Ποιος είναι ο Νικολάς Μαδούρο – Το πολιτικό του αποτύπωμα, οι κρίσεις και οι βαριές κατηγορίες
Από διάδοχος του Τσάβες σε παγκόσμιο πονοκέφαλο. Ο Νικολάς Μαδούρο, οι αμφισβητούμενες εκλογές, η οικονομική κατάρρευση και η ευθεία σύγκρουση με τις ΗΠΑ που οδηγεί τη Βενεζουέλα στο όριο.
Ο Νικολάς Μαδούρο δεν υπήρξε ποτέ «χαρισματικός ηγέτης». Υπήρξε όμως ο άνθρωπος που κληρονόμησε μια επανάσταση χωρίς τον ιδρυτή της – και μια χώρα με τεράστιες ανισορροπίες. Πρώην οδηγός λεωφορείου, συνδικαλιστής και στέλεχος του τσαβιστικού μηχανισμού, ανέβηκε πολιτικά στη σκιά του Ούγκο Τσάβες, τον οποίο διαδέχθηκε το 2013, μετά τον θάνατό του από καρκίνο.
Η εκλογή του εκείνη τη χρονιά κρίθηκε οριακή και αμφισβητήθηκε αμέσως από την αντιπολίτευση και διεθνείς παρατηρητές. Από τότε, η Βενεζουέλα μπήκε σε μια μακρά περίοδο πολιτικής πόλωσης, οικονομικής κατάρρευσης και κοινωνικής έντασης. Ο υπερπληθωρισμός εκτοξεύθηκε σε ιστορικά επίπεδα, η καθημερινότητα των πολιτών επιδεινώθηκε δραματικά και εκατομμύρια Βενεζουελάνοι εγκατέλειψαν τη χώρα, σε ένα από τα μεγαλύτερα κύματα μετανάστευσης παγκοσμίως (στοιχεία ΟΗΕ).
Το 2017, εν μέσω μαζικών διαδηλώσεων, ο Μαδούρο προχώρησε στη δημιουργία Συντακτικής Συνέλευσης, παρακάμπτοντας την Εθνοσυνέλευση που ήλεγχε η αντιπολίτευση. Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε από τη Δύση θεσμικό πραξικόπημα και αποτέλεσε σημείο καμπής για τη διεθνή απομόνωση του καθεστώτος. Ένα χρόνο αργότερα, κέρδισε νέα εξαετή θητεία σε εκλογές που χαρακτηρίστηκαν «μη ελεύθερες και μη δίκαιες» από την ΕΕ, τον ΟΑΣΑ και τις ΗΠΑ.
Η σύγκρουση με την Ουάσιγκτον και οι κατηγορίες για «ναρκο-τρομοκρατία»
Το 2020, επί πρώτης προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ, το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης απήγγειλε βαριές κατηγορίες σε βάρος του Μαδούρο για «ναρκο-τρομοκρατία». Σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, ο ίδιος και στενοί συνεργάτες του φέρονται να συνεργάστηκαν για χρόνια με τη κολομβιανή αντάρτικη οργάνωση FARC, διευκολύνοντας τη διακίνηση κοκαΐνης προς τις ΗΠΑ.
Οι κατηγορίες συνοδεύτηκαν από επικήρυξη δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψή του – μια κίνηση πρωτοφανή για εν ενεργεία αρχηγό κράτους. Ο ίδιος ο Μαδούρο απάντησε με σκληρή ρητορική, καταγγέλλοντας «αμερικανικό ιμπεριαλισμό» και αποκαλώντας τον Τραμπ «ρατσιστή καουμπόι».
Η τελευταία κλιμάκωση πριν από τη σημερινή κρίση
Η ένταση είχε αυξηθεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες: οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις σε εταιρείες και δεξαμενόπλοια που συνδέονται με τη βενεζουελάνικη κυβέρνηση, κατέστρεψαν λιμενικές εγκαταστάσεις που θεωρούσαν ότι χρησιμοποιούνταν για τη διακίνηση ναρκωτικών και πραγματοποιήσαν επιδρομές στη θάλασσα και με drone, σύμφωνα με διεθνή ρεπορτάζ.
Πριν από λίγες ημέρες ο Μαδούρο είχε προαναγγείλει την πρόθεσή του για διάλογο με τις ΗΠΑ σε ζητήματα ναρκωτικών και ενέργειας, αλλά απέφυγε να απαντήσει στις αμερικανικές επιθέσεις που είχαν ήδη σημειωθεί.
Τι σημαίνει αυτό διεθνώς
Αυτό που εκτυλίσσεται δεν είναι μια απλή διπλωματική κρίση, αλλά η πιο σοβαρή στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ της Ουάσιγκτον και λατινοαμερικανικού κράτους εδώ και δεκαετίες. Η αμερικανική πλευρά προβάλλει την επιχείρηση ως μέρος μέτρων κατά της ναρκω-εμπορίας και της «ναρκοτρομοκρατίας». Πηγές από τη Βενεζουέλα, όμως, μιλούν για παραβίαση εθνικής κυριαρχίας και ενδεχόμενο ευρύτερης σύρραξης στην περιοχή
Ένας πρόεδρος χωρίς έξοδο κινδύνου
Σήμερα, έπειτα από περισσότερα από 12 χρόνια στην εξουσία, ο Νικολάς Μαδούρο παραμένει στο τιμόνι μιας χώρας εξαντλημένης οικονομικά και βαθιά διχασμένης πολιτικά. Για τους υποστηρικτές του, είναι ο τελευταίος θεματοφύλακας της μπολιβαριανής κληρονομιάς. Για τους επικριτές του, είναι ο άνθρωπος που μετέτρεψε μια πετρελαιοπαραγωγό υπερδύναμη της Λατινικής Αμερικής σε κράτος διαρκούς κρίσης.
12 σταθμοί εξουσίας, κρίσεων και σύγκρουσης με τις ΗΠΑ (2013–2026)
2013 – Η διαδοχή του Τσάβες
Ο Νικολάς Μαδούρο εκλέγεται πρόεδρος με οριακή διαφορά, διαδεχόμενος τον Ούγκο Τσάβες. Η αντιπολίτευση αμφισβητεί το αποτέλεσμα. Ξεκινά μια περίοδος διαρκούς πολιτικής πόλωσης.
2014 – Οι πρώτες μεγάλες κοινωνικές εκρήξεις
Μαζικές διαδηλώσεις στο Καράκας και άλλες πόλεις. Η καταστολή προκαλεί διεθνείς αντιδράσεις και τα πρώτα στοχευμένα μέτρα από τις ΗΠΑ.
2015 – Ήττα στο Κοινοβούλιο
Η αντιπολίτευση κερδίζει την Εθνοσυνέλευση. Η σύγκρουση εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας γίνεται θεσμική και μόνιμη.
2016 – Οικονομική κατάρρευση
Ο πληθωρισμός ξεφεύγει από κάθε έλεγχο. Ελλείψεις σε τρόφιμα και φάρμακα. Η Βενεζουέλα μπαίνει επισήμως σε ανθρωπιστική κρίση.
2017 – Συντακτική Συνέλευση
Ο Μαδούρο παρακάμπτει την αντιπολίτευση και δημιουργεί Συντακτική Συνέλευση πιστή στο καθεστώς. Η Δύση μιλά για θεσμικό πραξικόπημα.
2018 – Εκλογές υπό αμφισβήτηση
Επανεκλέγεται σε εκλογές που ΕΕ και ΗΠΑ χαρακτηρίζουν «μη ελεύθερες και μη δίκαιες». Αρχίζει η πλήρης διεθνής απομόνωση.
2019 – Δύο πρόεδροι στη χώρα
Ο Χουάν Γκουαϊδό αυτοανακηρύσσεται μεταβατικός πρόεδρος, με αναγνώριση από ΗΠΑ και δεκάδες χώρες. Ο Μαδούρο διατηρεί τον έλεγχο στρατού και κρατικού μηχανισμού.
2020 – Κατηγορίες για ναρκο-τρομοκρατία
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ απαγγέλλει κατηγορίες για «ναρκο-τρομοκρατία» και συνεργασία με τη FARC. Ανακοινώνεται επικήρυξη δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων.
2021 – Πανδημία και εσωτερικός έλεγχος
Η COVID-19 ενισχύει τον αυταρχικό έλεγχο. Η οικονομία παραμένει σε ελεύθερη πτώση, παρά μερικές χαλαρώσεις κυρώσεων.
2022 – Ρήγματα στη διεθνή στάση
Η ενεργειακή κρίση ωθεί ΗΠΑ και Ευρώπη σε περιορισμένες επαφές με το Καράκας, χωρίς άρση των βασικών κυρώσεων.
2024 – Εκλογές ξανά στο στόχαστρο
Νέες καταγγελίες για εκλογική νοθεία. Ο Μαδούρο ορκίζεται εκ νέου, ενώ η Ουάσινγκτον αυξάνει την πίεση.
2026 – Η πιο επικίνδυνη κλιμάκωση
Αμερικανικά πλήγματα σε στρατιωτικούς στόχους, ανακοινώσεις για σύλληψη ή απομάκρυνσή του από την εξουσία και διεθνής συναγερμός. Η Βενεζουέλα στο χείλος ιστορικής καμπής.
