Blue Monday: Αλήθεια ή μύθος η «πιο καταθλιπτική ημέρα του χρόνου»- Tips για τη χειμερινή μελαγχολία

Ξημέρωσε σήμερα Δευτέρα 19 Γενάρη η φετινή Blue Monday, που θεωρείται ως «η πιο καταθλιπτική ημέρα όλου του χρόνου». Ή τουλάχιστον έτσι λέει μια θεωρία που αμφισβητείται σοβαρά από τους επιστήμονες, αλλά έχει τροφοδοτήσει έναν όρο ολοένα και πιο δημοφιλή τα τελευταία χρόνια.

Ακολουθώντας άλλες «παγκόσμιες ημέρες» που περισσότερο συνδέονται με καταναλωτικές συνήθειες και τάσεις της αγοράς (Black Friday, Cyber Monday, Singles Day), η Blue Monday έρχεται και αυτή να εδραιωθεί ως μία ημέρα που πολλοί παράγοντες υποτίθεται ότι συνδυάζονται για μας κάνουν να νιώσουμε άσχμημα, κάτι που καλούμαστε να αντιστρέψουμε ...και οι αγορές είναι σίγουρα ένας τρόπος.

Σύμφωνα με το TikTok, ο αριθμός των αναρτήσεων με ετικέτα τον όρο έχει αυξηθεί σε ετήσια βάση σε 68.600 - μια αύξηση 35%, όπως μεταφέρει το BBC.

Πώς ξεκίνησε η Blue Monday

Η Blue Monday συνήθως είναι η τρίτη Δευτέρα του Ιανουαρίου κάθε χρόνο. Προέκυψε ως ιδέα το 2004, όταν η ταξιδιωτική εταιρεία Sky Travel ζήτησε από τον Βρετανό ψυχολόγο Cliff Arnall να επινοήσει μια φόρμουλα που να περιγράφει τη μελαγχολία του Ιανουαρίου. Αυτό βέβαια προοριζόταν για μια διαφήμιση που θα προέτρεπε τους καταναλωτές να κλείσουν νωρίς τις καλοκαιρινές τους διακοπές.

Ο Arnall κατέληξε ότι μια συγκεκριμένη ημέρα του Ιανουαρίου παρουσιάζει τη μεγαλύτερη πιθανότητα να αισθανθούν κατάθλιψη οι άνθρωποι, συνυπολογίζοντας μια σειρά από παράγοντες όπως τη χρονική απόσταση που έχει περάσει από τα Χριστούγεννα, τον καιρό, τον χρόνο της ημέρας, τα μειωμένα επίπεδα κινήτρων. Σύμφωνα με τον Arnall, όλα αυτά έχουν -την συγκεκριμένη ημέρα- την μέγιστη πιο αρνητική επίδραση στην ψυχολογία μας.

Μάλιστα, αποτύπωσε τη θεωρία του και με έναν μαθηματικό τύπο.

[W + (D – d)] X TQ / M x Na

W = Έκθεση σε καιρικές συνθήκες/φως

D - d = Χρέος μείον ικανότητα πληρωμής

T = Χρόνος από τα Χριστούγεννα

Q = Αποτυχημένες προσπάθειες διακοπής (αποφάσεις Πρωτοχρονιάς)

M = Επίπεδα κινήτρων

NA = Ανάγκη να αναλάβεις δράση

Σύμφωνα με το Euronews, ο Cliff Arnall παραδέχτηκε αργότερα ότι η θεωρία αυτή ήταν ψευδοεπιστημονική, προτρέποντας τους Βρετανούς να μην την αποδεχτούν ως έγκυρη επιστημονικά.

Η Blue Monday είναι μύθος, όχι όμως και η κατάθλιψη

H Blue Monday, εκτός από μία ενδιαφέρουσα περιγραφή για την ψυχική μας διάθεση όταν οι γιορτές έχουν μείνει «για τα καλά» πίσω και έχουμε μπει ξανά στη ρουτίνα της καθημερινότητας, έχει μετατραπεί και σε ένα μέσο marketing για εταιρείες που διαφημίζουν προϊόντα και υπηρεσίες, που αν αγοράσουμε θα νιώσουμε καλύτερα.

Όπως όμως σημειώνουν οι ψυχολόγοι, η Blue Monday φαίνεται να υποβαθμίζει την ίδια την κατάθλιψη που βέβαια δεν είναι περιστατικό της μίας ημέρας.

Επίσης, είναι επιστημονικά έγκυρο ότι συγκεκριμένες περίοδοι του χρόνου είναι περισσότερο συνδεδεμένοι με την κατάθλιψη, είναι δηλαδή «μπλε εποχές», όπως τα τέλη του φθινοπώρου και η «καρδιά» του χειμώνα.

Είναι ακόμα σημαντικό να μην ταυτίζεται η κατάθλιψη με την κακή ψυχική διάθεση.

Πολλοί βιώνουν τη λεγόμενη «χειμερινή μελαγχολία», μια βραχυπρόθεσημ πτώση στη διάθεση και στην ενέργεια που συνδέεται με την πιο κρύα και σκοτεινή εποχή.

Το να αισθάνονται οι άνθρωποι λιγότερο χαρούμενοι και πιο νωθροί κατά τη διάρκεια του χειμώνα είναι συνηθισμένο, κυρίως λόγω του μικρότερου διαστήματος της μέρας, των καιρικών συνθηκών, των λιγότερων υπαίθριων δραστηριοτήτων.

Κατά τη διάρκεια αυτής της εποχής, τα συστήματα υγείας αναφέρουν μεγαλύτερο αριθμό ατόμων που πάσχουν από Εποχιακή Συναισθηματική Διαταραχή (ΕΑΣ) - έναν τύπο κατάθλιψης που προκαλείται από εποχιακές αλλαγές.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα συμπτώματα εμφανίζονται στα τέλη του φθινοπώρου και εξασθενούν κατά τη διάρκεια των πιο ηλιόλουστων ημερών της άνοιξης.

Τα άτομα που πάσχουν από ΕΑΣ συχνά βιώνουν επίμονη κακή διάθεση, δυσκολεύονται με τη συγκέντρωση και τον ύπνο και χάνουν το ενδιαφέρον τους για δραστηριότητες που συνήθως απολαμβάνουν.

Η ακριβής αιτία της ΕΑΣ είναι άγνωστη, αλλά οι ειδικοί τη συνδέουν με την έλλειψη ηλιακού φωτός, η οποία μπορεί να επηρεάσει φυσικές χημικές ουσίες στο σώμα, όπως η σεροτονίνη και η μελατονίνη, οι οποίες ρυθμίζουν τη διάθεση και την ενέργεια.

Πώς αντιστρέφεται η «χειμερινή μελαγχολία»

Σύμφωνα με την Kari Leibowitz, ψυχολόγο και συγγραφέα του βιβλίου «How to Winter: Harness Your Mindset to Thrive on Cold, Dark Days», το κλειδί για μια καλύτερη διαχείριση του χειμώνα είναι να αλλάξουμε την οπτική που τον βλέπουμε.

Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί να προσπαθήσουμε να αντικαταστήσουμε την αρνητική γλώσσα για τον χειμώνα ως κάτι που πρέπει να φοβόμαστε και να τον προσεγγίζουμε με μια πιο «αποδεκτή» γλώσσα. Για παράδειγμα, ο χειμώνας μπορεί να προσφέρει μια ευκαιρία για ξεκούραση και επαναφόρτιση. Υιοθετώντας μια θετική νοοτροπία, η συνολική ευεξία μπορεί να βελτιωθεί.

Οι επιστήμονες προτείνουν:

• Να περνάμε περισσότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους, όταν αυτό είναι εφικτό. Η υπαίθρια δραστηριότητα είναι ένας τρόπος. Έστω και το περπάτημα, τις ώρες που υπάρχει φως, είναι σημαντικό για την ψυχική διάθεση, με 15 λεπτά να είναι ένας κατάλληλος χρόνος
• Να μειώσουμε τον υπερβολικά φορτωμένο προγραμματισμό και να δίνουμε χρόνο σε ξεκούραση και αποφόρτιση.
• Να προσαρμόσουμε όσο γίνεται τη ρουτίνα ύπνου μας στις ατομικές ανάγκες.
• Το να περνάμε περισσότερο χρόνο σε εσωτερικούς χώρους κατά τη διάρκεια του χειμών δίνει μια ευκαιρία να επανασυνδεθούμε με χόμπι και δραστηριότητες που μας έχουν προσφέρει χαρά στο παρελθόν. Ας δοκιμάσουμε ορισμένες τέτοιες δραστηριότητες, κυρίως πράγματα που μας απομακρύνουν έστω για λίγο από τις οθόνες.