Το άγχος συνδέεται με τον διαβήτη τύπου 2 - Τι αποκαλύπτει νέα μελέτη

Το άγχος είναι ένας μηχανισμός που μας βοηθά να αντιδρούμε γρήγορα σε απειλές. Όταν αντιμετωπίζουμε κίνδυνο, η καρδιά χτυπά πιο γρήγορα, οι μύες συσπώνται και ενεργοποιείται η αντίδραση μάχης ή φυγής. Ωστόσο, νέα μελέτη δείχνει πώς το στρες δεν περιορίζεται στην έκκριση αδρεναλίνης και κορτιζόλης, αλλά υπάρχει ένα απευθείας «κύκλωμα» εγκεφάλου-ήπατος που κινητοποιεί τη γλυκόζη όταν το άτομο βιώνει στρες, κάτι που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο μεταβολικών διαταραχών όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης τύπου 2.

Η αμυγδαλή και ο ρόλος της στον μεταβολισμό

Οι ερευνητές εστίασαν στην έσω αμυγδαλή, μια περιοχή του εγκεφάλου που μέχρι σήμερα συνδεόταν κυρίως με τον φόβο και τις κοινωνικές συμπεριφορές. Σειρά πειραμάτων σε ποντίκια έδειξε ότι η συγκεκριμένη δομή ενεργοποιείται σε καταστάσεις στρες και ελέγχει άμεσα τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Μάλιστα, η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε ερεθίσματα φαίνεται να «κουράζει» αυτό το κύκλωμα, οδηγώντας τον οργανισμό σε χρόνια αύξηση γλυκόζης και προδιάθεση για διαβήτη.

Στις δοκιμές, αναφέρεται στο The Brighter Side News, τα ποντίκια εκτέθηκαν σε δύο διαφορετικά στρεσογόνα ερεθίσματα: σε περιορισμό της κίνησης και σε οσμές αντιπάλου ζώου. Και στις δύο περιπτώσεις, τα επίπεδα γλυκόζης αυξήθηκαν απότομα, ενώ η πρόσληψη τροφής μειώθηκε. Ακόμη και πέντε λεπτά ήταν αρκετά για να ενεργοποιηθεί αυτή η αντίδραση, κάτι που δείχνει πόσο άμεσα μπορεί ο οργανισμός να αλλάξει «καύσιμα» για να αντιμετωπίσει μια απειλή.

Με τη βοήθεια προηγμένων τεχνικών,  οι επιστήμονες ενεργοποίησαν τα νευρικά κύτταρα της αμυγδαλής χωρίς εξωτερικό στρες. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: τα επίπεδα σακχάρου εκτοξεύθηκαν χωρίς να συμμετέχουν οι κλασικές ορμόνες του στρες. Ταυτόχρονα, η κατανάλωση τροφής περιορίστηκε προσωρινά, χωρίς να προκληθούν όμως συμπεριφορές φόβου ή ανησυχίας. Αυτό αποδεικνύει ότι το κύκλωμα μπορεί να ελέγχει τον μεταβολισμό ανεξάρτητα από το συναίσθημα.

Πώς το ήπαρ μετατρέπεται σε «αντλία» γλυκόζης

Η διαδρομή που χαρτογραφήθηκε οδηγεί από την αμυγδαλή προς τον υποθάλαμο και από εκεί μέσω του συμπαθητικού νευρικού συστήματος στο ήπαρ. Στο συκώτι, τα σήματα αυτά ενεργοποίησαν γονίδια που ενισχύουν την παραγωγή γλυκόζης, μετατρέποντάς το ουσιαστικά σε «αντλία» ενέργειας που τροφοδοτεί το αίμα σε στιγμές πίεσης.

Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν το στρες γίνεται επαναλαμβανόμενο. Τα ζώα που εκτέθηκαν ξανά και ξανά σε παρόμοια ερεθίσματα εμφάνισαν μειωμένη απόκριση του κυκλώματος, αλλά ταυτόχρονα είχαν υψηλότερα επίπεδα γλυκόζης σε ηρεμία και μεγαλύτερη αύξηση βάρους. Ο συνδυασμός με διατροφή πλούσια σε λιπαρά έκανε τα αποτελέσματα ακόμη πιο έντονα, με τον οργανισμό να χάνει την ικανότητα σωστής διαχείρισης του σακχάρου.

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Communications αλλάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη σχέση άγχους και μεταβολισμού. Δεν πρόκειται μόνο για ορμονικές αντιδράσεις αλλά για μια άμεση «εντολή» του εγκεφάλου προς το ήπαρ να παράγει γλυκόζη. Αν και σε μια έκτακτη ανάγκη αυτή η λειτουργία είναι σωτήρια, όταν επαναλαμβάνεται οδηγεί σε ανισορροπία που ανοίγει τον δρόμο στον διαβήτη τύπου 2. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η κατανόηση αυτού του μηχανισμού μπορεί να συμβάλει σε νέες θεραπείες που θα στοχεύουν στη νευρική ρύθμιση του μεταβολισμού και θα προστατεύουν τα άτομα με αυξημένο κίνδυνο.