανικές επιθέσεις αποκρούστηκαν «εύκολα» και προειδοποίησε ότι αν η Τεχεράνη δεν υπογράψει συμφωνία «γρήγορα», τα επόμενα αμερικανικά πλήγματα θα είναι «πολύ πιο σκληρά και πολύ πιο βίαια». Παρ’ όλα αυτά, λίγο αργότερα δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι θεωρεί τα επεισόδια «ασήμαντα» σε στρατηγικό επίπεδο και επέμεινε ότι η εκεχειρία δεν έχει καταρρεύσει.

Η σύγκρουση μεταφέρθηκε και στο διπλωματικό πεδίο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με το Μπαχρέιν και με τη στήριξη κρατών του Κόλπου, κατέθεσαν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ σχέδιο απόφασης που απαιτεί από το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυτιλίας, να τερματίσει τη ναρκοθέτηση στο Ορμούζ, να απομακρύνει τις νάρκες και να πάψει να επιβάλλει τέλη διέλευσης. Ο Αμερικανός πρέσβης στον ΟΗΕ Μάικ Γουόλτς παρουσίασε το σχέδιο ως πρωτοβουλία υπέρ της «ελευθερίας της ναυσιπλοΐας για τις οικονομίες ολόκληρου του κόσμου», χαρακτηρίζοντας το στενό «ακρογωνιαίο λίθο της παγκόσμιας σταθερότητας και του εμπορίου».

Η ιρανική πλευρά απέρριψε κατηγορηματικά το αμερικανο-μπαχρεϊνικό σχέδιο. Ο μόνιμος αντιπρόσωπος του Ιράν στον ΟΗΕ, Αμίρ Σαΐντ Ιραβανί, το χαρακτήρισε «βαθιά προβληματικό, μονομερές και πολιτικά υποκινούμενο», υποστηρίζοντας ότι πίσω από το πρόσχημα της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας κρύβεται η προσπάθεια νομιμοποίησης των αμερικανικών ενεργειών κατά του Ιράν στον Περσικό Κόλπο, περιλαμβανομένου του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Σύμφωνα με την Τεχεράνη, η μόνη βιώσιμη λύση είναι ο μόνιμος τερματισμός του πολέμου, η άρση του αποκλεισμού και η πλήρης αποκατάσταση της κανονικής διέλευσης από το Ορμούζ.

Η Ρωσία, από την πλευρά της, έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν αποδέχεται τη λογική του αμερικανικού σχεδίου. Σύμφωνα με το Reuters, η Μόσχα και το Πεκίνο είχαν μπλοκάρει ήδη από τις αρχές Απριλίου παρόμοιο σχέδιο για τα Στενά του Ορμούζ και τώρα θεωρείται εξαιρετικά πιθανό να αντιταχθούν ξανά, κρίνοντας ότι η νέα απόφαση είναι ανισόρροπη και πολιτικά μεροληπτική. Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι το σχέδιο, στην παρούσα μορφή του, κινδυνεύει σοβαρά να προσκρούσει σε βέτο από Ρωσία και Κίνα.

Και στο βάθος ελπίδες για συμφωνία

Παρά την ανταλλαγή πυρών, η Ουάσιγκτον διαμηνύει ότι εξακολουθεί να περιμένει απάντηση από την Τεχεράνη στην πιο πρόσφατη αμερικανική πρόταση για τερματισμό του πολέμου, η οποία διαβιβάζεται μέσω Πακιστάν. Ωστόσο, το Reuters σημειώνει ότι η πρόταση αυτή δεν αγγίζει ακόμη τα πιο δύσκολα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και η οριστική διευθέτηση του καθεστώτος στα Στενά του Ορμούζ. Αυτό σημαίνει ότι, παρότι οι επαφές συνεχίζονται, η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένει μεγάλη.

Η νέα ανάφλεξη καταγράφεται τη στιγμή που το Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί το πιο ευαίσθητο σημείο της παγκόσμιας ενεργειακής αλυσίδας. Κάθε επεισόδιο εκεί δεν επηρεάζει μόνο τις στρατιωτικές ισορροπίες, αλλά και τις αγορές, τις ναυτιλιακές εταιρείες και την παγκόσμια οικονομία. Το γεγονός ότι η εκεχειρία δοκιμάζεται ξανά τόσο νωρίς, ενώ ο ΟΗΕ οδηγείται σε νέα μετωπική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν, Ρωσίας και Κίνας, δείχνει ότι η κρίση απέχει πολύ από μια σταθερή και οριστική εκτόνωση.