Τι είναι ο ΟΠΕΚ και τι σηματοδοτεί η αποχώρηση των ΗΑΕ για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου

Τα ΗΑΕ σχεδιάζουν να αποχωρήσουν από τον Οργανισμό Χωρών Εξαγωγέων Πετρελαίου ή ΟΠΕΚ, την Παρασκευή 1η Μαΐου, ανέφερε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της χώρας. Η απόφαση επεκτείνεται επίσης στον ΟΠΕΚ+, μια ευρύτερη ομάδα που αποτελείται από άλλους παραγωγούς πετρελαίου, όπως η Ρωσία.

Η απόφαση ακολούθησε μια αναθεώρηση της «τρέχουσας και μελλοντικής (παραγωγικής) ικανότητας των ΗΑΕ και βασίζεται στο εθνικό μας συμφέρον», σύμφωνα με δήλωση του πρακτορείου ειδήσεων, που αναδημοσιεύει το CNN.

Τι είναι ο ΟΠΕΚ

Ο ΟΠΕΚ είναι μια ομάδα των μεγαλύτερων εξαγωγέων πετρελαίου στον κόσμο που συντονίζει την παραγωγή προκειμένου να επηρεάσει την παγκόσμια προσφορά και τις τιμές. Η κίνηση αυτή θα επιτρέψει στα ΗΑΕ - έναν από τους τρεις κορυφαίους παραγωγούς του ΟΠΕΚ - να απελευθερωθούν από τα όρια παραγωγής που επιβάλλει το καρτέλ, του οποίου de facto ηγέτης είναι η Σαουδική Αραβία. 

Η αποχώρηση των ΗΑΕ «σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή για την ομάδα των πετρελαιοπαραγωγών», δήλωσε ο Χόρχε Λεόν, επικεφαλής γεωπολιτικής ανάλυσης στη συμβουλευτική εταιρεία Rystad. «Μαζί με τη Σαουδική Αραβία, είναι ένα από τα λίγα μέλη με σημαντική εφεδρική παραγωγική ικανότητα», έγραψε σε σημείωμά του.

Οι ποσοστώσεις του ΟΠΕΚ είχαν περιορίσει πρόσφατα τα ΗΑΕ σε 3,2 εκατομμύρια βαρέλια παραγωγής την ημέρα, ενώ έχουν την ικανότητα να παράγουν σχεδόν 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, δήλωσε ο Ρόμπιν Μιλς, διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας QamarEnergy με έδρα το Ντουμπάι, στο πρόγραμμα Connect the World του CNN. Η πιθανή πρόσθετη προσφορά ανέρχεται σε περίπου 1-2% της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου.

Ωστόσο, οι επιπτώσεις για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας από την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου από τα ΗΑΕ θα είναι πιθανώς περιορισμένες βραχυπρόθεσμα, δεδομένου ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά. Ένα μεγάλο μέρος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που εξάγουν οι παραγωγοί του Κόλπου διέρχεται από τα Στενά σε κανονικές συνθήκες.

Ωστόσο, μόλις τα Στενά ανοίξουν ξανά, η παγκόσμια προσφορά πιθανότατα θα είναι υψηλότερη από ό,τι θα ήταν διαφορετικά, σημείωσε ο Ντέιβιντ Όξλεϊ, επικεφαλής οικονομολόγος για το κλίμα και τις πρώτες ύλες στη συμβουλευτική εταιρεία Capital Economics.

«Τα ΗΑΕ βρίσκονται σε καλή θέση για να αυξήσουν την προσφορά και να αντέξουν τις χαμηλότερες τιμές του πετρελαίου... δεδομένης της σχετικά διαφοροποιημένης οικονομίας τους και της μικρότερης εξάρτησής τους από τα έσοδα του πετρελαίου», πρόσθεσε.

Οι τιμές του πετρελαίου παρέμειναν αμετάβλητες μετά την είδηση. Το αργό πετρέλαιο (Brent), το παγκόσμιο σημείο αναφοράς για το πετρέλαιο, σημείωσε άνοδο 2,6% στα 111 δολάρια το βαρέλι στις 11:30 π.μ. (ώρα Ανατολικής Ακτής), παραμένοντας στα επίπεδα που είχε σημειώσει νωρίτερα την ίδια μέρα και φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών εβδομάδων. Το WTI, το σημείο αναφοράς των ΗΠΑ, σημείωσε άνοδο 3,3% στα 99,5 δολάρια το βαρέλι.

Σε μια κλωστή το μέλλον του ΟΠΕΚ

Οι επιπτώσεις για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα ήταν ακόμη μεγαλύτερες αν η απόφαση των ΗΑΕ «αποτελούσε το έναυσμα για περαιτέρω διάλυση της ομάδας» ή για αύξηση της παραγωγής πετρελαίου από τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία, κάτι που θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των τιμών του πετρελαίου αλλά και στην αύξηση της μεταβλητότητας της αγοράς πετρελαίου, δήλωσε ο Όξλεϊ.

Σε συνέντευξή του στο Connect the World, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΑΕ χαρακτήρισε την κίνηση ως μια προσπάθεια να τοποθετηθεί η χώρα ως κορυφαίος παραγωγός σε μια εποχή αυξανόμενης ανησυχίας για την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και τη μείωση της προσφοράς. Είπε ότι η απόφαση ελήφθη αφού «εξετάστηκε η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ και το επίπεδο της απόσυρσης των στρατηγικών αποθεμάτων».

Συμπλήρωσε, δε, ότι η κίνηση αυτή θα βοηθήσει τις χώρες που εισάγουν πετρέλαιο, χωρίς να έχει σημαντικό αντίκτυπο στις τιμές του πετρελαίου, λόγω των περιορισμών που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί λόγω του κλεισίματος των Στενών. «Η λήψη της απόφασης τώρα θα βοηθήσει... τους παραγωγούς, ώστε να μην αισθανθούν την πίεση στις τιμές».

Σύμφωνα με τα δικά της στοιχεία, ο ΟΠΕΚ αντιπροσωπεύει συνολικά λίγο περισσότερο από το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής αργού πετρελαίου και το 79% των συνολικών αποδεδειγμένων αποθεμάτων αργού. Τα ΗΑΕ είναι μέλος της οργάνωσης από το 1967. Άλλα πρώην μέλη περιλαμβάνουν την Αγκόλα, η οποία αποχώρησε το 2024 και το Κατάρ, το οποίο αποχώρησε το 2019.

Η αποχώρηση των ΗΑΕ θα μειώσει τον έλεγχο του ΟΠΕΚ επί της παγκόσμιας προσφοράς από περίπου 30% σε 26%, δήλωσε ο Νταν Πίκερινγκ, διευθυντής επενδύσεων στην επενδυτική εταιρεία Pickering Energy Partners. Η απόφαση θα είχε μεγαλύτερο αντίκτυπο αν είχε ληφθεί πριν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, αλλά θα υπονομεύσει «σε κάποιο βαθμό» την ισχύ του ΟΠΕΚ στην αγορά, δήλωσε στο CNN.

Η ανακοίνωση αντανακλά μια «εντεινόμενη εστίαση στα εθνικά συμφέροντα» μεταξύ των χωρών του Κόλπου, που πυροδοτήθηκε από την ενεργειακή κρίση, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Polisphere Advisory, μιας συμβουλευτικής εταιρείας με έδρα το Παρίσι. «Αυτή η απόφαση ετοιμαζόταν εδώ και αρκετό καιρό, αλλά έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για τη (Μέση Ανατολή) και τον ίδιο τον ΟΠΕΚ», είπε.