Αναμφίβολα η Ελλάδα πέρασε πολλά μετά τα Δεκεμβριανά του 1944 και φαίνεται πως έμελλε του Διονύση Σαββόπουλου να αποτυπώσει μερικά από τα πιο σημαντικά κεφάλαια στο έργο του. «Δεκέμβρης του ’44 με μια μοτοσικλέτα του ΕΛΑΣ, η μάνα μου ετοιμόγεννη» έγραψε στο «Γεννήθηκα στη Σαλονίκη», το τέταρτο τραγούδι από τη Ρεζέρβα, το πιο μεστό και εμπνευσμένο του έργο που αποτυπώνει τις αριστερές του καταβολές. 

Η αποτίμηση της Μεταπολίτευσης

Ήταν το 1975, η Χούντα είχε καταρρεύσει, η κοινωνία ανέπνεε με ανακούφιση και η Αριστερά είχε θριαμβεύσει, ακόμα και αν δεν ήταν κυβέρνηση. Προς τιμήν του, ο Σαββόπουλος δεν εξαργύρωσε το κεφάλαιο από την αριστερή του δράση παρότι ήταν στην ΕΔΑ από τα πρώτα του νεανικά χρόνια, φυλακίστηκε δις και βασανίστηκε από την Χούντα. Αν θέλεις του αρκούσε η ελπίδα ότι στη Μεταπολίτευση η χώρα θα βρει το δρόμο της ενωμένη, και ο ίδιος τον ρόλο του σε ένα ακμάζον καλλιτεχνικό τοπίο.

Σχεδόν 20 χρόνια μετά, το 1994, ο Σαββόπουλος, έκανε ταμείο γράφοντας το «Μέρες καλύτερες θα ’ρθουν» με το δίστιχο: «Κι εμείς που αριστερίσαμε, ποιο τάχα ήταν το λάθος; Εφιάλτης ήταν το είδωλο, αλήθεια όμως το πάθος». Και σε συνέντευξή του έχει εξηγήσει: «Στη δεκαετία του ’60, οι μισοί Έλληνες ήταν πολίτες β΄ κατηγορίας. Σύμπλευσαν με την Αριστερά για να επιταχύνουν τον εκδημοκρατισμό της χώρας… Μετά ήρθαν τα πάνω κάτω, η Αριστερά ήταν παντού, στα πανεπιστήμια, στα διαφημιστικά γραφεία, στα ΜΜΕ, στις μπουάτ, στο θέατρο, στα πολιτιστικά εν γένει». 

Αστοί και Αριστεροί

Αξίζει να σημειωθεί ότι o μεγάλος τραγουδοποιός διαχώρισε τη θέση του και από άλλους Αριστερούς π.χ. τον Λουκιανό Κηλαηδόνη και από το στιχάκι του 1973: «Είμαι πια ένας αστός, είμαι πια καθεστώς». Δεν θεωρούσε ότι ο αστός είναι αυτός που εκμεταλλεύεται πρόσωπα και καταστάσεις για να υπερασπιστεί την οικονομική του ευμάρεια. Και είχε φέρει λαμπρά παραδείγματα, τη Πηνελόπη Δέλτα, τον Παύλο Μελά, τον Χρήστο Λαμπράκη, τον Νικόλα Λαιμό, την Ειρήνη Γερουλάνου και άλλους που όντας άστοί ωφέλησαν και τη χώρα και τον λαό.

Απέναντι στάθηκε και στους καλλιτέχνες της Μεταπολίτευσης. Στηλίτευσε ιδιαίτερα τις ταινίες του λεγόμενου Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου, που μοναδικός τους παραγωγός ήταν το κράτος. Δεν του άρεσε καθόλου η επιχορήγηση των τεχνών με μοντέλο ανατολικού μπλοκ. Το ίδιο το προϊόν, σύμφωνα με τον ίδιο, ούτε βλεπόταν ούτε εισιτήρια έκοβε. «Η συγκομιδή της γενιάς του Πολυτεχνείου, στα γράμματα και τις τέχνες τουλάχιστον, υπήρξε μάλλον φτωχή», θεωρούσε.

Το φάλτσο με τον Αντρέα και οι Κωλοέλληνες

Η μεγαλύτερη απογοήτευσή του ίσως ήταν ο Αντρέας. Το πρώτο επεισόδιο τον βρήκε αισιόδοξο: «Μα ήταν μια λαμπρή εποχή. Πρόεδρος ήταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και πρωθυπουργός ο Αντρέας. Αισθανόμασταν μια ασφάλεια, είχαμε αισιοδοξία, ήταν σαν να δόθηκε ένα σύνθημα να βγουν από τις υπόγειες στοές τους οι πολίτες β΄ κατηγορίας, έξω επιτέλους. Να μπουν κι αυτοί στο παιχνίδι». Έτσι έγραψε τα Τραπεζάκια έξω, το 1983, που είναι κατά δήλωσή του ο πιο χαρούμενος δίσκος του. 

Οι ψευδαισθήσεις όμως δεν κράτησαν πολύ και το 1989 ήρθε Το κούρεμα και οι «Κωλοέλληνες». Ο Σαββόπουλος πρέπει να είπε ένα μεγάλο «μέχρις εδώ» και δεν μάσησε τα λόγια του. «Κράτος ασυστόλων και πεσμένων κώλων, Κωλοέλληνες. Η χάρτα αυτού του κράτους κρύβει απάτη, που φτάνει στον γνωστό αγριορωμιό, στο ντάτσουν μιας φυλής που ζει φευγάτη, απ’ ό,τι ελληνικό στον κόσμο αυτό».  Έστριψε προς τα δεξιά για να φύγει από την εξουσία ο Αντρέας. Δεν έβγαλε την ουρά του απ’ έξω και μας έβαλε όλους στην ίδια πρόταση με τον Κοσκωτά: «Πώς να μην κλέψει ο Κοσκωτάς, αφού ένα όραμα κονόμας και ευζωίας και ανόδου ήταν το μέτρο ολονών μας» έγραψε.  

Με τον ίδιο τον Αντρέα έκανε λάθος. Ο Αντρέας δικαιώθηκε και ο Μητσοτάκης αναγνώρισε το λάθος του ειδικού δικαστηρίου. Αλλά ο Σαββόπουλος δεν άλλαξε στάση για τους  «Κωλοέλληνες» που έφαγαν το κοινοτικό χρήμα στα μπουζούκια.

Στη σύγχρονη εποχή

Ο «Νιόνιος» δεν φοβόταν να πει τη γνώμη του με αυτό το ύφος στον λόγο που συνδυάζει λόγια και λαϊκά στοιχεία. Επίκαιρος και ουσιαστικός, συμφώνησε με τη ρήση του Βαγγέλη Βενιζέλου ότι «η μήτρα του λαϊκισμού είναι η προσπάθεια να γίνεις συμπαθής» ενώ πρόσφατα είχε πει ότι «ο Λάκης Γαβαλάς είναι σοβαρός άνθρωπος επειδή είναι αυτός που είναι, δεν παριστάνει κάτι άλλο. Ενώ οι πολιτικοί που βγαίνουν στο TikTok μπορεί να γίνουν τραγικά αστείοι». Στάθηκε φράγμα απέναντι στις «δηθενιές και τις εξτραβαγκάντζες».

Το σημαντικότερο, ωστόσο, ήταν πως ο Διονύσης Σαββόπουλος ήταν δίκαιος. Λίγο πριν φύγει έσπευσε να μας προειδοποιήσει: «Η Μεταπολίτευση τελείωσε όταν ολοκληρώθηκε η κυβερνητική θητεία του ΣΥΡΙΖΑ… Δεν πρόκειται μεν να ξαναγυρίσουμε ούτε στην πόλωση ούτε στο πελατειακό κράτος, αλλά ας έχουμε και τον νου μας».

Και αυτά τα λόγια του κρατάμε για την εποχή που ανοίγεται μπροστά μας.