Νέος ηγέτης, ίδια ένταση στο Ιράν: Γιατί δεν ήθελε τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως διάδοχο ο πατέρας του
Από την πλευρά του ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την επιλογή «μη αποδεκτή», υποστηρίζοντας ότι η ιρανική ηγεσία «δεν θα έχει διάρκεια» χωρίς τη συναίνεση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Ιράν ανακοίνωσε το βράδυ της Κυριακής (8/3) ότι η Συνέλευση των Ειδικών επέλεξε τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δεύτερο γιο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ως τον νέο Ανώτατο Ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Στην ανακοίνωσή του, το σώμα των 88 ανώτερων κληρικών που είναι αρμόδιο για την επιλογή του ανώτατου ηγέτη έκανε λόγο για απόφαση που ελήφθη με «καθοριστική ψήφο» και κάλεσε τους πολίτες να στηρίξουν τη νέα ηγεσία, διαφυλάσσοντας την «εθνική ενότητα». Παράλληλα απηύθυνε ειδικό μήνυμα «προς τους διανοούμενους των σεμιναρίων και των πανεπιστημίων», ζητώντας τους να δηλώσουν πίστη στον νέο ηγέτη.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη έρχεται σε μία εξαιρετικά τεταμένη συγκυρία για την περιοχή, με τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί στενά τις κινήσεις της Τεχεράνης μετά τις πρόσφατες συγκρούσεις και τις κλιμακούμενες πιέσεις από Ισραήλ και ΗΠΑ. Από την πλευρά του ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την επιλογή «μη αποδεκτή», υποστηρίζοντας ότι η ιρανική ηγεσία «δεν θα έχει διάρκεια» χωρίς τη συναίνεση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Την ίδια ώρα, οι Χούθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από το Ιράν, χαιρέτισαν την εκλογή, μιλώντας για «νίκη της Ισλαμικής Επανάστασης».
Οι πρώτες επιθέσεις του Ισραήλ και το μήνυμα του Ιράν
Το Ισραήλ ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι προχώρησε σε αεροπορικά πλήγματα κατά «υποδομών του καθεστώτος» στο κεντρικό Ιράν και σε θέσεις της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Παράλληλα, ιρανικά κρατικά κανάλια στα social media ανάρτησαν φωτογραφίες που φέρονται να δείχνουν πυραύλους με επιγραφή αφιερωμένη στον νέο Ανώτατο Ηγέτη («Κατά την εντολή σας, Σαγίντ Μοτζτάμπα» / «Στην Υπηρεσία σας, Σαΐντ Μοτζτάμπα»).
Σημειώνεται ότι σε περιόδους έντασης κυκλοφορούν συχνά μη επαληθευμένες αναρτήσεις, και οι πληροφορίες αυτές δεν συνοδεύονταν από ανεξάρτητη επιβεβαίωση.
Ένταση στον Κόλπο και ανησυχία στις αγορές ενέργειας
Η ένταση επεκτάθηκε και στον Κόλπο, με αναφορές για επιθέσεις σε Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κατάρ, Μπαχρέιν και Κουβέιτ. Στη Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες του κειμένου, οι επιθέσεις προκάλεσαν δύο θανάτους και τραυμάτισαν 12 άτομα, ενώ καταγράφηκαν ζημιές σε κρίσιμες υποδομές, όπως εγκαταστάσεις αφαλάτωσης.
Ιρανικές πηγές προειδοποίησαν για στοχοποίηση ενεργειακών εγκαταστάσεων γειτονικών χωρών, ενώ οι τιμές πετρελαίου κινήθηκαν ανοδικά, με την αγορά να εκφράζει φόβους για ακραία κλιμάκωση, όπως μεταδίδει το Reuters.
Ποιος είναι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είναι 56 ετών, γεννημένος στη Μασχάντ, και έχει σπουδάσει θεολογία στα θρησκευτικά σεμινάρια της Κομ. Δεν έχει εκλεγεί ποτέ σε δημόσιο αξίωμα και κινείται παραδοσιακά στο παρασκήνιο, με ισχυρούς δεσμούς –σύμφωνα με αναλύσεις– με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και συντηρητικούς κύκλους του καθεστώτος.
Η επιλογή του επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της «κληρονομικής» διαδοχής σε μια χώρα που ιδρύθηκε το 1979 ακριβώς για να ανατρέψει τη μοναρχία του Σάχη. Αναλυτές σημειώνουν ότι η πιθανή μεταβίβαση εξουσίας από πατέρα σε γιο θα μπορούσε να τροφοδοτήσει εσωτερικές πολιτικές εντάσεις και αντιδράσεις, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου η νομιμοποίηση της ηγεσίας στηρίζεται θεσμικά σε κληρική επιλογή και όχι σε οικογενειακή γραμμή.
Υπενθυμίζεται ότι η Συνέλευση των Ειδικών έχει επιλέξει νέο Ανώτατο Ηγέτη μόνο μία φορά από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας: το 1989, όταν ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ διαδέχθηκε τον Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί.
Γιατί το όνομά του δεν θεωρούταν «βέβαιο»
Σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, ο Αλί Χαμενεΐ φέρεται να ήταν επιφυλακτικός απέναντι σε μια κληρονομική διαδοχή, ώστε να μη δημιουργηθεί εικόνα «θεοκρατικής μοναρχίας». Σε αυτό το πλαίσιο, παλαιότερες αναφορές ήθελαν τον Μοτζτάμπα να μην βρίσκεται σε λίστα πιθανών διαδόχων που είχαν συζητηθεί στο εσωτερικό του συστήματος.
Όπως μεταδίδει το Reuters, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ επέζησε από την επίθεση που σκότωσε τον πατέρα του, επικαλούμενο δύο ιρανικές πηγές, χωρίς να έχουν δοθεί περισσότερες επίσημες λεπτομέρειες.
Η κατάσταση στο Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή παραμένει ρευστή, ενώ κρίσιμο ζητούμενο είναι αν και πώς η νέα ηγεσία θα επιχειρήσει να σταθεροποιήσει το εσωτερικό μέτωπο, αλλά και να διαχειριστεί την κλιμάκωση σε διπλωματικό, στρατιωτικό και οικονομικό επίπεδο.
